III RN 203/01

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Piotra Sz. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia informacji o działaniu tego organu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich (...) na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2001 r., II SA 786/01 - oddala rewizję nadzwyczajną. Postanowieniem z dnia 29 marca 2001 r. II SA 786/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Piotra Sz. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie udzielenia informacji o działaniu tego organu. Sąd ustalił, że skarżący skierował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w dniu 16 października 2000 r., skargę zaś wniósł 6 marca 2001 r. Tymczasem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż z zestawienia art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ wynika, że w przypadku skargi na bezczynność w zakresie czynności organu administracji publicznej z art. 16 ust. 1 pkt 4 tej ustawy stosuje się termin 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a gdy odpowiedzi nie doręczono, od dnia upływu dwumiesięcznego terminu przewidzianego na taką odpowiedź. Termin ten został w niniejszej sprawie przekroczony i dlatego skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 27 ust. 2 i 53 ust. 3 powołanej ustawy. Postanowienie to zaskarżył rewizją nadzwyczajną Rzecznik Praw Obywatelskich i zarzucając rażące naruszenie art. 17 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 4 oraz art. 27 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniósł, że zgodnie z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej. Przepis art. 17 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym dopuszcza skargę na bezczynność organu administracji publicznej, a więc skarga przysługuje także na bezczynność Prezesa Rady Ministrów. Skoro Piotr Sz. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów, Naczelny Sąd Administracyjny powinien zbadać czy istnieje stan bezczynności i w przypadku jego braku skargę oddalić. Odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu było nieprawidłowe, gdyż powołana ustawa nie przewiduje terminów do wniesienia skargi na bezczynność. Bezczynność organu trwa dopóki organ nie podejmie czynności, bądź nie wyda aktu. Skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie, jednakże wniesienie skargi zgodnie z art. 34 jest możliwe dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli takie skarżącemu służyły. Ustawa nie przewiduje środków odwoławczych w sprawie będącej przedmiotem skargi Piotra Sz. natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 należy przed wniesieniem skargi zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zamknięcie drogi sądowej przez bezzasadne odrzucenie skargi stanowi zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich rażące naruszenie prawa, gdyż narusza konstytucyjne prawo do sądu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Odrzucenie skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być traktowane jako pozbawienie obywatela konstytucyjnego prawa do sądu w przypadku, gdy skarga jest spóźniona. Przepis art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nakazuje odrzucenie skargi wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia. O naruszeniu tego przepisu w zaskarżonym postanowieniu można mówić wówczas, gdyby uznało się, że skarga została wniesiona w terminie. Termin do wniesienia skargi określony jest w art. 35 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie a w innych przypadkach w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o podjęciu aktu lub innej czynności organu uzasadniającej wniesienie skargi. Zgodnie z art. 34 ust. 1 skargę można wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, co oznacza że trzydziestodniowy termin rozpoczyna bieg od doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia organu odwoławczego lub od dowiedzenia się o czynności podjętej przez ten organ. Przepis art. 34 ust. 3 stanowi, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków odwoławczych w sprawie będącej przedmiotem skargi, należy przed wniesieniem jej do Sądu zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Skarga może być wniesiona po upływie 30 dni od dnia doręczenia wezwania. W tym ostatnim przypadku określony w art. 35 ust. 1 termin do wniesienia skargi rozpoczyna bieg od upływu 30 dni od daty doręczenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 17 Sąd rozpoznaje skargi na bezczynność w przypadkach określonych w art. 16 ust. 1 pkt 1-4, w których to przepisach wymienione są decyzje, postanowienia i inne akty lub czynności administracyjne. Ponieważ skargę wnosi się po wyczerpaniu środków odwoławczych, przepis art. 16 ust. 1 pkt 1-4 dotyczy aktów administracyjnych wydanych w postępowaniu odwoławczym. Skargę na bezczynność można wnieść jeżeli organ odwoławczy nie rozpoznał odwołania w określonym w art. 35 par. 3 Kpa terminie jednego miesiąca. Skarga na bezczynność nie jest określona żadnym terminem podobnie jak nie ma terminu do wniesienia zażalenia w trybie art. 37 par. 1 Kpa na niezałatwienie sprawy przez organ rozpoznający sprawę w pierwszej instancji czyli na bezczynność tego organu. W sprawach, w których nie ma środków odwoławczych, odwołanie na akt lub czynność organu administracyjnego lub zażalenie na bezczynność tego organu zastępuje wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które w przypadku bezczynności może być złożone w każdym czasie. Skarga do Sądu przysługuje wówczas, gdy na to wezwanie organ administracyjny podejmie czynność niesatysfakcjonującą skarżącego lub gdy nie podejmie żadnej czynności. W tym ostatnim przypadku termin do wniesienia skargi rozpoczyna bieg od upływu 30 dni od doręczenia wezwania. Regulujący tę kwestię przepis art. 34 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym zakłada bezczynność organu wezwanego do usunięcia naruszenia prawa i określa datę początkową do wniesienia skargi w przypadku takiej bezczynności. Termin końcowy określony jest w art. 35 ust. 1. Termin ten obowiązuje w przypadku, gdy organ administracyjny nie odpowie na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przy podjęciu przez niego czynności. Nie ma powodu aby uznać, że nie stosuje się tego przepisu w przypadku, gdy organ administracyjny nie odpowie na wezwanie do usunięcia bezczynności. Nie jest określony jedynie termin do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa w przypadku jego bezczynności i takie wezwanie można wnieść w każdym czasie. Natomiast w przypadku braku odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni od upływu 30 dni od daty doręczenia wezwania niezależnie od tego, czy wezwanie dotyczyło czynności organu administracyjnego czy też jego bezczynności. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona po upływie tego terminu zatem istniała podstawa do odrzucenia skargi z mocy art. 27 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zarzut naruszenia tego przepisu okazał się nieuzasadniony i z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 393[12] Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189/ oddalił rewizję nadzwyczajną.