I SA/Bk 110/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lipca 2012 r. sprzeciwu E. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2010 rok p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Pan E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2010 rok. Postanowieniem z 15 czerwca 2012r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia Pan E. S. wniósł sprzeciw wskazując m.in. na brak zrozumienia przez referendarza jego sytuacji osobistej i materialnej, pominięcie, że w 2011r. uzyskiwał dochody z UE w kwocie [...] zł, sprzedaży zboża czy jałówek, co dało pokrycie znacznej części jego wydatków, gołosłowne stwierdzenie, że dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, którymi może pokryć koszty w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z 15 czerwca 2012r., a wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowym, co do zasady, strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na powyższe, przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej Skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Z dokumentów nie wynika, że nie posiada płynności finansowej, nie dysponuje środkami na koncie bankowym czy zalega z zapłatą za zakupione towary lub usługi. Wskazać należy, że Skarżący zadeklarował miesięczne wydatki "na utrzymanie" w wysokości około [...] zł oraz wydatki na prowadzenie gospodarstwa rolnego w wysokości ok. [...] zł. Podniósł także, że obecnie otrzymuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie. Oświadczył wprawdzie, że w okresie 3 ostatnich miesięcy nie sprzedawał płodów rolnych, jednak z urzędu Sądowi wiadomo, że w sprawie o sygn. II SA/Bk 237/12 oświadczył on, że w 2012 r. uzyskał dochód (jednorazowy) ze sprzedaży zboża w kwocie [...] zł oraz jałówki w wysokości [...]zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha [..] ha lasu, dom o powierzchni [...] m² (wymagający remontu), [...] sztuk bydła, [...] ciągniki oraz inne podstawowe maszyny rolnicze. Skarżący jest zadłużony na łączną kwotę około [...] zł – dołączone do akt sprawy tytuły wykonawcze (k. 32 – 33); zawiadomienie o zajęciu wierzytelności (k. 28 – 29); orzeczenia sądowe (k. 30 – 31 i k. 34 – 35) oraz wezwanie do zapłaty wystawione przez PGE w Białymstoku (k. 36). W sprzeciwie Skarżący zarzuca nieuwzględnienie jego trudnej sytuacji materialnej i osobistej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że wprawdzie Skarżący zalega z częścią płatności, to jednak znaczącą ich część reguluje. Nie może przy tym ujść uwadze, że Skarżący wydaje na prowadzenie gospodarstwa rolnego ponad [...] zł Ta okoliczność uprawnia do wniosku, że Skarżący posiadał również dochody, którymi był w stanie przedmiotowe wydatki pokryć i nie generować zadłużenia. Źródeł ich pochodzenia Skarżący jednak nie wykazuje. W kontekście tego nie ulega wątpliwości, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie nie jest możliwe dokładne scharakteryzowanie aktualnej sytuacji materialnej strony w sposób uzasadniający przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd podziela stanowisko, że treść złożonego przez Skarżącego oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym, z uwagi na brak możliwości oceny rzeczywistych dochodów Skarżącego. Pomimo wezwania Skarżący nie nadesłał wyciągu z rachunku bankowego za trzy ostatnie miesiące. Stąd uzasadniony jest wniosek, że przedstawia on jedynie fakty ujawniające liczne rozchody, nie ujawnia zaś tych, które mogłyby pokazać stan jego majątku. Sąd, wbrew stanowisku Skarżącego wyrażonemu w sprzeciwie, uwzględnia fakt ograniczenia w samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa, jednak trudno ocenić jaki ma to konkretny, wymierny finansowo skutek, bowiem Skarżący tego nie wykazuje. Reasumując z uwagi na brak przedłożenia wyczerpującej dokumentacji charakteryzującej sytuację finansową strony, sąd nie mógł dokonać rzetelnej jej oceny. Mając na uwadze, że wykazanie trudnej sytuacji majątkowej jest obowiązkiem wnioskującego o przyznanie prawa pomocy, pouczonego o rygorze odmowy jej przyznania (vide k. 18 verte) – należało wniosek rozpoznać negatywnie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.