I SA/Bk 1082/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2015 r. sprzeciwu M. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 listopada 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. , W dniu [...] października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął, złożony na urzędowym formularzu, wniosek M. B. (dalej: "Skarżący") o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką B. B. oraz córką K. B.(11 lat). Źródło utrzymania rodziny stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę. W 2015 r. prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przyniosła stratę. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny to kwota 4.000 zł. M. B. ma zaciągnięty kredyt hipoteczny na kwotę 150.000 zł oraz kredyt bankowy w wysokości 85.000 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni 156 m² (wartość 400.000 zł), nieruchomość rolna o powierzchni 10 ha (wartość 100.000 zł) oraz samochody L. (wartość 40.000 zł) i F. .(15.000 zł). Skarżący podkreślił, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi niski dochód (często generuje straty), wskazał również na remont niedochodowej masarni oraz wysokie koszty pooperacyjnej diety żywieniowej. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności (k. 30 – 31). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 października 2015 r. (k. 33) Skarżący oświadczył, że ponoszone wydatki miesięczne wynoszą łącznie około 4.000 zł, w tym: zakup żywności, energia elektryczna, woda, telefon, paliwo (1.500 zł) oraz raty spłat zaciągniętych kredytów. Skarżący nie osiąga dochodów z masarni ani z działalności w zakresie gier hazardowych (obecnie nie prowadzi takiej działalności), dochód z lokali gastronomicznych został natomiast wykazany w dołączonym do akt załączniku. Wnioskodawca nie prowadzi też działalności rolniczej (nie osiąga dochodu z tego tytułu), nie posiada inwentarza żywego oraz maszyn rolniczych, nie otrzymuje również dopłat unijnych (k. 35). Do akt sprawy M. B. dołączył: informację Banku B. z dnia [...] listopada 2015 r. dot. wysokości zaciągniętych kredytów i miesięcznych rat spłaty tych zobowiązań (k. 36); rozliczenie przedsiębiorstwa M. za okres 1 lipca – 30 września 2015 r. (k. 37); zeznanie podatkowe za 2014 r. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz stwierdził, że brak jest możliwości określenia faktycznej wysokości dochodu, gdyż Skarżący nie przedstawił dokumentów określających wynik finansowy posiadanej masarni, nie wyszczególnił też miesięcznych wydatków rodziny oraz nie dołączył dokumentów potwierdzających ich wysokość. W złożonym sprzeciwie Skarżący wskazał, że do akt dołączył mnóstwo dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową. Nie może wykazać, że masarnia generuje zyski, skoro jest w trakcie remontu i nie przynosi dochodu. Zdaniem Skarżącego wykazanie ogółu wszystkich wydatków, jakie łoży na rodzinę, uprawdopodabnia jego sytuację finansową. Wskazał, że nie bez znaczenia jest fakt, iż wykazał, jak wysokie ponosi koszty w związku z zaciągniętymi kredytami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd – zgodnie z treścią art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązkiem osoby składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest więc uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku. Natomiast obowiązkiem sądu jest rzetelna ocena oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę pod względem spełnienia bądź niespełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 p.p.s.a. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Podkreślić należy, że w postępowaniu sądowym, co do zasady, strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na powyższe, przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Kraków 2005, s. 592). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione powyżej poglądy. Przechodząc do oceny sytuacji zaistniałej w sprawie Sąd podziela stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, że Skarżący nie wykazał w sposób wystarczający swojej sytuacji materialnej. Pomimo wezwania, nie przedstawił dokumentów określających wynik finansowy masarni, wyciągów z rachunków bankowych osobistych oraz prowadzonych przez niego przedsiębiorstw za okres lipiec – wrzesień 2015 r. W żaden sposób nie uprawdopodobnił ponoszonych wydatków. Sąd nie może przyznać prawa pomocy bazując jedynie na oświadczeniach Skarżącego w tym zakresie. W tej sytuacji nie jest możliwe uwzględnienie żądania skarżącego, albowiem nie można na ich podstawie przedstawionych, szczątkowych informacji ,sporządzenie wiarygodnego obrazu jego sytuacji finansowej. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.