I SA/Bk 110/12

PostanowienieWSA w Białymstoku2012-06-15

Skład orzekający: Tomasz Oleksicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) wykazała brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został odmówiony, ponieważ strona skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Deklarowane wydatki przekraczały wykazane dochody, a strona nie przedstawiła źródeł finansowania tych wydatków ani nie wykazała braku posiadania nieujawnionych środków finansowych.
Stan faktyczny
E. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w związku ze skargą na decyzję dotyczącą przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Wnioskodawca wskazał na straty w plonach, problemy zdrowotne ograniczające pracę w gospodarstwie, wzrost cen środków produkcji oraz trudną sytuację finansową, w tym posiadanie renty w wysokości 360 zł i toczące się postępowania egzekucyjne. Pomimo wezwania, nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok w pomniejszonej wysokości p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. . E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Z powodu złej pogody (deszcze) w 2011 r. skarżący poniósł straty w plonach oszacowane na około 12.400 zł. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, co oznaczało ograniczenie produkcji rolnej, likwidację niektórych rodzajów działalności, a w konsekwencji spadek dochodów. E. S. podkreślił również, że w roku bieżącym znacznie wzrosły ceny środków produkcji rolnej (tj. oleju napędowego, środków ochrony roślin, nawozów itp.). Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. Cześć posiadanego gospodarstwa rolnego stanowi współwłasność usytuowaną z dala od zabudowań. Współwłaściciele gospodarstwa niszczą uprawy wnioskodawcy poprzez wypas bydła. E. S. nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 360 zł miesięcznie. Przeciwko wnioskodawcy toczą się cztery postępowania egzekucyjne, które skutkują zajęciem ruchomości (k. 15 - 16). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 18 maja 2012 r. (k. 18) E. S. oświadczył, że posiada [...] sztuk bydła, w tym [...] krowy oraz [...] ciągniki rolnicze, maszyny do uprawy roli, kombajn do zbioru ziemniaków i przyczepę rolniczą z [...] r. W 2012 r. wnioskodawca nie otrzymał dopłat z Unii Europejskiej – decyzja w tym zakresie została uchylona. Wykazane wydatki miesięczne skarżącego to: 160 zł – energia elektryczna; 36 zł – wywóz nieczystości; 30 zł – woda; około 150 zł – telefon; 600 zł – żywność. Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego to zakup: nawozów mineralnych – 7.400 zł; oleju napędowego – 2.400 zł; nasion – 600 zł; opony do ciągnika – 300 zł oraz koszty usług – 200 zł. E. S. nie posiada samochodu osobowego, pralki, lodówki, telewizora i komputera. Skarżący w okresie trzech ostatnich miesięcy nie sprzedawał płodów rolnych. Dom wnioskodawcy wymaga natychmiastowego remontu (k. 20). Do akt sprawy E. S. dołączył: decyzję KRUS z dnia [...] marca 2012 r. przyznającą rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy (k. 21); tytuły wykonawcze dot. egzekucji należności pieniężnych (k. 32 – 33); postanowienia Sądu Rejonowego w W. M. z dnia [...] października 2011 r., [...] listopada 2011 r. dot. odroczenia spłaty należności sądowych (k. 34 – 35); wyrok Sądu Rejonowego w W. M. z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie o zapłatę (k. 30); nakaz zapłaty z dnia [...] lutego 2012 r. (k. 31); decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. M. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie przyznania płatności na rok 2010 (k. 22); zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...] września 2010 r. (k. 28 - 29); decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. dot. zmiany wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i leśnym za 2012 r. (k. 37); wezwanie do zapłaty z dnia [...] czerwca 2012 r. wystawione przez PGE Oddział w B. (k. 36); faktury za olej napędowy i inne (k. 23 - 27). Wnioskodawca nie uczynił zadość wzmiankowanemu wezwaniu z dnia 18 maja 2012 r. w zakresie nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za trzy ostatnie miesiące nie wyjaśniając przyczyny tego zaniechania. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Deuter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Obecnie jedynym źródłem miesięcznego utrzymania E. S. pozostaje renta w wysokości 360,61 zł (k. 21). W okresie trzech ostatnich miesięcy wnioskodawca nie sprzedawał płodów rolnych (k. 20 v). W roku bieżącym skarżący nie otrzymał jeszcze dopłat do prowadzonej produkcji rolnej, bowiem decyzja w tym zakresie została uchylona. Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 970 zł (energia elektryczna, wywóz nieczystości, woda, telefon, żywność). Koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego zostały oszacowane na kwotę około 10.900 zł (zakup nawozów mineralnych, oleju napędowego, nasion, opony do ciągnika oraz koszty usług). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych), [...] ha lasu, dom o powierzchni [...] m² (wymagający remontu), [...] sztuk bydła, [...] ciągniki oraz inne podstawowe maszyny rolnicze. Skarżący jest zadłużony na łączną kwotę około 5.865 zł – dołączone do akt sprawy tytuły wykonawcze (k. 32 – 33); zawiadomienie o zajęciu wierzytelności (k. 28 – 29); orzeczenia sądowe (k. 30 – 31 i k. 34 – 35) oraz wezwanie do zapłaty wystawione przez PGE w B. (k. 36). W sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez E. S. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podnieść, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia leży brak możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu wnioskodawcy. Jedyne źródło miesięcznego dochodu skarżącego od trzech ostatnich miesięcy stanowi renta w wysokości 360,61 zł. W tym okresie E. S. nie sprzedawał płodów rolnych, tym samym nie osiągnął z tego tytułu dochodu. Deklarowane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 970 zł. Ponadto, wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego to kwota około 10.900 zł. W konkluzji należało, zatem stwierdzić, że wykazane wydatki wnioskodawcy znacznie przekraczają osiągany przez niego dochód miesięczny. E. S. nie wykazał natomiast skąd uzyskuje środki finansowe na ich pokrycie. Tu podkreślenia wymaga, że wnioskodawca nie posiada również zgromadzonych oszczędności, z których mógłby pokryć wykazane wydatki. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Konstatując należało, zatem wskazać raz jeszcze, iż wnioskodawca w złożonych oświadczeniach faktycznie nie wykazał skąd uzyskuje środki finansowe na pokrycie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem oraz prowadzeniem gospodarstwa rolnego, co w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę jego sytuacji majątkowej. W tym miejscu należy zaakcentować, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane. W sprawie niniejszej z przedstawionych wyżej przyczyn wniosek E. S. uznano za niewiarygodny. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło