I SA/Bk 1088/16
WyrokWSA w Białymstoku2017-05-23
Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Andrzej Melezini
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, opierając się na kontroli administracyjnej, a nie na kontroli na miejscu, i czy prawidłowo zastosował przepisy dotyczące maksymalnego kwalifikowalnego obszaru?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ administracji prawidłowo ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na podstawie kontroli administracyjnej. Stwierdzono, że organ nie miał obowiązku przeprowadzania kontroli na miejscu, jeśli kontrola administracyjna wykazała nieprawidłowości, a różnice w powierzchni nie rodziły dodatkowych sankcji. Sąd uznał również, że organy obu instancji prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy i działały zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad postępowania administracyjnego sprowadzały się do polemiki z ustaleniami organu.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015. Organ I instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej kilku działek i przyznał płatność na pozostałe. Organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, stwierdzając zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności w kilku wariantach. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA oraz przepisów unijnych i krajowych dotyczących przyznawania płatności, w tym nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie kontroli.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant stażysta Mateusz Kownacki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 oddala skargę.
Pan P. Ś. (dalej powoływany także jako Skarżący) złożył w dniu [...] czerwca 2015 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014 - 2020) na rok 2015 r., w którym zadeklarował do przedmiotowej płatności: wariant: 4.6.2 Torfowiska - wymogi obowiązkowe i uzupełniające; wariant: 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO); wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki oraz wariant: 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki.
Po rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], umorzył postępowanie w sprawie przyznania Skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, w części dotyczącej działek rolnych oznaczonych we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 jako "DX1" - 3,04 ha, "YDX1" - 0,55 ha, "AC1" - 6,36 ha, "NX1" - 0,29 ha, "JXX1" - 2,78 ha, "NXX1" - 0,55 ha oraz "AD1" - 2,37 ha oraz przyznał Skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2015 w łącznej wysokości 1 038 500,00 zł. Organ ustalił jednocześnie Skarżącemu obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiący powierzchnię: zobowiązanie wariant: 4.6.2 Torfowiska - wymogi obowiązkowe i uzupełniające podjęte w dniu 15 marca 2015 r., na powierzchnię równą 479,99 ha; zobowiązanie wariant: 4.7 Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) podjęte w dniu [...] marca 2015 r., na powierzchnię równą 31,36 ha; zobowiązanie wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki podjęte w dniu [...] marca 2015 r., na powierzchnię równą 33,77 ha oraz zobowiązanie wariant: 4.9 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki podjęte w dniu [...] marca 2015 r., na powierzchnię równą 339,25 ha.
Decyzją z dnia [...] września 2016 r., Nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika Skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że warunki i tryb przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r, poz. 415 ze zm. dalej powoływane jako rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne"). Odwołując się do § 2, § 5 ust. 1 pkt 1 i 2, § 15 ust. 1 - 3 ww. rozporządzenia stwierdził, że przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W świetle art. 5 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie. Maksymalny kwalifikowalny obszar (PEG) - to wyznaczony dla każdej działki ewidencyjnej obszar gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania płatności, swoim zakresem obejmujący: grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe, elementy krajobrazu podlegające zachowaniu oraz strefy buforowe, a także obszary na których realizowane są wymogi związane z wdrożeniem dyrektywy "wodnej", "ptasiej" i "siedliskowej" oraz obszar gruntów rolnych zalesionych w ramach PROW 2007 - 2013 oraz PROW 2014 - 20120.
Organ II instancji ustalając stan faktyczny niniejszej sprawy, opierając się na wynikach kontroli administracyjnej ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania przedmiotowych płatności, stwierdzając że w odniesieniu do wariantu 4.6.2. Torfowiska – wymogi obowiązkowe i uzupełniające stwierdzono zawyżenie powierzchni o 1,29 ha (0,27%), wariantu 4.7 – Ekstensywne użytkowanie na obszarach specjalnej ochrony ptaków (OSO) o 0,05 ha (0,16%), wariancie 4.8 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki o 0,16 ha (0,47%) oraz wariantu 4.9 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: wodniczki o 0,19ha (0,06%).
Organ za niezasadne uznał zarzuty odwołania, wskazując że kontrola administracyjna została przeprowadzona prawidłowo, w oparciu o obowiązujące przepisy. Korzystanie z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej możliwe jest podczas przeprowadzania kontroli na miejscu, co nie oznacza, że ustalanie powierzchni działek rolnych w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013, jest kontrolą na miejscu. Jednocześnie nie zgodził się aby uzasadnienie decyzji organu I instancji było lakoniczne i nieprecyzyjne. Zebrany materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, uwzględniając znaczenie i wartość poszczególnych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wydając decyzję organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, a także wskazał na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia.
Na powyższą decyzję, pełnomocnik Skarżącego wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie:
- art.7 Kpa - zasady obiektywizmu oraz art. 27 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 10 z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj: Dz. U. z 2015 r., poz. 349, dalej powoływana jako ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich) poprzez niezałatwienie sprawy po myśli strony na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, przejawiające się w szczególności w niezasadnym przyjęciu, iż ustalenia dokonane przez ARiMR są zgodne ze stanem faktycznym i żądaniem Skarżącego, a nadto uniemożliwienie wypowiedzenie się co do ustaleń dotyczących błędnie wyznaczonej przez ARiMR powierzchni ewidencyjno-gospodarczej, które to uchybienia doprowadziły w konsekwencji do wykreowania nieprawdziwego stanu faktycznego i naruszenia interesu Skarżącego;
- art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także wybiórczej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, polegające przede wszystkim na przyznaniu waloru dowodowego danym dotyczącym wielkości PEG znajdującym się w systemie identyfikacji działek rolnych a ponadto zaniechanie przeprowadzenia kontroli na miejscu w celu weryfikacji powierzchni, czy też wizytacji w terenie, które to dowody jako nade wszystko miarodajne, byłyby kluczowe w sprawie, jak również naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny poprzez nieuwzględnienie do płatności powierzchni zadeklarowanych we wniosku i przyjęcie jako faktyczną powierzchnię ustaloną przez ARiMR;
- art. 9 Kpa oraz art. 27 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) poprzez brak należącego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie zakresu ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, poprzez brak poinformowania przez ARiMR Skarżącego, co do faktu, że powierzchnia zadeklarowana do płatności jest inna niż powierzchnia uwzględniona przez ARiMR, a w związku z tym Skarżący nie mógł się wypowiedzieć, co do zaistniałej okoliczności;
- art. 8 Kpa w zw. z art. 11 Kpa polegające na nie wyjaśnieniu powodów dlaczego Organ pomimo, że przyznał płatność do powierzchni mniejszej niż żądał Skarżący stwierdził jednocześnie, że uwzględnił jego żądania w całości;
- art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez lakoniczne, nieprecyzyjne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wydanej decyzji, a w szczególności pominięcie okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym w szczególność braku wskazania przyczyn, dla których nie uwzględniono wniosku Skarżącego w całości, a także niewskazanie (o ile faktycznie powierzchnie określone przez Organ byłyby wiarygodne) do jakich działek ewidencyjnych, czy rolnych ustalone przez ARiMR nieprawidłowości (zawyżenia powierzchni przez Skarżącego) powinny się były odnosić;
- art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie wadliwej decyzji w mocy, mimo że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania jak i przepisów materialnych;
- art. 18 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) NR 640/2014 uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwojów obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie z powodu błędnego przyjęcia przez Organ, że działki rolne mają powierzchnie mniejsze, iż zadeklarowała Skarżąca;
- art. 74 ust. 1 i 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 oraz art. 24 ust. 4, art. 37 ust 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności poprzez pominięcie przy weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy przeprowadzenia kontroli na miejscu w celu dokonania pomiarów powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności jak również pominięcie inspekcji w terenie w przypadku gdy foto interpretacja obrazów satelitarnych jest nieprawidłowa;
- art. 64 ust 2 pkt c, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.) poprzez niezastosowanie powyższych przepisów do danej sprawy pomimo, że zaistniały przesłanki do nie nakładania kar administracyjnych w związku z tym, że powstałe niezgodności są wynikiem błędu organu;
- § 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, polegające na jego zastosowaniu tj. naliczeniu płatności w zaniżonej wysokości w sytuacji gdy maksymalny kwalifikujący obszar odnoszący się do działek rolnych nie jest zgodny ze stanem faktycznym.
Wskazując na powyższe, pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wydanie decyzji organu I instancji w części nieuwzględniającej żądania Skarżącego a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Zasadniczy spór w sprawie dotyczy prawidłowości dokonania ustaleń faktycznych, które miały wpływ na wydane decyzje w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 r. wobec Skarżącego.
Na wstępie wyjaśnić należy, że warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolno-środowiskowo-klimatycznego reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym.
W świetle § 2 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia - płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 28 ust 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487
ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";
3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego rolnikowi lub zarządcy może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. e rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "kosztami transakcyjnymi", poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objętych obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7- jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub wariantu.
Zgodnie natomiast z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu (art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013). Państwa członkowskie mogą korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej w celu przeprowadzania kontroli działek rolnych na miejscu.
W rozpatrywanej sprawie powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności ustalona została podczas kontroli administracyjnej, przeprowadzonej w oparciu o art. 48 rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. W jej wyniku ustalono, ze powierzchnia deklarowana przez rolnika we wniosku różni się w niewielkim zakresie od powierzchni zatwierdzonej, dlatego też stosowne dopłaty uległy zmniejszeniu. Jednakże stwierdzone różnice były na ile niewielkie, że nie rodziły po stronie Skarżącego żadnych dodatkowych, negatywnych sankcji.
Zaznaczyć należy, że organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli administracyjnej. Organ nie ma obowiązku, w sytuacji gdy przeprowadzona kontrola administracyjna wniosku wykaże nieprawidłowości, następnie przeprowadzić kontrolę na miejscu. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r., II GSK 184/15, na który słusznie powołał się organ w odpowiedzi na skargę, różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a zatwierdzoną poszczególnych działek, może być ustalona zarówno w trakcie kontroli administracyjnej jak i kontroli na miejscu.
Mając na uwadze powyższe za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli administracyjnej, z pominięciem innych dostępnych form kontroli, w szczególności kontroli na miejscu. Na okoliczność niewiarygodności kontroli administracyjnej, Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów.
Podobnie należało ocenić także zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia przez organ art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 107 § 3 w związku z art. 7 K.p.a. w gruncie rzeczy sprowadzają się do polemiki z ustaleniami organu. Skarżący zarzuca, że organ zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Zgodnie z ust. 2 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Porównanie przytoczonych regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej w postaci płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczono również stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).
Takie ograniczenia wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie miał wątpliwości, co do rzetelności i legalności przeprowadzonej kontroli. Jej wyniki potwierdziły, że Skarżący zadeklarował do płatności grunty, które nie były użytkowane rolniczo, wobec powyższego odpowiedzialność za nieprawidłową deklarację ponosi Skarżący. Tym samym niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 64 ust. 2 pkt c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy obu instancji postępowały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i prawidłowo, w wyczerpujący sposób rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Skarżący w ramach prowadzonego postępowania dowodowego nie przedstawił wiarygodnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ani w zakresie ustaleń organu odnośnie powierzchni i granic działek rolnych, ani stanu tych działek. Obowiązek dowodzenia ciąży nie tylko na organie administracji. Obarcza on także stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona jest bowiem równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów, nie jest więc zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organy obu instancji, wydając zaskarżone decyzje o przyznaniu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej jedynie w części za 2015 r. działały zgodnie z obowiązującymi przepisami. Tym samym nie można podzielić zarzutów skargi, jakoby organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego i zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności wynikających z art. 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Tym samym, uznając że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło