I SA/Bk 1064/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w H. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania Panu J. T. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 r. Z akt sprawy wynika, że Skarżący złożył [...] maja 2015 r. wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności w ramach realizacji pakietu 4, wariant 4.3 – Murawy do działki rolnej o powierzchni łącznej 3,57 ha oraz kosztów transakcyjnych. Odmawiając przyznania wnioskowanej płatności, organ pierwszej instancji oparł się na protokole z oględzin działki ewidencyjnej nr [...] w zakresie weryfikacji powierzchni PEG, przeprowadzonych [...] października 2014 r., z którego wynika, że na całej powierzchni działki stwierdzono brak użytkowania rolniczego, zachwaszczenie oraz liczne samosiejki sosny. Organ drugiej instancji podkreślił, że Skarżący w 2013 r. nie złożył wniosku o płatność na 2013 r., a w 2014 r. na ww. działce stwierdzono brak użytkowania rolniczego, co oznacza, że co najmniej rok przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, przedmiotowa działka nie była użytkowana rolniczo. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR działka ewidencyjna nr [...] nie spełnia zatem definicji trwałego użytku zielonego (art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. W świetle powyższego organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. i odmówił przyznania płatności do wariantu 4.3 oraz nałożył sankcje. Zdaniem organu odwoławczego słusznie również odmówiono Skarżącemu zwrotu kosztów transakcyjnych. W zakresie tym organ odwołał się do treści § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.). W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. W aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających wystąpienie siły wyższej, niezgodność deklaracji powierzchni przez rolnika nie była wynikiem błędu oczywistego (tj. takiego, który musi być wykryty na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności i danych zawartych w dokumentach dołączonych do wniosku), ani wynikiem błędu organu. Skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący i złożył skargę do tut. Sądu. W uzasadnieniu Skarżący wskazał na nieprawidłowości w przebiegu kontroli Podniósł m.in., że kontrola odbyła się bez jego udziału i został w ten sposób pozbawiony prawa do obrony i przedstawienia argumentów. Zwrócił uwagę na potwierdzoną przez eksperta obecność gatunków charakterystycznych dla tego typu siedliska. Jego zdaniem Agencja nie wspiera rolnika w zachowaniu cennych dla przyrody roślin. Prośby o sprawdzenie stanu działki są ignorowane. Skarżący uważa, że działka jest niezachwaszczona i poprawnie są prowadzone zabiegi pielęgnacyjne. Skarżący za zbyt surową uznał nałożoną na niego sankcję. Podniósł, że odebranie środków z dopłat na jego gospodarstwo o powierzchni wynoszącej tylko 3,6 ha pozbawia go jakichkolwiek środków do życia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości dokonania ustaleń faktycznych, które miały wpływ na wydane decyzje w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 r. wobec Skarżącego. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolno-środowiskowo-klimatycznego reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem. W świetle § 2 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia - płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 28 ust 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487 z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym"; 3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Zgodnie z § 12 ust. 4 ww. aktu prawnego, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do: 1) trwałych użytków zielonych, na których występują: (a) siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.1 - 4.6. Sąd w niniejszej sprawie w pełni podzielił stanowisko organów. Z analizy akt przedmiotowej sprawy bezsprzecznie wynika, że Skarżący we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 ubiegał się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach realizacji wariantu 4.3 - Murawy na powierzchnię 3,57 ha. Organ I instancji ustalając stan faktyczny niniejszej sprawy prawidłowo oparł się na protokole z oględzin działki ewidencyjnej nr [...] w zakresie weryfikacji powierzchni PEG (maksymalny obszar kwalifikowany do płatności) przeprowadzonych w dniu [...].10.2014 r., z którego wynika, iż na całej powierzchni przedmiotowej działki stwierdzono brak użytkowania rolniczego, zachwaszczenie oraz liczne samosiejki sosny. Ustalenia inspektorów terenowych w sposób jednoznaczny potwierdzają załączone do akt administracyjnych wykonane w dniu kontroli fotografie 1-10. Dodatkowo organ II instancji na podstawie danych zawartych w systemie informatycznym ARiMR ustalił, że Skarżący w 2013 r. nie złożył wniosku o przyznanie płatności na rok 