III RN 130/97

WyrokSąd administracyjny1998-02-25

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy, rozpoznając rewizję nadzwyczajną od wyroku NSA, jest związany wcześniejszą oceną prawną wyrażoną w innym wyroku NSA w tej samej sprawie, dotyczącą dopuszczalności częściowego rozwiązania umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Zgodnie z art. 30 ustawy o NSA, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W niniejszej sprawie, wcześniejszy wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1993 r. przesądził o konieczności rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w celu umożliwienia zwrotu nieruchomości. Kolejne wyroki NSA, które tego nie uwzględniły, rażąco naruszyły zasadę związania oceną prawną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy rozwiązania umowy o użytkowanie wieczyste działek, które miały zostać zwrócone pierwotnym właścicielom. Wcześniejsze orzeczenia NSA uchyliły decyzje o odmowie zwrotu, wskazując na konieczność rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Jednakże późniejsze wyroki NSA stwierdziły nieważność decyzji o rozwiązaniu umowy, błędnie interpretując przepisy i ignorując wcześniejszą ocenę prawną. Prezes NSA złożył rewizję nadzwyczajną od ostatniego wyroku NSA, zarzucając rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) w przedmiocie odmowy rozwiązania użytkowania wieczystego działek (...) na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dnia 17 września 1997 r. SA/Rz 600/97 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 30 czerwca 1993 r. (...) uchylił decyzje organów administracji publicznej obu instancji, którymi odmówiono Krystynie B. i Irenie R. zwrotu wywłaszczonych działek położonych w M., o łącznej powierzchni 2616 m2. Z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że na podstawie umowy notarialnej sporządzonej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /t.j. Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/ Krystyna B. i Irena R. sprzedały Skarbowi Państwa dziatki (...) o łącznej powierzchni 1919 m2, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "R." w M. Działki te zostały następnie oddane w użytkowanie wieczyste (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w M. Ponieważ organy obu instancji nie wyjaśniły istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, czy mianowicie nieruchomość ta stała się zbędna na cel, dla realizacji którego została ona wywłaszczona, przeto Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że: "odstąpienie od obowiązku wzniesienia budynków czy urządzeń towarzyszących, przewidzianych w planach realizacyjnych (...) stanowi równocześnie przesłankę do wydania decyzji o rozwiązaniu umowy o oddaniu w wieczyste użytkowanie tegoż gruntu i o zarządzeniu odebrania tej nieruchomości /art. 26 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 240 Kc/". Zarząd Gminy T.N. decyzją z dnia 10 maja 1994 r. orzekł o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego działek (...) o łącznej powierzchni 0,1918 ha położonych w M. i o odebraniu ich (...) Spółdzielni Mieszkaniowej, dotychczasowemu użytkownikowi. Decyzję tę utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia 18 listopada 1994 r. (...). W uzasadnieniu tej ostatniej decyzji podniesiono, że Spółdzielnia Mieszkaniowa w M., wbrew postanowieniom umowy o oddaniu jej w użytkowanie wieczyste nieruchomości, w skład których wchodziły między innymi wskazane działki, nie zagospodarowała ich w sposób określony w umowie. Stosownie do par. 9 tej umowy, na działkach oddanych w jej użytkowanie wieczyste, Spółdzielnia ta zobowiązana była wybudować w terminie dwóch lat pawilon handlowy i parking. Ponieważ jednak (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa nie zagospodarowała oddanych jej w użytkowanie wieczyste działek, bowiem utworzyła na ich terenie plac zabaw i gier sportowych, to oznacza to, że wystąpiły przesłanki prawne uzasadniające zastosowanie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ oraz art. 240 Kc. Decyzją z dnia 18 listopada 1994 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję rozwiązującą umowę użytkowania. Jednakże następnie Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 maja 1996 r. (...) stwierdził nieważność zarówno powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 listopada 1994 r. jak i poprzedzającej ją decyzji Zarządu Gminy T.N. z dnia 10 maja 1994 r. rozwiązującej umowę użytkowania wieczystego dotyczącą spornych działek, uznając, że decyzje te wydarte zostały bez podstawy prawnej /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Bowiem zdaniem Sądu, bez zgody drugiej strony niedopuszczalne jest rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego jedynie w odniesieniu do niektórych spośród działek, których umowa dotyczy. A taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, skoro zawarta przez (...) Spółdzielnię Mieszkaniową notarialna umowa wieczystego użytkowania z dnia 30 maja 1984 r., o której tutaj mowa, obejmowała nieruchomość położoną w M., a składającą się z kilkunastu działek o łącznej powierzchni 19039 m2, pośród których wymienione zostały także dwie sporne działki (...). W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Zarząd Miasta M., który z chwilą wejścia w życie z dniem 6 grudnia 1994 r. przepisów ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593/ i uchylenia art. 27a Kpa, stał się właściwym dla załatwienia sprawy w miejsce wyznaczonego uprzednio do jej rozpoznania Zarządu Gminy TN., decyzją z dnia 27 stycznia 1997 r. (...) odmówił rozwiązania umowy użytkowania wieczystego co do spornych działek położonych w M. (...) oraz odmówił zarządzenia ich odebrania (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w M. