III RN 135/02

Sąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Ryszarda Walczaka w sprawie ze skargi "F.-L.-P." spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G.-M. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 17 maja 2001 r., (...), w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2002 r., V SA 1832/01 - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Agencja Celna "T.-P.", działająca w imieniu importera "F.-L.-P." Spółka z o. o. /zwanego nadal; Spółką/, Jednolitym Dokumentem Celnym SAD (...) z dnia 26 października 1998 r. zgłosiła w celu objęcia procedurą uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych aromaty do chipsów, klasyfikując je do kodu PCN 3302 10 90 O ze stawką celną obniżoną z tytułu pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej do wysokości 1,8 procent. Dyrektor Urzędu Celnego w W., uznając wskazaną klasyfikację zgłoszonego towaru za nieprawidłową, decyzją z dnia 7 marca 2001 r. zakwalifikował ten towar do kodu PCN 2103 90 90 0 z autonomiczną stawką celną w wysokości 30 procent. Następnie, Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie decyzją z dnia 17 maja 2001 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Jednakże w wyniku rozpoznania skargi Spółki, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2002 r. /V SA 1832/01/ uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 17 maja 2001 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 7 marca 2001 r., bowiem - zdaniem tego Sądu - w rozpoznawanej sprawie: "postępowanie weryfikacyjne w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i ponownego określenia kwoty wynikającej z długu celnego aż do jego zakończenia w postępowaniu odwoławczym toczyło się bez udziału Agencji Celnej. Tymczasem Agencja Celna, która dokonała zgłoszenia celnego towaru w imieniu importera jest osobą zgłaszającą w rozumieniu art. 3 par. 1 pkt 23 Kodeksu celnego i w myśl art. 209 par. 3 Kodeksu celnego także dłużnikiem, na którym spoczywa obowiązek zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego (...). Stosownie do art. 240 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Prokurator Generalny RP pismem z dnia 30 września 2002 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2002 r. /V SA 1832/01/, zarzucając temu wyrokowi rażące naruszenie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 3 par. 1 pkt 23 i art. 253 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm. - powoływanej nadal jako: Kodeks celny/ oraz art. 209 par. 3 Kodeksu celnego, a w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej Prokurator Generalny RP podniósł w szczególności, że: "Dokonując interpretacji pojęcia "zgłaszający", o którym mowa w art. 3 par. 1 pkt 23 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (...), Sąd orzekający pominął zarówno specyficzne uregulowanie dotyczące przedstawicielstwa w postępowaniu celnym w pierwszej instancji /art. 253 par. 1 i 2 Kodeksu celnego/, jak i zakres upoważnienia udzielonego Agencji Celnej i w konsekwencji wadliwie określił osobę dłużnika. (...) Za dłużnika celnego nie można było zatem uznać Agencji Celnej, która dokonywała jedynie czynności w imieniu i na rzecz "F.-L.-P.". Nie nabyła ona przez to przymiotu zgłaszającego i dłużnika w świetle uregulowań art. 3 par. 1 pkt 23 i art. 209 par. 3 Kodeksu celnego". Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 par. 1 pkt 23 Kodeksu celnego, "zgłaszającym" jest: a/ osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu na swoją rzecz; b/ osoba, która dokonuje zgłoszenia we własnym imieniu na cudzą rzecz; c/ albo osoba, w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego. Natomiast, wedle art. 66 par. 1 Kodeksu celnego, "zgłoszenia celnego może dokonać osoba mogąca przedstawić organom celnym, bezpośrednio lub przez przedstawiciela, towar, którego dotyczy zgłoszenie, jak również wszystkie dokumenty, których przedstawienie jest niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany", przy czym art. 253 par. 1 Kodeksu celnego stanowi, że: "Przedstawicielstwo może być: 1/ bezpośrednie - jeżeli przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, 2/ pośrednie - jeżeli przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby". W konsekwencji, w art. 209 par. 3 Kodeksu celnego mowa jest już wyłącznie o "zgłaszającym" i o "przedstawicielstwie pośrednim" jako o "dłużnikach celnych": "Dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa w art. 253 par. 1 pkt 2, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. (...)". Oznacza to, że w wypadku, gdy zgłoszenia celnego dokonuje podmiot działający w ramach tzw. przedstawicielstwa bezpośredniego, a więc działający "w imieniu i na rzecz innej osoby" /art. 253 par. 1 pkt 1 Kodeksu celnego/, w świetle powyższej regulacji prawnej "zgłaszającym", jest w danym wypadku "osoba, w której imieniu dokonano zgłoszenia celnego" /art. 3 par. 1 pkt 23 Kodeksu celnego/ i ona - a nie występujący w jej imieniu "przedstawiciel bezpośredni" -jest "dłużnikiem celnym", czyli na niej ciąży obowiązek zapłacenia kwoty wynikającej z "długu celnego" /art. 3 par. 1 pkt 2 i pkt 3 Kodeksu celnego/. W konsekwencji, "przedstawiciel bezpośredni" nie jest również stroną postępowania celnego w rozumieniu art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. W rozpoznawanej sprawie Agencja "T.-P." dokonała zgłoszenia celnego w imieniu Spółki jako jej "przedstawiciel bezpośredni", co wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy "Upoważnienia" z dnia 22 czerwca 1998 r., jakiego Spółka udzieliła tejże Agencji Celnej (...). W tej sytuacji, trafny okazał się podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut, że zaskarżony wyrok rażąco narusza art. 3 par. 1 pkt 23 w związku z art. 253 par. 1 pkt 1, a także art. 209 par. 3 Kodeksu celnego, skoro Naczelny Sąd Administracyjny błędnie przyjął, jakoby w danym wypadku Agencja Celna, która dokonała zgłoszenia celnego "w imieniu i na rzecz Spółki", była także "dłużnikiem, na którym spoczywa obowiązek zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego". Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.