2013, a w 2014 r. na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono brak użytkowania rolniczego, co oznacza iż co najmniej rok przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach realizacji wariantu 4.3 – Murawy, przedmiotowa działka ewidencyjna nie była użytkowana rolniczo. Jak zasadnie argumentuje organ, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 608) "trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe", (zwane dalej łącznie "trwałymi użytkami zielonymi"), oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych pastewnych roślin zielnych, a także - w przypadku gdy zadecydują tak państwa członkowskie - grunty, które mogą nadawać się do wypasu i które stanowią część utrwalonych praktyk lokalnych w przypadkach, gdy trawy i inne zielne rośliny pastewne tradycyjnie nie są roślinnością dominującą na obszarach wypasu. Definicję "trwałych użytków zielonych" określa również wyrok Trybunału z dnia 2 października 2014 r. w sprawie C - 471/13, zgodnie z którym trwały użytek zielony to grunty rolne, które są aktualnie i od co najmniej pięciu lat były wykorzystywane pod uprawę trawy łub innych pastewnych roślin zielnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że działka ewidencyjna nr [...] nie spełniała definicji trwałego użytku zielonego. W związku z powyższym, organ II instancji prawidłowo ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej - nie tą deklarowaną przez Skarżącego – 3, 57 ha, a stwierdzoną – 0, 00 ha. Organy zasadnie zastosowały też art. 19 ust. 2 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181/48 z 20.6.2014) i odmówiły przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do wariantu 4.3 oraz nałożyły prawem przewidziane sankcje. Powołany przepis stanowi, że jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnia stwierdzoną przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18. Art. 19 ust 3 cytowanego rozporządzenia określa, że jeśli kwota obliczona zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z przepisami ustanowionymi przez Komisję na podstawie art. 57 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 anuluje się saldo pozostałe do spłaty. Biorąc powyższe pod uwagę, organy również słusznie odmówiły zwrotu kosztów transakcyjnych, bowiem w świetle przepisów § 18 ust.1 pkt 1 - rolnikowi lub zarządcy może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013, poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objętych obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7 - jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub wariantu. Należy wskazać za organem, że wydając decyzję w sprawie przyznania płatności organ zobowiązany był do oparcia się przede wszystkim na oświadczeniu wnioskodawcy zawartym we wniosku, że spełnia on ustawowe warunki do przyznania płatności. Oświadczenie wnioskodawcy - co do zasady uznaje się za dowód, w oparciu, o który zostaje wydana decyzja. W ocenie Sądu odwołujący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. To wnioskodawcy, jako użytkownicy gruntów, winni być zorientowani o sposobie i powierzchni ich użytkowania. Wypełniając wniosek, to wnioskodawca określa zakres swojego żądania i to on ponosi odpowiedzialność za popełnione błędy. Skarżący podpisując raport, zapoznał się z wynikami kontroli, nadto jak wynika z raportu, był obecny przy kontroli, świadczy o tym fakt, iż złożył podpis w rubryce poświadczającej obecność przy kontroli. Zatem, podnoszona przez Skarżącego okoliczność nie uczestniczenia w czynnościach kontrolnych jest niewiarygodna i niepoparta żadnymi dowodami. Nadto, jeżeli Skarżący nie zgadzał się z wynikami przedmiotowej kontroli, winien złożyć stosowne wyjaśnienia oraz dowody do wydania decyzji przez Organ I instancji. Obowiązek taki został nałożony na Wnioskodawcę w art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173). Zgodnie z powołanym przepisem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jak wynika z akt niniejszej sprawy w toku postępowania Strona nie składała żadnych wniosków dowodowych. Sąd nie miał wątpliwości, co do rzetelności i legalności przeprowadzonej kontroli. W związku z tym, że raport jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 K.p.a.), stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Analiza akt sprawy i wydanej decyzji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy. Poddały ocenie wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2015 oraz wyniki kontroli, a powyższa ocena jest przekonująca, zgodna z wymogami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Wydając decyzję zarówno organ I jak i II instancji oparł się na obowiązujących przepisach prawnych, czemu dał wyraz w podstawie prawnej decyzji, a uzasadnienie faktyczne potwierdził uzasadnieniem prawnym. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).