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że z mocy art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym organ administracyjny rozpoznający tę sprawę jest związany poglądem prawnym Sądu, wedle którego wyłączona została możliwość częściowego rozwiązania umowy użytkowania wieczystego na podstawie art. 26 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, pomimo że ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 9 marca 1995 r. (...) orzeczono o zwrocie spornych działek Krystynie B. i Irenie R., zobowiązując je jednocześnie do wpłacenia określonej kwoty na rzecz Urzędu Miejskiego w M. Stanowisko to podzieliło również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w decyzji z dnia 26 marca 1997 r. (...). Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17 września 1997 r. (...), który oddalił skargę Krystyny B. i Ireny R. na tę decyzję. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z dnia 16 grudnia 1997 r. (...) złożył rewizję nadzwyczajną od tego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17 września 1997 r. (...), zarzucając mu rażące naruszenie art. 30 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a także art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ oraz art. 240 Kc oraz wnosząc na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym o uchylenie powyższego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że problematyka dopuszczalności lub niedopuszczalności rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w odniesieniu do niektórych spośród działek gruntu objętych jedną umową o ustanowieniu użytkowania wieczystego była już przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 24 września 1997 r. /III RN 40/97/, w którym Sąd Najwyższy wyraził pogląd prawny, że ani przepis art. 240 Kc, ani też art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie zawierają ograniczenia dopuszczalności rozwiązania umowy użytkowania wieczystego co do niektórych objętych nią działek, w sytuacji, gdy nie są one wykorzystywane w sposób określony tą umową. Ponadto w rewizji nadzwyczajnej zarzucono, że zaskarżony wyrok wydany został z rażącym naruszeniem prawa, bowiem przy jego wydaniu nie uwzględniono oceny prawej w niniejszej sprawie, która wyrażona została już uprzednio w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 30 czerwca 1994 r. (...), uwzględniono natomiast odmienny pogląd prawny wyrażony w późniejszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 1996 r. (...) Tymczasem, zdaniem rewizji nadzwyczajnej, dotycząca spornej kwestii dopuszczalności rozwiązania umowy użytkowania wieczystego ocena prawna w rozpoznawanej sprawie wyrażona została już w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 30 czerwca 1994 r. i w tym zakresie, stosownie do dyspozycji art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wiązała ona już także Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie zarówno przy wydawaniu wyroku z dnia 21 stycznia 1996 r., jak i przy wydawaniu zaskarżonego obecnie wyroku z dnia 17 września 1997 r. W odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. pismem z dnia 19 lutego 1998 r. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu tego wniosku podniesiono, że nie jest trafny zarzut rewizji nadzwyczajnej jakoby Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wydając wyrok w sprawie był związany wcześniejszym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie w tej samej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. zwraca uwagę, że aby mógł nastąpić zwrot wywłaszczonej nieruchomości, konieczne jest uprzednie przeprowadzenie odrębnego postępowania o rozwiązanie dotyczącej tych nieruchomości umowy wieczystego użytkowania. Okoliczność ta, w opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., wskazuje na to, że przedmiotem rozstrzygnięcia są w tym wypadku kolejno dwie różne sprawy, a mianowicie sprawa o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz sprawa o rozwiązanie wieczystego użytkowania. