III ARN 23/88

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Głównego Urzędu Ceł w przedmiocie przejścia na własność Skarbu Państwa wartości dewizowych na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 1987 r. I SA 1381/86 oddala rewizję nadzwyczajną. W związku z brakiem zezwolenia dewizowego na wywóz za granicę polskich środków płatniczych Jan Z. przekraczając granicę państwową w dniu 28 kwietnia 1985 r. przez przejście graniczne w C. złożył do depozytu w tamtejszym Urzędzie Celnym sumę 180.000 zł polskich, na co otrzymał pokwitowanie, w którym zastrzeżono, że odbiór depozytu powinien nastąpić w terminie do dnia 28 kwietnia 1986 r., a po tym terminie depozyt przechodzi na własność Państwa. Ponieważ w zastrzeżonym terminie deponent ani osoba przez niego upoważniona nie podjął depozytu, Urząd Celny decyzją z dnia 12 czerwca 1986 r. orzekł przejście wartości depozytowych w kwocie 180.000 zł polskich na własność Państwa /art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 22 listopada 1983 r. - Prawo dewizowe - Dz.U. nr 63 poz. 288/, a organ drugiej instancji zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi Jana Z. zaskarżone decyzje uchylił oraz orzekł o kosztach postępowania. Zdaniem tego Sądu, skarżący Jan Z. nie wywoził za granicę polskiej waluty, a złożenie jej do depozytu w urzędzie celnym nie spowodowało, że stała się ona wartością dewizową i tym samym nie stosuje się rygoru przewidzianego w art. 40 ust. 2 prawa dewizowego. Uzasadnia to - zdaniem tego Sądu - uchylenie na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa zaskarżonych decyzji. W rewizji nadzwyczajnej Prokurator Generalny domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi Jana Z. Według poglądu zawartego w rewizji nadzwyczajnej zaskarżone orzeczenie rażąco narusza art. 8 pkt 2 i art. 40 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 prawa dewizowego, gdyż także polskie środki płatnicze przyjęte do depozytu celnego w związku z brakiem zezwolenia na ich wywóz są wartościami dewizowymi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Najwyższy podziela przede wszystkim pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, iż "polskie środki płatnicze będące w posiadaniu obywatela polskiego, mającego w Polsce stałe miejsce zamieszkania, i złożone do depozytu w polskim urzędzie celnym przed zamierzonym przekroczeniem granicy państwowej nie stają się wartościami dewizowymi w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 1 i art. 40 prawa dewizowego /Dz.U. nr 63 poz. 288/". Artykuł 6 ust. 2 pkt 1 prawa dewizowego jednoznacznie określa w jakim przypadku polskie środki płatnicze stają się wartościami dewizowymi. Ma to w szczególności miejsce wówczas, gdy są środkami płatniczymi lub przedmiotem w obrotach dokonywanych z osobami zagranicznymi, między tymi osobami albo na zlecenie tych osób, bądź są przedmiotem wywozu za granicę, przywozu z zagranicy lub przewozu przez terytorium Polski. Ustawową definicję wywozu zawiera norma art. 8 prawa dewizowego. Według tego przepisu przez wywóz za granicę wartości dewizowych rozumie się wszelkie sposoby przemieszczania wartości dewizowych przez granicę państwową Polski, wnoszenie ich na obce statki w portach polskich i wynoszenie z tych statków. W rozpatrywanym przypadku suma 180.000 zł polskich nie była środkiem płatniczym lub przedmiotem obrotu dokonywanym z osobą zagraniczną. Nie była też przedmiotem wywozu za granicę w rozumieniu art. 8 pkt 2 prawa dewizowego. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że wymienione polskie znaki pieniężne złożone do depozytu w polskim urzędzie celnym stały się wartością dewizową w rozumieniu art. 40 prawa dewizowego. Do analogicznego wniosku należy dojść także na gruncie przepisów prawa celnego - ustawa z dnia 26 marca 1975 r. /t.j. Dz.U. 1984 nr 57 poz. 290 ze zm./. Otóż w myśl art. 4 tego prawa towarem jest każda rzecz ruchoma, nie wyłączając środków płatniczych. Towarem celnym staje się towar przeznaczony do wywozu za granicę, i to z chwilą przystąpienia funkcjonariusza celnego do odprawy celnej, a wywożony przez osobę przekraczającą granicę z chwilą powstania obowiązku przedstawienia go do kontroli celnej /art. 5 ust. 1 pkt 2/. Skoro w rozpatrywanym przypadku suma 180.000 zł nie była przeznaczona do wywozu za granicę i została złożona do depozytu celnego, to tym samym środki te nie stały się towarem celnym w rozumieniu powołanej ustawy i nie mają do nich zastosowania przepisy par. 79 i następne zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 marca 1984 r. w sprawie zezwolenia na niektóre czynności obrotu dewizowego /M.P. nr 7 poz. 52 ze zm./. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylający decyzję organów celnych jest trafny także z innych przesłanek. Otóż nawet gdyby podzielić pogląd rewizji nadzwyczajnej, że wspomniana suma polskich środków płatniczych przybrała charakter wartości dewizowych, to w każdym razie nie było podstaw do stwierdzenia, iż wartości te przeszły na własność Państwa. Na pokwitowaniu przyjęcia do depozytu bowiem zamieszczone jest pouczenie, że przejście na własność Państwa następuje wówczas, gdy składający do depozytu lub osoba przez niego upoważniona, nie podejmuje depozytu lub nie zgłosi wniosku o jego zwrot przed upływem ustalonego terminu. Ten termin został ustalony na dzień 28 kwietnia 1986 r. Przed upływem tego właśnie terminu - co w sprawie jest bezsporne - o zwrot depozytu wystąpił Paweł D., pełnomocnik Jana Z., legitymujący się odpowiednim pełnomocnictwem, podpisanym w Wiedniu w dniu 25 lutego 1986 r. Wniosek Pawła D. o zwrot depozytu nie został załatwiony tylko dlatego, że nie dołączył on oryginału pokwitowania. Należy wszakże zauważyć, że "pouczenie" zamieszczone na pokwitowaniu w sposób jednoznaczny stanowi, iż przejście na własność Państwa zdeponowanych sum ma miejsce w sytuacji, gdy suma ta nie została podjęta przed upływem zakreślonego terminu lub nie zostanie zgłoszony wniosek o jej podjęcie. W rozpatrywanym przypadku wniosek o zwrot został zgłoszony w otwartym terminie rocznym i tym samym nie było podstaw do wydania decyzji stwierdzającej przejście zdeponowanej kwoty na własność Państwa. Z przytoczonych względów, przy braku przesłanek usprawiedliwiających uchylenie zaskarżonego wyroku, rewizja nadzwyczajna podlega oddaleniu /art. 421 par. 1 Kpc w związku z art. 211 Kpa/.