I SA/Bk 112/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz (spr.), asesor WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 04 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności bezpośrednich i odmowy przyznania płatności bezpośrednich za 2005 r. oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja ostateczna Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. nr [....] z dnia [..].01.2008 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr [...] z dnia [..]11.2007 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). Pan J. I., zwany dalej Skarżącym lub Stroną, złożył w dniu [..].05.2005 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S.. W wyniku przeprowadzonej pozytywnie weryfikacji ww. wniosku, organ pierwszej instancji w dniu 12.01.2006 r. wydał Skarżącemu decyzję nr [..] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W dniu [...].05.2006 r. organ pierwszej instancji powziął informację o nowych, istotnych okolicznościach w sprawie, które nie były znane w dniu wydania ww. decyzji. Podczas weryfikacji wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych innego producenta rolnego uzyskano informacje, że w 2005 r. faktycznym użytkownikiem działek rolnych wykazanych we wniosku Skarżącego był inny producent rolny. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji postanowieniem nr [..] z dnia 13.11.2006 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. Organ pierwszej instancji w dniu [...].01.2007 r. wydał decyzję nr[...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 r. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie do organu odwoławczego. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w dniu [.].03.2007 r. na mocy decyzji nr [....] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji w celu ustalenia faktycznego użytkownika działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 26, 27,28 w obrębie S. przeprowadził rozprawę administracyjną w dniu 28.08.2007 r. W dniu [....].11.2007 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję Nr [....] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005 (wraz z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). Od powyższej decyzji Skarżący złożył do organu odwoławczego odwołanie. Organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia [....]01.2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w świetle art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż Skarżący nie był użytkownikiem działek ewidencyjnych o Nr 26, 27, 28 położonych w województwie p., powiecie s., gminie S., obrębie ewidencyjnym S. oraz nie prowadził na nich działalności rolniczej w 2005 r. Organy administracyjne wzięły pod uwagę zawarte w aktach przedmiotowej sprawy protokoły przesłuchania świadków z rozpraw administracyjnych przeprowadzonych w dniach 05.12.2006 r. i 28.08.2007 r., protokół z przesłuchania świadka w dniu 16.10.2007 r., umowę dzierżawy zawartą w dniu [...].04.2001 r. pomiędzy Panem J. I. oraz jego żoną Z. I. (wydzierżawiający), a Panem J. P. oraz jego żoną G. P. (dzierżawcy) na okres od 03.04.2001 r. do 30.04.2011 r. dotyczącą wskazanych wyżej nieruchomości rolnej położonej oraz wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia [...].06.2005 r., jak również dowód w postaci decyzji Starosty S. nr GNA[...] z dnia [.].01.2006 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie wykreślenia dzierżawców J. i G. P. do gospodarstwa położonego we wsi S., gmina S., którego współwłaścicielami są J. i Z. I. Ponadto organ odwoławczy wziął również pod uwagę fakt, że Państwo I. wystąpili do Sądu o zwrot przedmiotowej nieruchomości i - na mocy ugody sądowej - wydanie nieruchomości rolnej będącej przedmiotem umowy dzierżawy, wyznaczono Państwu P. na dzień [...].11.2007 r. czyli po wykonaniu prac polowych na gruntach rolnych (m.in. zebranie plonów) przez dzierżawców (zeznania podczas rozprawy administracyjnej w dniu 28.08.2007 r.). Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego strona wskazała, że oprócz umowy dzierżawy zawartej w dniu [...].04.2001 r. istniało porozumienie (umowa) ustna zawarta w 2005 roku pomiędzy Państwem J. i Z. I. (wydzierżawiającymi) a Państwem J. i G. P.(dzierżawcami), która zdaniem Wnioskodawcy precyzowała warunki umowy dzierżawy. Jednakże w opinii organów administracyjnych porozumienie to dotyczyło jedynie ustalenia, kto złoży wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Z dokumentacji w przedmiotowej sprawie wynika, że Skarżący w 2005 r. zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni, w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej - 9, 53 ha, natomiast w odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej 9,42 ha. Powierzchnia stwierdzona w wyniku postępowania dowodowego wynosiła natomiast w obu tych przypadkach 0. Niezgodność pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych, a stwierdzoną powierzchnią w wyniku prowadzonego postępowania dowodowego stanowiła podstawę do uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), w tym: jednolitej płatności obszarowej (JPO) - zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.) oraz uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) - zgodnie z art. 51 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004r., str. 18 ze zm.). W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną Skarżący zarzucił, iż organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie odniósł się do stwierdzenia zawartego w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, a dotyczącego zarzutu uprawy działek przez wydzierżawiającego sprzecznie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Skarżący stwierdził, iż oświadczenia złożone przez J. P. sformułowane "uprawiałem zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej", są nieprawdziwe. Uzasadniając ww. stwierdzenie, Skarżący wskazał, iż Pan J. P. naruszył stosunki wodne poprzez zniszczenie rowu odpływowego od istniejącego tam basenu przeciwpożarowego. Według Skarżącego J. P. uprawiając przedmiotowe działki realizował jego wolę (właściciela