K 9/92

Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie (...) na posiedzeniu niejawnym postanowił nie nadawać biegu wnioskowi Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 25 lipca 1994 r. o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści sentencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993 r. - K 9/92. Art. 44 uchwały Sejmu z dnia 31 lipca 1985 r., na którą powołuje się Rzecznik Praw Obywatelskich stanowi, że skład orzekający, który wydał orzeczenie, na posiedzeniu niejawnym rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Trybunał Konstytucyjny uznał, że wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, iż chodzi w nim o ten sam skład orzekający, który wydał orzeczenie, a nie o każdy skład pięcioosobowy w znaczeniu liczby sędziów potrzebnych dla rozpatrzenia danej kategorii sprawy. Oznacza to, że art. 44 cytowanej uchwały wymaga identyczności personalnej, a nie ilościowej składu orzekającego. Do takiego wniosku skłania użyty w cytowanym wyżej art. 44 uchwały Sejmu z dnia 31 lipca 1985 r. zwrot: "skład orzekający, który wydał orzeczenie". Nawiązuje on bowiem do składu, który rozstrzygał daną, konkretną sprawę, a nie do określonego ilościowo składu, właściwego do rozstrzygania konkretnego rodzaju spraw, o czym mówi art. 6 wymienionej uchwały Sejmu regulującej postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. W czasie pomiędzy wydaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993 r. a złożeniem wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 25 lipca 1994 r. powstała sytuacja trwale uniemożliwiająca rozpatrzenie tego wniosku. Spośród pięciu członków składu orzekającego, który wydał orzeczenie, trzem upłynęła kadencja. Wśród nich znajdował się przewodniczący składu orzekającego i sędzia sprawozdawca, a trzeci spośród tych sędziów zmarł. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto za niemożliwe stosowanie w niniejszej sprawie analogii do postępowania sądowego. Pomijając problem różnic w charakterze i celach obydwu postępowań, zgodnie z art. 36 przytoczonej wyżej uchwały Sejmu z dnia 31 lipca 1985 r., w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego tylko w zakresie nie uregulowanym w ustawie o Trybunale Konstytucyjnym i powołanej uchwale Sejmu o trybie postępowania oraz tylko w zakresie dotyczącym dowodów. Żadna z tych dwóch przesłanek nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Problem rozstrzygania wątpliwości co do treści orzeczeń Trybunału został w sposób szczególny uregulowany w cytowanym art. 44 uchwały Sejmu z dnia 31 lipca 1985 r., a ponadto sprawa nie dotyczy postępowania dowodowego. Nie istnieje też niebezpieczeństwo naruszenia praw obywatela przez Trybunał Konstytucyjny niniejszym postanowieniem. Trybunał Konstytucyjny nie orzeka bowiem w sprawie jednostkowej z zakresu wymiaru sprawiedliwości jak to czynią sądy. Sądy i inne organy stosujące prawo dokonujące interpretacji prawa w świetle orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego kierowane są bezpośrednio do podmiotów stanowiących prawo, które w razie stwierdzenia niezgodności aktu prawnego /lub jego przepisu/ zobowiązane są w stosunkowo krótkim czasie /3 lub 6 miesięcy/ do podjęcia działań określonych w ustawie o Trybunale Konstytucyjnym. Również w wypadkach przewidzianych w ustawie o Trybunale Konstytucyjnym i uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 października 1993 r. /W 6/93/ Prezes Trybunału Konstytucyjnego obwieszcza o utracie mocy obowiązującej przepisu, co do którego Trybunał orzekł, że jest niezgodny z aktem wyższego rzędu. Po wykonaniu orzeczenia nie istnieje więc już potrzeba rozstrzygania wątpliwości co do jego treści. Przedstawiona wyżej wykładnia językowa art. 44 uchwały Sejmu z dnia 31 lipca 1985 r. uzyskuje więc dodatkowe wsparcie w wykładni celowościowej i systemowej.