III RN 152/99

Sąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława Z. i Michała Z. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 28 listopada 1997 r., (...) w przedmiocie wymiaru cła na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 1998 r., I SA/Po 24-25/98 - uchyla zaskarżony wyrok w punktach II i III i oddala skargę w tym zakresie. Decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 listopada 1997 r. (...) utrzymana została w mocy skierowana do Michała Z. i Stanisława Z. wydana w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 8 października 1997 r., którą uchylone zostały dwie uprzednio wydane decyzje, zawarte w dowodach odprawy celnej przywozowej, a mianowicie decyzja z dnia 13 listopada 1996 r. (...) oraz decyzja z dnia 15 listopada 1996 r. (...), natomiast dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony przez obu adresatów z zagranicy towar w postaci pojazdu samochodowego w stanie rozmontowanym i wymierzono od niego stosowne należności celne. W wyniku rozpoznania skargi obu adresatów na powyższą decyzję, Naczelny Sąd Administracyjny (...) wyrokiem z dnia 4 grudnia 1998 r. /I SA/Po 24-25/98/ odrzucił skargę na postanowienie w przedmiocie wznowienia powyższego postępowania i równocześnie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 listopada 1997 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 8 października 1997 r. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że stwierdzenie nieważności obu decyzji nastąpiło z tej przyczyny, że - w opinii Sądu - brak było podstaw dla przyjęcia solidarnej odpowiedzialności obu skarżących za należności celne z tytułu sprowadzenia przez nich części samochodowych, które w wyniku wznowienia postępowania, zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737 - powoływanego nadal jako: Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej/, potraktowane zostały łącznie jako wyrób gotowy - samochód osobowy marki "Ford Scorpio" w stanie rozmontowanym. Sąd stanął bowiem na stanowisku, że ze względu na zindywidualizowany charakter obrotu towarowego z zagranicą, na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm. powoływanej nadal jako: Prawo celne/ nie można uznać, że obaj skarżący sprowadzili we własnym imieniu i na własny rachunek samochód osobowy marki "Ford Scorpio", skoro każdy z nich indywidualnie zgłosił do odprawy celnej jedynie części samochodowe. Przeczą temu także, w opinii Sądu, ujawnione w rozpoznawanej sprawie okoliczności, w tym zwłaszcza fakt zarejestrowania zmontowanego samochodu na jednego ze skarżących - Michała Z. oraz zawarta pomiędzy oboma skarżącymi umowa cywilnoprawna kupna-sprzedaży z dnia 28 stycznia 1997 r. Dlatego, jak wywiedziono w uzasadnieniu tego wyroku: "skierowanie przedmiotowych decyzji i łączne obciążenie skarżących należnościami celnymi za samochód złożony z zaimportowanych przez nich części nie jest uzasadnione, stanowi bowiem "przypisanie" dwóch importerów do jednego "składaka", sprowadzonego z zagranicy". Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 8 września 1999 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) z dnia 4 grudnia 1998 r. /I SA/Po 24-25/98/, zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ w związku z art. 62 Kpa oraz w związku z art. 1 ust. 2 i art. 23 ust. 1 Prawa celnego, a w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie w jakim stwierdza on nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 9 września 1997 r. i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 8 października 1997 r. oraz w jakim zasądza od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz skarżących koszty postępowania sądowego i koszty zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że w toku postępowania w niniejszej sprawie nie był kwestionowany sam fakt, że obaj skarżący sprowadzili z zagranicy części samochodowe, które stanowiły w istocie rozmontowany samochód osobowy marki "Ford Scorpio". Jest też poza sporem, że w chwili odprawy celnej obaj skarżący bezpośrednio władali zgłoszonymi do odprawy częściami /art. 48 Prawa celnego/, a więc obaj importerzy, każdy we własnym imieniu i na własny rachunek /art. 2 pkt 6 Prawa celnego/ sprowadzili zgłoszone do odprawy celnej części, które łącznie stawiły de facto samochód osobowy "Ford Scorpio" w stanie rozmontowanym. Ponieważ w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy Kpa, o ile przepisy prawa celnego nie stanowią inaczej /art. 1 ust. 2 Prawa celnego/, w danym wypadku należało odpowiednio zastosować art. 62 Kpa. W rewizji nadzwyczajnej podkreślono, że nie jest trafny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakoby nie do przyjęcia była teza o sprowadzeniu z zagranicy przez obu skarżących samochodu osobowego marki Ford Scorpio", bowiem "Podmioty gospodarcze mogą być niekiedy zainteresowane w tym, aby jakiś towar zakupić za granicą wspólnie i aby decyzja o wymiarze cła była wystawiona na oba podmioty, co może mieć znaczenie dla celów podatkowych". Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że w rozpoznawanej sprawie nie został zakwestionowany fakt, że obaj skarżący sprowadzili z zagranicy części samochodowe, które stanowiły w istocie rozmontowany lub też nie zmontowany kompletny samochód osobowy marki "Ford Scorpio", który po dokonaniu odprawy celnej został złożony i zarejestrowany jako tzw. składak na nazwisko jednego z nich - Michała Z. W tej sytuacji, ustalając wartość celną towaru oraz odpowiadającą jej wysokość należności celnej, organy celne obowiązane były zastosować regułę 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, która ma charakter przedmiotowy i stanowi, że wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym w każdym wypadku powinny być klasyfikowane według pozycji taryfy celnej, która obejmuje wyrób kompletny. Wynika stąd, że w rozpoznawanej sprawie, przy zgłoszeniu towaru do odprawy celnej, obaj importerzy nie ujawnili faktu, iż świadomie wwożą części kompletnego samochodu osobowego marki "Ford Scorpio" w stanie rozmontowanym i to w celu jego zmontowania po dokonaniu odprawy celnej, a więc w celu uniknięcia zakwalifikowania zgłaszanych do odprawy celnej części, jako części kompletnego samochodu w stanie rozmontowanym lub nie zmontowanym, czyli w celu uniknięcia obowiązku uiszczenia należności celnej obliczanej wedle wyższej stawki celnej, która obejmuje import samochodów /było to typowe działanie w celu obejścia prawa - in fraudem legis/. Tym samym, spełnione zostały także przesłanki prawne określone w art. 62 Kpa, upoważniające organ celny do załatwienia powyższej sprawy w ramach jednego postępowania administracyjnego, w drodze jednej decyzji skierowanej do obu stron, które - zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej - uczestniczyły w sprowadzeniu samochodu osobowego marki "Ford Scorpio" w stanie rozmontowanym lub nie zmontowanym i z tego tytułu obowiązane są do uiszczenia stosownej należności celnej /in solidum/. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[15] Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.