III ARN 8/96

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł (...) w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 8 listopada 1995 r. SA/Kr 2840/94 oddala rewizję nadzwyczajną. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w K. w sprawie ze skargi Mirosława B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Wyrokowi temu zarzucił rażące naruszenie art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy NSA - Ośrodek w K. do ponownego rozpoznania. W stanie faktycznym sprawy Przedsiębiorstwo Budowy Maszyn Drogowych w K. zgłosiło 10 silników do odprawy celnej. Przewoźnikiem tego towaru był Michał B. W wyniku rewizji celnej samochodu stwierdzono przewóz 20 sztuk silników i za 10 zgłoszonych do odprawy wymierzono przewoźnikowi opłatę manipulacyjną dodatkową. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu i instancji. Decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł Mirosław B. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzając, że winę za zaistniałą sytuację ponosi spedycja Lep Lassen, gdyż nie dostarczyła jeszcze jednego rachunku na dodatkowe 10 sztuk silników. Skarżący był przekonany, że przewozi dwie skrzynie, w których jest po 5 sztuk silników. Oddalając skargę Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż w art. 70 ust. 3 Prawa celnego ustawodawca wprowadził obowiązek posiadania przez przewoźnika lub spedytora pełnej wiedzy o tym, co jest przewożone. Sąd stwierdził również, iż okoliczności przedstawione przez przewoźnika lub spedytora nie mogą ich zwolnić od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Stąd w przypadku ujawnienia w trakcie rewizji środka przewozowego, nadwyżki towaru, organ celny ma obowiązek pobrania od przewoźnika opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Zdaniem wnoszącego rewizję nadzwyczajną możliwość wyboru pobrania opłaty manipulacyjnej dodatkowej do przewoźnika lub spedytora nie może być pozostawiona swobodnemu uznaniu organu. Z całokształtu okoliczności sprawy jasno musi wynikać, iż może być ona pobrana od tego podmiotu, którego działanie lub zaniechanie doprowadziło do niezgłoszenia towaru do odprawy celnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowano zasadę, że skutki niedopełnienia wynikającego z przepisu prawa obowiązku zobowiązany może ponieść jedynie wówczas, gdy miał realne możliwości wywiązania się z tego obowiązku. Skrzynie, których zawartości sprawa dotyczy, zostały zamknięte i otaśmowane w kraju nadania i przeznaczone dla odbiorcy w Polsce. W takiej sytuacji, obowiązkiem przewoźnika było dostarczenie pod wskazany adres skrzyń. Nie miał on możliwości przeprowadzenia ich kontroli i porównania zawartości z dokumentami, którymi dysponował. Podniesiono także w rewizji nadzwyczajnej, że nie zasadne jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego i organów celnych, iż art. 70 ust. 3 cyt. ustawy wprowadza obowiązek posiadania przez przewoźnika lub spedytora pełnej wiedzy o tym, co jest przewożone, a w przypadku ujawnienia w trakcie rewizji celnej środka przewozowego nadwyżki towaru, organ celny ma obowiązek pobrania od przewoźnika opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna nie jest uzasadniona. Według art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 8 grudnia 1989 r. - Prawo celne w przypadku ujawnienia, w wyniku rewizji celnej środka przewozowego, towaru celnego nie zgłoszonego do odprawy celnej, od przewoźnika lub spedytora pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru. Jest to sankcja za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 40 par. 2 tej ustawy, zgodnie z którym przewoźnik lub spedytor przewożący przez granicę państwową towary jest obowiązany dostarczyć je do granicznego miejsca odpraw celnych i przedstawić organowi celnemu dokumenty dotyczące tych towarów. Dokonując wykładni art. 70 ust. 3 Prawa celnego Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 1994 r. III ARN 61/94 /OSNAPU 1995 nr 7 poz. 84/ stwierdził, że wybór podmiotu, od którego, w wypadku ujawnienia w wyniku rewizji towaru nie zgłoszonego do odprawy celnej, należy pobrać opłatę manipulacyjną przewidzianą w tym przepisie, nie może być dowolny, lecz powinien wynikać z całokształtu okoliczności sprawy i uwzględniać to, czyje działania doprowadziły do sytuacji, o której mowa w powyższym przepisie. Rozstrzygnięcie zaś w tym zakresie podlega kontroli instancyjnej i sądowej. Należy jednakże zauważyć - co pomija rewizja nadzwyczajna - iż w niniejszej sprawie przewoźnik nie może skutecznie tłumaczyć się nieświadomością co do ilości przewożonych maszyn. Z rachunku, który był w jego posiadaniu w czasie odprawy celnej, wynika bowiem wprost, iż przedmiotem sprzedaży było 10 maszyn zapakowanych w jedną skrzynię. Nie ma wiec podstaw do przyjęcia, iżby przewoźnik mógł przypuszczać, że w dwóch skrzyniach znajduje się po 5 maszyn w każdej z nich. Obciążenie go opłatą manipulacyjną z art. 70 ust. 3 Prawa celnego było zatem w pełni uzasadnione.