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu w danej sprawie, ale jedynie w granicach danej sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia. Tymczasem należy mieć na uwadze, że granice orzekania o zwrocie nieruchomości określone zostały w art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, natomiast granice orzekania o rozwiązaniu umowy wieczystego użytkowania określone zostały w art. 26 ust. 2 tej ustawy. Biorąc pod uwagę, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądowym wiąże w konkretnej sprawie, należy mieć na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 30 czerwca 1993 r. (...) orzekał jedynie w przedmiocie zwrotu nieruchomości, natomiast nie był uprawniony, aby: "wiążąco narzucić kształt decyzji w zakresie rozwiązania umowy wieczystego użytkowania". Poza tym w odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną podniesiono, że w przedmiotowej sprawie wydane zostały następnie dwa kolejne wyroki przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie (...), w których sformułowane zostały takie same oceny prawne jak w rozpoznawanej sprawie. Tymczasem rewizja nadzwyczajna zmierza wyłącznie do uchylenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17 września 1997 r. (...), co oznacza, że nawet w wypadku jej uwzględnienia i uchylenia tego wyroku, nadal pozostawać będzie w mocy niewzruszony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 21 maja 1996 r. (...) i wyrażona w nim ocena prawna zgodna z oceną prawną wyroku późniejszego (...), ale odmienna od oceny prawnej wyroku wcześniejszego (...). Z powyższych względów, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., rewizja nadzwyczajna w niniejszej sprawie powinna zostać oddalona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stanowi, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Użyty w tym kontekście zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej /art. 16 ustawy o NSA/, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej /art. 20 ustawy o NSA/. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu /lub podmiotów/ oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego. Typowym przykładem tak rozumianej "sprawy" będącej przedmiotem sądowej kontroli wykonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny /art. 1 ustawy o NSA/ są w szczególności także sprawy załatwiane w drodze decyzji administracyjnych wydawanych w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego /art. 1 par. 1 pkt 1 oraz art. 104 Kpa/. Przy czym pojęcie sprawy administracyjnej wyznacza równocześnie przedmiotowe granice kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w konkretnym wypadku może podjąć przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do wszelkich aktów lub czynności podjętych przez organy administracji publicznej "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy" /art. 29 ustawy o NSA/. Przykładem takiej sprawy administracyjnej jest między innymi także zgłoszone przez właściciela nieruchomości /lub jego następcy prawnego/, w trybie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o gospodarce gruntami/, żądanie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Oznacza to, że w wypadku sądowej kontroli legalności tego typu decyzji, w sytuacji, gdy dokonanie zwrotu nieruchomości w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami, jest zależne od uprzedniego podjęcia przez właściwy organ administracji publicznej decyzji o rozwiązaniu umowy o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub własność gminy /art. 26 ust. 2 w związku z art. 19 oraz art. 25 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami/, wówczas takie i te decyzje podlegają kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego; bowiem jakkolwiek są one rozstrzygnięciami administracyjnymi - decyzjami podjętymi przez właściwy organ administracji publicznej wobec innego podmiotu prawnego /wieczystego użytkownika/, to jednak są one podejmowane "w granicach danej sprawy" i w celu jej załatwienia /art. 29 ustawy o NSA w związku z art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami/. Równocześnie należy podkreślić, że sformułowana w art. 30 ustawy o NSA zasada, w myśl której "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd", oznacza /analogicznie, jak to ma miejsce w wypadku art. 386 par. 6 Kpc/, że także w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd, będzie on nadal związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone w prawem określonym trybie i oczywiście o ile nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie. Pozostaje poza sporem, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy był wniosek właścicieli o zwrot nieruchomości zgłoszony w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami Rozpoznając skargę na odmowną decyzję Wojewody R. z dnia 10 września 1992 r. (...) w przedmiocie zwrotu nieruchomości zbytej na rzecz Skarbu Państwa, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z dnia 30 czerwca 1993 r. (...) