III RN 3/99

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bernarda K. na decyzję Wojewody W. z dnia 17 maja 1996 r. (...) w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 1998 r. V SA 1435/96 postanawia: umorzyć postępowanie. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z dnia 28 marca 1996 r. orzekł o wymeldowaniu Bernarda K. z pobytu stałego z lokalu nr 3d w budynku mieszkalnym przy ul. N. nr 10 w W., stwierdzając w jej uzasadnieniu, że zrezygnował on sam dobrowolnie z uprawnień do lokalu kwaterunkowego w W. z chwilą podpisania umowy najmu lokalu zakładowego w L. oraz w związku z faktem, że od ponad siedmiu lat nie zamieszkuje już w mieszkaniu w W. W wyniku rozpoznania odwołania zainteresowanego, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzja Wojewody W. z dnia 17 maja 1996 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewody W. podniesiono w szczególności, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ przesłanki wymeldowania Bernarda K. z pobytu stałego, bowiem w wyniku nieporozumień rodzinnych opuścił on sporny lokal na początku 1989 r. i nie dochodził swoich praw w drodze postępowania cywilnego. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w wyroku rozwodowym z dnia 19 marca 1992 r. (...) ustalił czasowo sposób korzystania ze spornego mieszkania, przyznając Bernardowi K. jeden pokój na czas wspólnego zamieszkiwania oraz zobowiązał Dorotę K.-K. do wydania mu przyznanego pokoju w terminie do dnia 15 maja 1992 r. Pomimo to nigdy nie doszło do wykonania tego ustalenia wyroku i Bernard K. nie powrócił do tego wspólnego mieszkania, które opuścił w 1989 r. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji Wojewody W. podniesiono, że z pisma Urzędu Gminy L. wynika, że Bernard K. jest najemcą lokalu komunalnego w L. przy ul. GRN nr 58 i zajmuje ten lokal na czas nieokreślony. W opinii Wojewody W. oznacza to, że Bernard K. posiada samoistne uprawnienia do pobytu w zajmowanym przez niego lokalu mieszkalnym w L. oraz ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a w związku z tym nie ma podstaw do dalszego utrzymywania istniejącej już od siedmiu lat fikcji meldunkowej. W skardze na tę decyzję Wojewody W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Bernard K. zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych; wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że nie utracił uprawnienia do przebywania w spornym lokalu mieszkalnym przy ul. N. nr 10 w W., bowiem nadal posiada przydział uprawniający do zajmowania tego lokalu oraz podniósł, że od kilku lat trwa postępowanie egzekucyjne zmierzające do wykonania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy, który zobowiązuje jego byłą żonę do wydania mu do wyłącznego korzystania z jednego pokoju w spornym mieszkaniu w W. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 maja 1998 r. /V SA 1435/96/ oddalił skargę Bernarda K., podnosząc w uzasadnieniu tego wyroku, że w danym wypadku spełnione zostały obie przesłanki prawne warunkujące zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący utracił uprawnienie do przebywania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, bowiem uprawnienie skarżącego wynikające z decyzji administracyjnej z dnia 15 czerwca 1988 r. o zezwoleniu na dokonanie zamiany i przydział lokalu mieszkalnego, na które powołuje się on w skardze, stały się nieaktualne wobec nowego ukształtowania jego praw do spornego lokalu mieszkalnego w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 19 marca 1992 r. w sprawie rozwodowej, w którym Sąd orzekł, że tymczasowo, czyli w czasie wspólnego zamieszkiwania stron w spornym mieszkaniu kwaterunkowym, skarżący korzystać będzie z jednego pokoju o powierzchni około 11,70 m2 oraz zobowiązał powódkę do wydania tego pokoju skarżącemu w terminie do dnia 15 maja 1992 r. Tymczasem skarżący już w 1989 r. opuścił sporne mieszkanie, a następnie na podstawie umowy najmu zawartej na czas nieokreślony zamieszkał w lokalu mieszkalnym należącym do gminy L. Podniesiony przez skarżącego zarzut, że sporne mieszkanie opuścił nie z własnej woli, ale na skutek nieporozumień rodzinnych, nie został przez Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniony, bowiem - w opinii Sądu - w tej sytuacji skarżący mógł wystąpić z powództwem posesoryjnym przeciwko swojej byłej żonie o przywrócenie przedmiotu posiadania /spornego mieszkania/ do stanu poprzedniego, czego jednak nie uczynił, ale przeciwnie - opuścił sporny lokal mieszkalny. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 1998 r. /V SA 1435/96/, zarzucając temu wyrokowi rażące naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędne ustalenie, że Bernard K. utracił uprawnienie do przebywania w lokalu nr 3d w budynku mieszkalnym przy ul. N. nr 10 w W., a w konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten Sąd. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że orzeczenie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych współmałżonków w niczym nie zmienia statusu prawnego, na którym opiera się zajmowanie wspólnego mieszkania przez rozwodzących się współmałżonków /uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1978 r., III CZP 30/77, w sprawie wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie orzekania w wyroku rozwodowym o wspólnym mieszkaniu zajmowanym przez małżonków - OSN 1978 z. 3 poz. 39/. Orzeczenie takie normuje jedynie wzajemne stosunki rozwiedzionych małżonków w zakresie korzystania przez nich z mieszkania, wywołuje zatem takie skutki prawne, jak podział rzeczy quoad usum. Oznacza to, że stanowi ono jedynie o tymczasowym rozgraniczeniu uprawnień rozwiedzionych małżonków do korzystania z mieszkania, ale ani nie zmienia ani też nie tworzy ono tytułu prawnego uprawniającego do zamieszkiwania w danym mieszkaniu. W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy oznacza to, że skarżący - Bernard K. korzysta z uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym nr 3d w budynku przy ul. N. nr 10 w W., uzyskanego jeszcze na podstawie decyzji administracyjnej z dnia 15 lipca 1988 r. Wprawdzie w 1994 r. jego była żona - Dorota K. wystąpiła do Gminy W.-C. o cofnięcie skarżącemu przydziału wspomnianego lokalu, jednakże Prezydent m. st. Warszawy umorzył postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 63 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./. Jednocześnie z dniem 12 listopada 1994 r. istniejący stosunek najmu lokalu mieszkalnego, nawiązany na podstawie wspomnianej wcześniej decyzji administracyjnej z dnia 15 lipca 1988 r., stał się z mocy prawa najmem umownym na czas nieoznaczony /art. 56 ust. 1 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych/. Także powtórny wniosek byłej żony skarżącego - Doroty K. z 1996 r. o rozwiązanie umowy najmu lokalu z Bernardem K. został załatwiony negatywnie przez Gminę W.-C. Wynika stąd, że skarżący - Bernard K. jest nadal najemca lub współnajemcą lokalu nr 3d w budynku położonym przy ul. N. nr 10 w W. i nie jest trafne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. że utracił on prawo do tego lokalu mieszkalnego. W tej sytuacji należy stanąć na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki prawne, które uzasadniałyby podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego rażąco narusza prawo i to w sposób wywołujący negatywne skutki w sferze praw i wolności obywatelskich. Następnie pismem z dnia 4 maja 1999 r. Rzecznik Praw Obywatelskich cofnął rewizję nadzwyczajną i wniósł o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 355 w związku z art. 391 i art. 393[19] Kpc oraz w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, (...) /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ umorzył postępowanie wszczęte przed Sądem Najwyższym na skutek wniesienia rewizji nadzwyczajnej.