I SA/Bk 107/16

PostanowienieWSA w Białymstoku2016-03-04

Skład orzekający: Referendarz sądowy Tomasz Oleksicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, będąca rolnikiem prowadzącym samodzielnie gospodarstwo rolne, posiadająca znaczny majątek, ale obciążona znacznymi długami i problemami zdrowotnymi, może zostać zwolniona z kosztów sądowych i otrzymać ustanowienie radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym?
Ratio decidendi
Osobie fizycznej przyznaje się prawo pomocy w pełnym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. W analizowanym przypadku, mimo posiadania przez wnioskodawcę majątku rolnego i środków pieniężnych złożonych do depozytu sądowego, jego sytuacja finansowa i zdrowotna (w tym liczne postępowania egzekucyjne, brak możliwości dysponowania środkami z depozytu, problemy zdrowotne po operacji) uzasadniały przyznanie prawa pomocy.
Stan faktyczny
E. S., rolnik prowadzący samodzielnie gospodarstwo rolne, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wskazał na trudną sytuację finansową wynikającą z niskich dochodów, wysokich kosztów produkcji, znaczących długów (ponad 15.000 zł w sześciu postępowaniach egzekucyjnych) oraz problemów zdrowotnych po niedawnej operacji, które ograniczyły jego zdolność do pracy. Mimo posiadania majątku rolnego i środków złożonych do depozytu sądowego, wnioskodawca argumentował, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 04 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Pola uprawne są oddalone [...] km od zabudowań gospodarczych, co podnosi koszty produkcji rolnej. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, w tym: [...] ha gruntów rolnych i [...] ha lasu, drewniany dom z [...] r., budynki gospodarskie oraz [...] sztuk bydła. E. S. ma zgromadzone oszczędności w kwocie 200 zł na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 485 zł miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł (rocznie) oraz uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 800 zł (rocznie), a także otrzymał kwotę 3.601,48 zł tytułem dopłat unijnych do gruntów. Wykazane wydatki miesięczne to: energia elektryczna – 150 zł; paliwo do ciągnika – 200 zł; żywność – 500 zł; telefon – 100 zł; lekarstwa i przejazdy do lekarza – 100 zł. Aktualnie wobec skarżącego prowadzone jest sześć postepowań egzekucyjnych, zadłużenie z tego tytułu wynosi ponad 15.000 zł. E. S. wskazał również, iż z powodu suszy plony w 2015 r. spadły o 60%, co skutkuje brakiem paszy dla bydła. Dodatkowo wnioskodawca w marcu 2015 r. przeszedł o. z. s., co zwiększyło wydatki na leczenie oraz spowodowało, że obecnie skarżący nie jest w stanie wykonywać żadnych prac gospodarstwie (k. 14 - 15). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rozpatrywanym przypadku E. S. dowiódł, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że źródłem jego stałego miesięcznego utrzymania pozostaje renta w wysokości 485 zł. Wnioskodawca otrzymuje również czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł rocznie oraz uzyskał jednorazowy dochód z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 800 zł i dopłat unijnych w wysokości 3.601,48 zł. Wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy wynoszą 1.150 zł (energia elektryczna, paliwo do ciągnika, żywność, telefon, lekarstwa i przejazdy do lekarza). W skład majątku E. S. wchodzą: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha gruntów rolnych i [...] ha lasu), drewniany dom o powierzchni z [...] r., oraz [...] sztuk bydła. Aktualnie wobec skarżącego toczy się sześć postępowań egzekucyjnych, kwota zadłużenia z tego tytułu to ponad 15.000 zł. Prowadzącemu postępowanie wpadkowe z zakresu przyznania prawa pomocy z urzędu wiadomym jest, z racji wielości spraw E. S. zawisłych w tut. Sądzie, iż w 2014 r. została złożona do depozytu sądowego kwota 121.779,25 zł, należna skarżącemu, tytułem spłaty za zniesienie współwłasność określonych użytków rolnych. Jednakże w wyniku orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia [...] października 2015 r., [...] [...] [...] uchylone zostało postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] marca 2014 r., [...] [...] [...] oddalające apelację skarżącego od postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie zniesienia współwłasności i zasiedzenia. Tym samym, orzeczenie na podstawie którego, została złożona do depozytu sądowego kwota 121.779,25 zł utraciło walor prawomocności, a w konsekwencji skarżący nie ma możliwości pełnego dysponowania powyższą kwotą. Okoliczność ta legła u podstaw pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Dodatkowo w marcu 2015 r. skarżący przeszedł o. z. s. Powyższa okoliczność niewątpliwie miała wpływ nie tylko na stan zdrowia wnioskodawcy, ale również w istotny sposób ograniczyła jego zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, a także miała wpływ na zwiększenie wydatków związanych z leczeniem k. i n. Owszem, skarżący posiada znaczny areał użytków rolnych, maszyny rolnicze, w tym [...] kombajny i inwentarz żywy, jednakże aktualny stan jego zdrowia w połączeniu z wykazanym brakiem możliwości dysponowania wskazaną wyżej kwotą depozytu sądowego, w istotny sposób może ograniczać lub wręcz uniemożliwiać uzyskiwanie stałych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło