I SA/Bk 1062/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. W. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 30 listopada 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i orzeczenia o dalszym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. S. W. w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego. Skarżący oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką oraz trójką dzieci w wieku 6, 9 i 15 lat. Wysokość miesięcznego dochodu rodziny to łączna kwota 800 zł. Wykazane wydatki to: wynajem mieszkanie – 250 zł; opłaty – ok. 200 zł; wyżywienie – ok. 400 zł. Wnioskodawca wskazał, że jest zadłużony na kwotę 285.000 zł i prowadzona jest wobec niego egzekucje komornicze na sumę 100.000 zł. Zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku, jedynym majątkiem rodziny jest 49% udziałów w spółce posiadanych przez małżonkę o wartości 2.450 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący wyszczególnił ponoszone wydatki miesięczne, w tym: energia elektryczna – 130 zł; woda – 60 zł; telefon – 100 zł; czynsz – 250 zł; zakup żywności – 1.200 zł; lekarstwa – 100 zł; eksploatacja samochodu – 200 zł; rata – 1.000 zł. Skarżący poinformował, że zamknął prowadzoną działalność gospodarczą w kwietniu 2013 r. Małżonka zaś nie uzyskuje dochodów z tytułu posiadania udziałów w spółce. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: fakturę za zużycie wody, zeznanie podatkowe PIT – 37 za 2015 r., zaświadczenia z dnia [...] listopada 2016 r. o wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego z tytułu pracy przez małżonków. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. Referendarz uznał, że wykazane miesięczne wydatki (3.040 zł) znacząco przekraczają uzyskiwany dochód rodziny (544,41 zł netto) tj. o kwotę około 2.500 zł. Wnioskodawca nie wykazał natomiast źródeł finasowania tych wydatków, zwłaszcza w sytuacji faktycznego braku majątku i zgromadzonych oszczędności. Nie ustosunkował się ponadto w całości do wezwania z dnia 14 listopada 2016 r. w zakresie nadesłania rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków (ograniczył się jedynie do dołączenia do akt sprawy faktury za wodę), a także dokumentów poświadczających wysokość zadłużenia komorniczego (stan na dzień 31 października br.) oraz wysokość zadłużenia (stan na dzień 31 października br.) i miesięcznych rat spłaty tych zobowiązań. W ocenie referendarza powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu dla potrzeb postepowania wpadkowego w zakresie prawa pomocy przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, co w konsekwencji czyni złożone oświadczenie w zakresie przyznania prawa pomocy niewiarygodnym. W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez stwierdzenie, że posiada środki finansowe na poniesienie pełnych kosztów postępowania, którego mieszczą się w jego możliwościach płatniczych. W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie referendarza pozbawia go drogi sądowej w sprawie. Dochody osiąganie przez skarżącego i żonę w całości idą na utrzymanie rodziny i opłaty. Poniesienie kosztów sądowych związanych z postępowaniem wiązało się będzie z uszczerbkiem dla rodziny. Brakujące pokrycie dochodów jest uzyskiwane od rodziny w drodze pomocy rzeczowej i finansowej. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że uzasadnione jest przyznanie pomocy prawnej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. po. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Analiza rubryk 4.1 i 4.2 złożonego w tej sprawie wniosku wskazuje, że skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W takim zakresie prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. To rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Odmowa przyznania prawa pomocy nie może być w takiej sytuacji odczytywana jako pozbawienie strony drogi sądowej. Zdaniem Sądu, oświadczenia skarżącego oraz przedłożone dokumenty, nie umożliwiają wiarygodnej oceny jego sytuacji majątkowej. Skarżący zadeklarował miesięczny rodziny z tytułu umów o pracę małżonków na kwotę 544,41 zł netto, podczas gdy deklarowane wydatki miesięczne wynoszą kilkukrotnie więcej. Należy zaakceptować stanowisko referendarza, że skarżący przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o jego złej sytuacji materialnej. We wniosku i w sprzeciwie nie wykazane zostało w przekonujący sposób, z jakich środków pokrywane jest bieżące jego utrzymanie. Nie jest wystarczające w tym względnie lakoniczne, niepoparte żadnymi dowodami, stwierdzenie zawarte w sprzeciwie, o pomocy rzeczowej i finansowej uzyskiwanej od rodziny. W tych okolicznościach brak jest możliwości ustalenia źródeł finansowania wszystkich wydatków zwłaszcza, że skarżący oświadczył, iż oprócz dochodów z tytułu umów o pracę oraz udziałów małżonki w spółce o wartości 2.450 zł rodzina nie posiada zgromadzonych oszczędności. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów, które mogłyby wyjaśnić rzeczywistą jego sytuację finansową. W większości gołosłowne są zatem informacje o wysokości ponoszonych wydatków (skarżący udokumentował jedynie wydatki ponoszone za wodę). Skarżący nie przedstawił też dokumentów poświadczających wysokość zadłużenia komorniczego. Powyższe okoliczności nasuwają wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych wydatków. Trafne jest spostrzeżenie referendarza, że złożone oświadczenie w zakresie przyznania prawa pomocy jest niewiarygodne. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 245 § 2 oraz 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.