I SA/Bk 102/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Orzel (spr.), Sędzia WSA S. Presnarowicz, Asesor WSA W. Stachurski, Protokolant B. Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę A. W., kurator W. W. wnioskiem z dnia 7 sierpnia 2003 roku zwrócił się do Burmistrza M. o umorzenie W. W. zaległości w zobowiązaniach podatkowych związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego tj. podatku rolnego oraz podatku od środków transportowych za lata 1996 – 2003. W uzasadnieniu podał, że zaległości powstały "... w wyniku choroby psychicznej gospodarza spowodowanej zespołem zależności alkoholowej...". Stan ten spowodował zupełny upadek ekonomiczny gospodarstwa. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 roku, Burmistrz M. powołując przepisy m.in. art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) orzekł o umorzeniu I i II raty zobowiązań podatkowych za rok 2002 w kwocie 123,10 zł, a ponadto odmówił umorzenia zaległości podatkowych za lata 1996 – 2000. W uzasadnieniu decyzji podano, że ciążące na podatniku zobowiązania za lata 1996 – 2000 zostały zabezpieczone hipotecznie. Zaległe zobowiązania dotyczyły zobowiązań pieniężnych wsi z tytułu podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości za lata 1996 – 2000 w łącznej kwocie 928,30 oraz z tytułu podatku od środków transportowych za lata 1996 – 1997 w kwocie 396 zł (samochód marki "[...]"). Ponieważ wszczęte postępowanie egzekucyjne nie spowodowało likwidacji zaległości, przeto zostały one zabezpieczone hipotecznie. Podatnik uporczywie nie regulował należnych zobowiązań podatkowych i dlatego, w ocenie organu, nie wystąpił żaden ważny interes podatnika ani też interes publiczny, które uzasadniałyby umorzenie zaległych podatków. Obciążenie nieruchomości poprzez dokonanie wpisu zaległych podatków w księdze wieczystej nieruchomości w niczym nie przeszkadza w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Organ stwierdził, że podatnik w dniu 12 sierpnia 2003 roku rozwiązał uprzednio zawartą umowę dzierżawy gruntów należących do gospodarstwa rolnego co umożliwiło objęcie go ubezpieczeniem społecznym rolników w związku z podjęciem prowadzenia działalności rolniczej. Mając na uwadze tą okoliczność i chorobę podatnika organ umorzył pierwsze dwie raty zobowiązania podatkowego za 2002 rok. Odwołując się od powyższej decyzji w imieniu podatnika – kurator A. W. podnosił, że zaległości w spłacie zobowiązań podatkowych były spowodowane chorobą psychiczną podatnika. W. W. zachowywał się irracjonalnie nie otwierając nawet korespondencji urzędowej, zagłodził na śmierć 14 sztuk trzody chlewnej pomimo posiadania paszy dla zwierząt, zaciągnął kredyt bankowy, którego nie spłacał, zaniechał rozpoczętą budowę domu mieszkalnego, wyprzedał maszyny niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego, wyprzedał materiały budowlane zgromadzone do budowy domu, zaniechał produkcji rolnej i wydzierżawił gospodarstwo, w wyniku czego utracił uprawnienia do ubezpieczenia społecznego rolników, pozbawił się energii elektrycznej, zdewastował budynki, nie wyraził zgody na podjęcie leczenia. Wskazywał, że W. W. przepracował na gospodarstwie ponad 30 lat rozpoczynając jego prowadzenie jako niepełnoletni. Zdaniem odwołującego się, obecny stan spowodowany został chorobą psychiczną podatnika. Sytuacja odwołującego się jest rozpaczliwie trudna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ocenę faktyczną i prawną dokonaną przez Burmistrza M. W ocenie organu odwoławczego, trudna sytuacja podatnika nie powstała w ostatnim czasie. Nie była też ona spowodowana zdarzeniami losowymi takimi jak: pożar, powódź, kradzież, nagła choroba. Biorąc pod uwagę fakt, że zaległości podatkowe zostały zabezpieczone hipotecznie, nie powodują one przeszkód w podjęciu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Uzasadnione było, zdaniem organu odwoławczego, umorzenie I i II raty podatku za 2002 rok. Skarżąc powyższą decyzję, kurator W. W. podnosił, że chory psychicznie podatnik nie może ponosić odpowiedzialności za zaległe zobowiązania podatkowe. Taki podatnik wymaga opieki, zaś organy administracyjne winne okazać mu pomoc i zwykłą ludzką litość. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wnosiło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniło, że podatnik nie jest karany za zaległości podatkowe. Zobowiązania podatkowe zostały wymierzone na podstawie ustaw i decyzje prawidłowo doręczono podatnikowi. Organy rozpoznały wniosek kuratora podatnika o umorzenie zaległych zobowiązań i po zebraniu wszelkich dostępnych dowodów uznały, że brak było podstaw do umorzenia zaległych zobowiązań podatkowych, które zostały zabezpieczone hipoteką na nieruchomości rolnej podatnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Podkreślić należy, że zasadą jest płacenie podatków. Wynika to z samej istoty podatku jako daniny publicznej świadczonej na potrzeby dochodów Państwa. Podatki i opłaty stanowią stałe źródło dochodów Państwa. Jako wyjątek od wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przez jego zapłatę jest dopuszczalność umorzenia zaległości podatkowej. Przepisy art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stanowią, że w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, że ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi uzasadniony ważny interes podatnika lub interes publiczny, należy do organów podatkowych rozstrzygających wniosek podatnika o umorzenie zaległości. Jest to więc rozstrzygnięcie oparte na uznaniu administracyjnym, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę określenie "może". Ma to ten skutek, że organy podatkowe podejmujące konkretną decyzję mają obowiązek rozważyć, czy wedle ich wiedzy i oceny zachodzi w rozpoznawanej sprawie przypadek uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. W uzasadnieniu zaś rozstrzygnięcia mają obowiązek wykazać, dlaczego podjęły konkretne rozstrzygnięcie. Kontrola sądu administracyjnego w takich przypadkach ogranicza się do zbadania i oceny, czy podjęte przez organy administracyjne rozstrzygnięcie znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, czy nie jest dowolne. Odmowę umorzenia zaległości podatkowych obciążających W. W. za lata 1996 – 2000 uzasadniono faktem uporczywego nie regulowania należności podatkowych przez podatnika w latach 1996 – 2000, co doprowadziło do zabezpieczenia hipotecznego zaległych podatków i odsetek za zwłokę. Organy wykazały, że podatnik zaprzestał płacenia podatków z powodu nadużywania alkoholu. Długoletnie zaś nadużywanie napojów alkoholowych spowodowało uzależnienie od alkoholu i w rezultacie chorobę psychiczną podatnika. Zaległe zobowiązania podatkowe za lata 1996 – 2000 zostały zabezpieczone na nieruchomościach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego podatnika. Ponieważ podatnik rozwiązał zawartą uprzednio umowę dzierżawy i grunty wróciły do podatnika, przeto Burmistrz M. orzekł o umorzeniu I i II raty podatku w kwocie 123,10 zł mając na uwadze stan zdrowia podatnika. Organy obu instancji uznały, że brak było ważnego interesu podatnika do umorzenia zaległości za lata 1996 – 2000, które zostały zabezpieczone hipotecznie. Zabezpieczenie hipoteczne dawnych zaległości pozwala podatnikowi na podjęcie starań o wydźwignięcie gospodarstwa z ekonomicznego upadku, a jednocześnie nie stanowi przeszkody w gospodarowaniu. Organ pierwszej instancji wskazał, że zaległości zabezpieczone hipotecznie będą mogły być zrealizowane dopiero przy przejściu własności gospodarstwa na osoby trzecie, nie mają natomiast ujemnego wpływu na bieżące prowadzenie gospodarstwa. Organy obu instancji nie znalazły też uzasadnienia z punktu widzenia interesu publicznego w umarzaniu zabezpieczonych hipotecznie należności podatkowych. Powyższa ocena organów nie budzi zastrzeżeń Sądu. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd, stosując przepisy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), uznał skargę za nieuzasadnioną i orzekł o oddaleniu skargi.