I SA/Bk 107/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 5 lutego 2025 r., nr 405.441/D-1/XX/24 w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego odwołaniem od decyzji dot. zmiany decyzji ostatecznej ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2024 rok oddala skargę. Decyzją z 30 stycznia 2024 r., nr FRG.3127.300139.1.2024, Burmistrz Moniek ustalił M. K. (dalej jako: "skarżący"), E. W. oraz B. W. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. (I-XII) za nieruchomość położoną w gm. P., powiat m., obszar wiejski (P.). Łącznym zobowiązaniem pieniężnym objęto 0,1761 ha użytków rolnych, 52 m2 budynków mieszkalnych i 68 m2 budynków pozostałych. Decyzją z 21 czerwca 2024 r., nr FRG.3127.300139.2.2024, zmieniono ww. decyzję w ten sposób, że łączne zobowiązanie pieniężne ustalono za okres I-VI 2024 r. (zamiast wcześniej ustalonego okresu I-XII 2024 r.). Od ww. decyzji skarżący złożył odwołanie, żądając "przywrócenia do obiegu prawnego decyzji nr: FRG.3127.300139.1.2024 z dnia 30 stycznia 2024r.". Postanowieniem z 14 października 2024 r., nr 405.498/D-l/XX/24, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionego wyżej ostatecznego nakazu płatniczego wydanego 30 stycznia 2024 r. Decyzją z 21 listopada 2024 r., nr 405.498/D-1/XX/24, SKO unieważniło powyższy nakaz płatniczy. Zdaniem Kolegium nakaz płatniczy rażąco naruszał prawo, jako że ustalał zobowiązanie podatkowe skarżącemu jako osobie, która nie mogła być uznana za podatnika ani podatku rolnego, ani podatku od nieruchomości. Od ww. decyzji skarżący złożył odwołanie. Strona stwierdziła, że w dniu wystawienia nakazu płatniczego pozostałe dwie osoby figurujące na tym nakazie (E. W. i B. W.) już nie żyły. Wskazała także, że notarialny akt poświadczenia dziedziczenia (wskazujący E. K. jako jedynego spadkobiercę po E. W.) jest obarczony wada prawną - poświadcza nieprawdę. Decyzją z 31 stycznia 2025 r., nr 405.532/D-12/XXIV/24, SKO utrzymało w mocy decyzję z 21 listopada 2024 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że nakaz płatniczy z 30 stycznia 2024 r. rażąco naruszył prawo. Kolegium podniosło, że od chwili śmierci nie można już nikogo traktować jako osoby fizycznej, a przez to jako podatnika. Z powyższego powodu uznanie osób nieżyjących (E. W. i B. W.) za osoby fizyczne będące właścicielami (współwłaścicielami) opodatkowanej nieruchomości i - w konsekwencji - za strony postępowania w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. należało uznać za rażąco naruszające art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 70, dalej jako: "u.p.o.l.") oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1176, dale jako: "u.p.r."). Jako że na osoby te wystawiono nakaz płatniczy z 30 stycznia 2024 r., już z tego powodu nakaz ten należało unieważnić. Ponadto, jak zauważyło SKO, o konieczności unieważnienia nakazu płatniczego przesądził też fakt, że nakaz ten został skierowany do osoby niebędące stroną postępowania. Skarżący co prawda posiadał bowiem przymiot osoby fizycznej, jednak nie spełniał innego warunku uznania go za podatnika i za stronę postępowania podatkowego – nie był właścicielem lub samoistnym posiadaczem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości albo posiadaczem zależnym nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Dzierżawca nigdy bowiem nie jest samoistnym posiadaczem (jest posiadaczem zależnym). Skierowany do skarżącego nakaz płatniczy obarczony był więc wadą wskazaną w art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 poz. 111, dalej jako: "o.p."). Decyzją z 5 lutego 2025 r., nr 405.441/D-1/XX/2024, SKO umorzyło postępowanie odwoławcze wywołane wniesieniem przez skarżącego odwołania od decyzji z 21 czerwca 2024 r., nr FRG.3127.300139.2.2024, w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej z 30 stycznia 2024 r., nr FRG.3127.300139.1.2024. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, zmienionej decyzją, od której odwołanie złożył skarżący, spowodowało brak przedmiotu postępowania odwoławczego, co uzasadniało jego umorzenie w trybie art. 233 § 1 pkt 3 o.p. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzje SKO w Białymstoku z 31 stycznia 2025 r., nr 405.532/D-12/XXIV/24, oraz z 5 lutego 2025 r., nr 405.441/D-1/XX/2024, zarzucając im, że zapadły z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 oraz art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."). Strona wniosła o uchylenie ww. rozstrzygnięć. Złożenie jednej skargi strona uzasadniła ekonomiką procesową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 18 marca 2025 r. sąd rozdzielił złożone skargi, dla spraw wyłączonych założył odrębne akta, a o nadaniu nowych sygnatur sprawom wyłączonym poinformował skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Niniejsza sprawa dotyczy zakwestionowania przez skarżącego decyzji SKO umarzającej postępowanie odwoławcze od decyzji z 21 czerwca 2024 r., w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej z 30 stycznia 2024 r., co do której stwierdzono nieważność. Zgodnie z art. 208 § 1 o.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W wyroku z 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01, NSA w Warszawie wyjaśnił, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu podatkowego (wyrok WSA w Warszawie z 2 czerwca 2004 r., III SA 1253/03). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W orzeczeniu z 4 listopada 2009 r., I SA/Lu 451/09, WSA w Lublinie podkreślił, że "bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu" (zob. S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2025, art. 208; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tego rodzaju bezprzedmiotowość zaistniała w sprawie niniejszej. Decyzją z 30 stycznia 2024 r., nr FRG.3127.300139.1.2024, Burmistrz Moniek wydał m.in. wobec skarżącego, decyzję ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne. Decyzją z 21 czerwca 2024 r., nr FRG.3127.300139.2.2024, zmieniono ww. decyzję. Skarżący wniósł – sporne na gruncie niniejszej sprawy – odwołanie od wspomnianej decyzji zmieniającej. Z kolei decyzją z 21 listopada 2024 r., nr 405.498/D-1/XX/24, SKO unieważniło decyzję z 30 stycznia 2024 r., tj. decyzję zmienianą. Między ostateczną decyzją zmienianą a decyzją zmieniającą zachodzi jednak związek tego typu, że druga z nich nie ma bytu samodzielnego. Nie może zatem pozostawać w obrocie w sytuacji, gdy decyzja zmieniana (ustalająca, określająca) została z niego wyeliminowana. Z tego też powodu wniesienie przez stronę odwołania od decyzji zmieniającej, kiedy stwierdzono nieważność decyzji zmienianej, należało uznać za bezprzedmiotowe, a tym samym uzasadniające umorzenie postępowania odwoławczego w myśl art. 233 § 1 pkt 3 o.p. Sąd stwierdza zatem, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skład orzekający nie dopatrzył się w sprawie naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które mogłyby skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Jedynie na marginesie należy stronie wskazać, że podnoszone przez nią w ramach zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogły się ostać już choćby z tego względu, że nie mogły mieć zastosowania w sprawie; postępowanie podatkowe reguluje bowiem Ordynacja podatkowa, i to pod kątem naruszenia jej przepisów (także analogicznych do powoływanych przez skarżącego regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego), sąd przeanalizował legalność procedowania. Mając na uwadze powyższe, orzeczono o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935).