działek). Ponadto Skarżący wniósł o dokonanie niezbędnych czynności potwierdzających przedstawiony fakt (naruszenie stosunków wodnych) i dołączenie dowodu do akt sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze organ podtrzymał stanowisko przedstawione w ostatecznej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutu nieodniesienia się do kwestii naruszenia przez J. P. stosunków wodnych organ odwoławczy wskazał, iż zagadnienie to nie miało znaczenia w sprawie. Najważniejszym elementem w przedmiotowej sprawie było według tego organu ustalenie posiadacza przedmiotowych działek rolnych, a to zostało ustalone na podstawie zeznań świadków. Wskazane przez Pana J. I. okoliczności dotyczące zniszczenia przez Pana J. P. urządzeń melioracyjnych i przeciwerozyjnych potwierdzają fakty udowodnione przez organ pierwszej instancji, że skarżący nie był posiadaczem przedmiotowych działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak też procesowego, które miało bądź mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W przedmiotowej sprawie spór wiąże się z odpowiedzią na pytanie, czy działalność rolniczą na nieruchomości rolnej położonej na terenie wsi S., gmina S. o powierzchni 9,87 ha oznaczonej numerami działek ewidencyjnych 26, 27 i 28, prowadził w 2005 r. Skarżący, czy też działalność ta była wykonywana przez inne osoby. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jednakże warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 2 ww. ustawy). Zastosowanie ww. przepisu prawa materialnego możliwe jest dopiero po dokonaniu ustalenia stanu faktycznego jaki zaistniał w danej sprawie. Zdaniem Sądu nie sposób wskazać na naruszenie przez te organy przepisów prawa procesowego w związku z ustaleniem, iż Skarżący w 2005 r. nie prowadził na wskazanych gruntach działalności rolniczej. Jedną z głównych zasad postępowania administracyjnego jest obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Obowiązek ten ciążący na organach administracyjnych (art. 7 k.p.a.) i przejawia się w konieczności zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § k.p.a.). Poszukiwanie i ujawnianie dowodów oparte jest na zasadzie legalności, tzn. dowodem w sprawie administracyjnej jest wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, o ile nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § k.p.a.). Należy przy tym wskazać na jeszcze inną, nie mniej ważną zasadę postępowania administracyjnego, a mianowicie zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zebrany w sprawie materiał dowodowy organ administracyjny ocenia na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia. Ocenie tej podlega każdy dowód z osobna oraz wszystkie dowody we wzajemnej z sobą łączności. Na prawidłowość tej oceny wskazuje to, czy wyciągnięte przez organ administracyjny wnioski mają logiczne uzasadnienie. Całe natomiast postępowanie winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów administracyjnych (art. 8 k.p.a.), który to postulat tyczy się głównie kultury administrowania, w tym merytorycznej poprawności i staranności podejmowanych w tym postępowaniu działań. W ocenie Sądu, w zakresie w którym organy administracyjne ustaliły, iż Skarżący nie zajmował się w 2005 r. uprawą przedmiotowych gruntów i jednocześnie nie był ich posiadaczem, nie nastąpiło uchybienie powyższym zasadom procedury administracyjnej. W opinii Sądu nie ma znaczenia w tej sprawie fakt, iż J. P. według Skarżącego uprawiał przedmiotowe grunty z naruszeniem stosunków wodnych, a zatem również sprzecznie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Okoliczność ta w żaden sposób nie miała i nie mogła mieć wpływu na fakt pozbawienia prawa Skarżącego do otrzymania płatności bezpośrednich do gruntów. Jakiekolwiek ustalenia w powyższym zakresie nie zmieniłyby faktu, iż Skarżący nie prowadził na wspomnianych gruntach działalności rolniczej, a w konsekwencji w ogóle nie był uprawniony do otrzymania wspomnianych płatności. Sąd nie podziela stanowiska, iż J. P. uprawiając grunty realizował tylko wolę Skarżącego. Twierdzeniu temu przeczy stan faktyczny ustalony w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy w toku postępowania. W szczególności mając na względzie zapisy umowy dzierżawy z dnia [..].04.2001 r. na okres od 03.04.2001 r. do 3 0.04.2011 r. dotyczącej nieruchomości rolnej położonej na terenie wsi S., gmina S. o powierzchni 9,87 ha oznaczonej numerami działek ewidencyjnych 26, 27 i 28, wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 18.06.2005 r., a także fakt wystąpienia Skarżącego do Sądu o zwrot przedmiotowej nieruchomości, nie sposób przyjąć za zasadne twierdzenie Skarżącego, iż to on, a nie J. P. prowadził na przedmiotowych gruntach działalność rolniczą. Podkreślić należy, iż przepisy odnoszące się do przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących. Podstawowym warunkiem do uzyskania tych płatności jest jak stanowi art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004, Nr 6, poz. 40 ze zm.) jest posiadanie gruntów rolnych i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Nie mają w tym przypadku znaczenia ustalenia zawarte między dzierżawcą a wydzierżawiającym w przedmiocie tego, kto wystąpi z wnioskiem o uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W takim stanie prawnym i faktycznym, Sąd uznał rozstrzygnięcie organu odwoławczego za prawidłowe, a zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. W szczególności należy wskazać, iż przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organy administracyjne uprawnione były do zastosowania przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.), przewidującego wykluczenie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest ponadto odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Organy administracyjne uprawnione były również do zastosowania art. 51 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), przewidującego wyłączenie z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w oparciu o art. 151 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.