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji dotyczącą położonych w M. działek (...). W uzasadnieniu tego wyroku podniesiono w szczególności, że o zbędności przedmiotowych działek na cel, dla którego zostały one zakupione, będzie decydować utrata ważności planu realizacyjnego z dnia 4 lutego 1980 r. powołanego w umowie ich nabycia, przy równoczesnym niezrealizowaniu na nich do chwili obecnej obiektów bądź urządzeń, które plan ten przewidywał. Sąd stwierdził przy tym wyraźnie, że: "To odstąpienie od obowiązku wzniesienia budynków czy urządzeń towarzyszących, przewidzianych w planie realizacyjnym, posiadanym w chwili nabycia tychże działek, stanowi równocześnie przesłankę do wydania decyzji o rozwiązaniu umowy o oddanie w wieczyste użytkowanie tegoż gruntu i o zarządzenie odebrania tej nieruchomości /art. 26 ust. 2 powołanej poprzednio ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 240 Kc/". Tym samym w wyroku tym przesądzono, że w wypadku stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki prawne zwrotu nieruchomości w trybie określonym w art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami, właściwe organy administracji publicznej obowiązane są dokonać rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przedmiotowych działek /art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami w związku z art. 240 Kc/ w celu umożliwienia ich zwrotu uprzednim właścicielom. Pomimo, że wyrok powyższy wiązał w niniejszej sprawie zarówno organy administracyjne, jak i Sąd, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie, wbrew bezwzględnie obowiązującej zasadzie związania sądu oceną prawną wyrażoną w uprzednio wydanym orzeczeniu sądu w tej samej sprawie, wyrokiem z dnia 21 maja 1996 r. (...) stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium w R. z dnia 18 listopada 1994 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Zarządu Gminy T.N. z dnia 10 maja 1994 r., mocą której Zarząd Gminy, w wyniku stwierdzenia, że zaistniały przesłanki prawne uzasadniające zwrot nieruchomości w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami, rozwiązał umowę użytkowania wieczystego w odniesieniu do przedmiotowych działek. Równocześnie wydając przedmiotowy wyrok, Sąd błędnie zinterpretował obowiązujące przepisy prawne przyjmując, że nie jest dopuszczalne rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami w odniesieniu do części objętych nią działek, podlegających zwrotowi w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami /w danym wypadku w odniesieniu do dwóch dziatek/, bez zgody drugiej strony. Taka interpretacja obowiązującego porządku prawnego jest nietrafna z dwu przyczyn: po pierwsze - praktycznie w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki zwrotu nieruchomości w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami jedynie w odniesieniu do części gruntów objętych umową użytkowania wieczystego /art. 19 ustawy o gospodarce gruntami/, uzależniałaby ona możliwość realizacji kompetencji organu administracji publicznej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami, od woli podmiotu, który nie wywiązał się z obowiązków wynikających z zawartej umowy /art. 25 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami/ i to pomimo, że art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami nie przewiduje tego typu zastrzeżenia /lege non distinguente/; a po drugie - przepisy obowiązującego porządku prawnego, a w szczególności ani art. 240 Kc, ani też art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami, nie wprowadzają ograniczenia dopuszczalności rozwiązywania umowy użytkowania wieczystego do części gruntów /niektórych działek gruntowych/ nią objętych, zwłaszcza w sytuacji, gdy grunty te nie są wykorzystywane w sposób przewidziany w umowie /taki pogląd prawny sformułowany został również w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1997 r., III RN 40/97/. Należy przy tym podkreślić, że interpretacja obowiązujących w tym zakresie przepisów prawnych powinna mieć zawsze na względzie także konstytucyjne gwarancje prawa własności /art. 21 oraz art. 64 Konstytucji RP/. Podobnie zaskarżony rewizją nadzwyczajną, a wydany w tej samej sprawie kolejny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17 września 1997 r. (...) rażąco naruszył przepis art. 30 ustawy o NSA, bowiem wbrew wyraźnej ocenie prawnej, wynikającej z wiążącego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 30 czerwca 1993 r. (...) Naczelnego Sądu Administracyjnego - ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, oparty został na dwóch błędnych założeniach: po pierwsze - wyroku tym nietrafnie przyjęto, że w danym wypadku pojęcie "sprawy" będącej przedmiotem rozpoznania obejmuje wyłącznie kwestię oceny prawnej dopuszczalności rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w odniesieniu do przedmiotowych działek gruntowych, natomiast nie obejmuje żądania wniosku właścicieli nieruchomości zgłoszonego w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i to pomimo, że to właśnie w wyniku wszczęcia postępowania administracyjnego w tej ostatniej sprawie pojawił się problem rozwiązania umowy użytkowania wieczystego na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami; a po drugie - Sąd błędnie przyjął, że przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy moc wiążącą mają ustalenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 21 maja 1996 r. (...), natomiast zignorował wiążącą w tej sprawie wcześniejszą ocenę prawną wynikającą z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie (...). Tym samym zaskarżony rewizją nadzwyczajną wyrok w rażący sposób naruszył zasadę prawną sformułowaną w art. 30 ustawy o NSA. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy (...) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło