I SA/Bk 110/12
PostanowienieWSA w Białymstoku2013-09-05
Skład orzekający: Tomasz Oleksicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne, która otrzymuje rentę, czynsz dzierżawny, zwrot podatku akcyzowego, dopłaty unijne i posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej, inwentarza żywego i maszyn rolniczych, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej) osobie fizycznej, ponieważ mimo posiadania niskiej renty i innych dochodów, dysponuje ona znacznym majątkiem (nieruchomość rolna, inwentarz żywy, maszyny rolnicze), co świadczy o dużych możliwościach zarobkowych i potencjalnej zdolności do pokrycia kosztów postępowania. Ponadto, złożone oświadczenie majątkowe budziło wątpliwości co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym, sugerując istnienie nieujawnionych środków finansowych.Stan faktyczny
E. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wnioskodawca jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo, otrzymuje rentę, czynsz dzierżawny, zwrot podatku akcyzowego i dopłaty unijne. Posiada majątek rolny, inwentarz żywy i maszyny rolnicze, ale jednocześnie ma zadłużenie i odcięty dopływ energii elektrycznej. W przeszłości jego wnioski o przyznanie prawa pomocy były już odrzucane.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 05 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok w pomniejszonej wysokości p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej.
E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS skarżący został uznany
za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego powodu zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej do najmniej pracochłonnych czynności, co oznaczało spadek dochodów oraz skutkowało koniecznością zatrudnienia pracowników do wykonywania najcięższych prac. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 465 zł miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawca uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 1.200 zł oraz kosztów sądowych – 124 zł,
a także dopłaty unijne w wysokości 2.335 zł. Majątek E. S. stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. Gospodarstwo rolne jest położone na bardzo słabych glebach, część gruntów jest odległa o [...] kilometrów od domu skarżącego. Budynki gospodarcze
są stare i niefunkcjonalne, co utrudnia rozwój hodowli zwierząt. E. S. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Przeciwko skarżącemu toczy się osiem postępowań egzekucyjnych (k. 158 - 159).
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 09 lipca
2013 r. (k. 160) E. S. oświadczył, że posiada [...] sztuk bydła,
w tym [...] krowy oraz ciągnik rolniczy, przyczepę rolniczą i inne maszyny niezbędne
do prowadzenia produkcji rolnej. W okresie od [...] do [...] 2013 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych. Wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy to: 600 zł – żywność, 100 zł – energia elektryczna, 36 zł - wywóz nieczystości, 30 zł – woda, 100 zł - telefon. W [...] br. E. S. otrzymał zwrot podatku akcyzowego, ponadto w marcu br. dopłatę do prowadzonej produkcji rolnej
w wysokości 2.335,43 zł. Umowa dzierżawy nieruchomości, za którą wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny jest umową ustną (k. 164 v). Brak możliwości spłaty zadłużenia skutkował odcięciem w dniu [...] lipca br. dopływu energii elektrycznej
(k. 164 v i k. 168).
Do akt sprawy E. S. dołączył: wezwanie z dnia
[...] maja 2013 r. dotyczące dokonywania potrąceń z renty lub emerytury (k. 171); wezwanie do zapłaty należności z dnia [...] czerwca 2013 r. (k. 170); wezwanie z dnia [...] stycznia 2013 r. dotyczące pokrycia nieuiszczonych kosztów postępowania sądowego (k. 169); decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. dot. przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (k. 172); dokumenty
dot. odłączenia energii elektrycznej za zadłużenie (k. 167 - 168); decyzję KRUS
z dnia [...] lipca 2013 r. potwierdzającą wysokość otrzymywanej renty (k. 165 – 166).
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej
w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych
oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz,
Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005,
s. 592).
W tym miejscu należy wskazać, że w sprawie niniejszej skarżący dwukrotnie składał wnioski o przyznanie prawa pomocy, które zostały negatywnie rozpoznane postanowieniami WSA w Białymstoku z dnia 13 lipca 2012 r. i z dnia 13 lutego
2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt II GZ 311/12 i z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GZ 164/13 oddalił zażalenia od tych postanowień.
W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem stałego miesięcznego utrzymania wnioskodawcy
pozostaje renta w wysokości 465,14 zł (k. 165 - 166). E. S. otrzymuje również czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł (k. 15 sygn. akt
II SAB/Bk 50/13) oraz jednorazowy dochód z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego
w kwocie 1.200 zł ([...] br.), kosztów sądowych – 124 zł i dopłat unijnych
w wysokości 2.335 zł ( [...] br.). W okresie od [...] do [...] 2013 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych. Wykazane wydatki miesięczne związane
z utrzymaniem własnym wynoszą około 860 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m², [...] sztuk bydła oraz maszyny rolnicze. Zadłużenie E. S. zgodnie
z dołączonymi dokumentami wynosi około 4.380 zł (k. 167 i k. 169 - 171).
Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia
od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej przyczyniła się okoliczność, iż E. S. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy.
Ponadto w sprawie niniejszej należało mieć na uwadze również to, iż treść złożonego przez E. S. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy wskazać na brak możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu wnioskodawcy, poza rentą w wysokości 465,14 zł
i dochodami uzyskiwanymi z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego, kosztów sądowych dopłat unijnych oraz czynszu dzierżawnego. E. S. oświadczył, bowiem, iż w praktyce nie osiąga dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego (w okresie od [...] do [...] br. skarżący nie sprzedawał żadnych płodów rolnych) pomimo, że prowadzi produkcję roślinną i zwierzęcą.
Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący
w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje
on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej.
Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2
w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło