I SA/Bk 1132/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego i odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. przez pominięcie gruntów ugorowanych oddala skargę. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło w całości postanowienie Burmistrza S. z dnia [...] lipca 2015 r. znak: [...], pozostawiło bez rozpoznania wniosek J. B. z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego bez rozpatrzenia oraz odmówiło wszczęcia postępowania na wniosek z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie zmiany decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. przez pominięcie gruntów ugorowanych. Rozstrzygnięcie podjęte zostało w następujących okolicznościach. Wnioskiem z dnia [...] maja 2015 r. J. B. wystąpił do Urzędu Miejskiego w S. m.in. o "umorzenie wszelkich zaległości podatkowych w łącznych zobowiązaniach podatkowych". Organ zawiadomił wnioskodawcę, że w dniu [...] czerwca 2015 r. (z podaniem nr pokoju i godziny) zostanie spisany protokół na okoliczność ustalenia jego stanu majątkowego oraz poproszono wnioskodawcę, aby stawił się z dokumentami świadczącymi o dochodach i wydatkach za kwiecień 2015 r. i członków rodziny (o ile jest prowadzone wspólne gospodarstwo domowe), dopłatach z ARiMR, oświadczeniem o wielkości otrzymanej pomocy publicznej w ramach zasady de minimis w okresie trzech lat tj. 2013-2015 lub oświadczeniem o nieotrzymaniu takiej pomocy i wypełnienia formularza informacji przedstawionych przez wnioskodawcę. Na powyższe skarżący wystosował pismo, wzywając do zaniechania działań nadużywania prawa i wywoływania pozornych czynności dowodowych. Podał, że w dniu [...] kwietnia 2015 r. został umieszczony na leczeniu w szpitalu w C., w którym przebywał do dnia [...] maja 2015 r. Już z tej okoliczności wynika, że nie osiągał żadnych dochodów, nie ponosił wydatków i nie wytwarzał śmieci w miejscu zamieszkania. Jest wątpliwym aby na jego koncie istniała zaległość, ponieważ z powodu umieszczenia w szpitalu zaniechał upraw rolnych, co należy traktować jako wniosek o odstąpienie poboru podatku od gruntów ugorowanych na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku rolnym. W tej sytuacji zdaniem wnioskodawcy należy dokonać na nowo ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. i może okazać się że zaległości I i II raty 2015 r. w ogóle nie ma. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia. Wskazał, że podatnik nie zgłosił się na wezwanie w celu ustalenia sytuacji finansowej i materialnej i nie przedstawił żądanych dokumentów niezbędnych do prowadzenia postępowania i wezwał do złożenia w określonym terminie żądanych dokumentów, jeszcze raz je wymieniając, z pouczeniem, że w przypadku nie uzupełnienia wniosku, pozostawi wniosek bez rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Burmistrz S. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Powyższe uzasadnił tym, że wnioskodawca nie złożył żądanych dokumentów i tym samym nie uzupełnił wniosku. Odnosząc się do gruntów, których wnioskodawca nie użytkował ze względu na pobyt w szpitalu, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 ust. 9 ustawy o podatku rolnym zwolnienie może być zastosowane po podjęciu przez Radę Miejską uchwały określającą tryb i szczegółowe warunki zwolnienia, w tym przedmiocie Rada Miejska nie podjęła uchwały i w tej sytuacji nie ma podstaw do zmiany decyzji ustalającej podatek na 2015 r. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. uchyliło w całości rozstrzygnięcie organu I instancji, pozostawiło bez rozpatrzenia wniosek skarżącego w sprawie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego oraz odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. Kolegium podniosło, że zaskarżone postanowienie dotyczy wniosku o zastosowanie umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym i wniosku z zmianę decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. poprzez zastosowanie zwolnienia z art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku rolnym. Z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w odniesieniu do dwóch wniosków w różnych sprawach, a sentencja postanowienia dotyczy wniosku w sprawie umorzenia zaległości podatkowych, natomiast kwestia zastosowania zwolnienia od podatku rolnego gruntów na których zaprzestano produkcji rolnej umiejscowiona została w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Kolegium postanowiło uchylić w całości zaskarżone postanowienie i orzec do każdego z wniosku. Organ odwoławczy stwierdził, że zaistniały warunki do pozostawienia bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej: "o.p.) wniosku o zastosowanie umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. W postanowieniu wzywającym organ I instancji zawarł braki z art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404, ze zm.), bez których uzupełnienia wniosek nie może zostać załatwiony (ust. 7 tej ustawy) i podatnik został pouczony o skutkach jego nieuzupełnienia. A to, że postanowienie zawiera również wezwanie do przedstawienia dochodów z pracy w rolnictwie, dopłat z ARiMR, wielkości renty lub emerytury, rachunków za poniesione wydatki, nie stanowi zdaniem Kolegium o wadliwości wezwania, co do uzupełnienia braków z wyżej wymienionej ustawy. Odnosząc się do wniosku o zmianę decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. przez pominiecie gruntów ugorowanych, Kolegium zauważyło, że zgodnie z art. 165a § 1 o.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W odniesieniu do tego wniosku występuje inna przyczyna powodująca, że postępowanie w sprawie zwolnienia od podatku rolnego gruntów gospodarstwa rolnego, na których zaprzestano produkcji rolnej, nie może zostać wszczęte. Organ podatkowy I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podał, że Rada Miejska nie podjęła uchwały, określającej tryb i szczegółowe warunki tego zwolnienia. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku rolnym stanowi, że zwalnia się od podatku rolnego grunty gospodarstw rolnych, na których zaprzestano produkcji rolnej, z tym, że zwolnienie może dotyczyć nie więcej niż 20% powierzchni użytków rolnych gospodarstwa rolnego, lecz nie więcej niż 10 ha - na okres nie dłuższy niż 3 lata, w stosunku do tych samych gruntów. Z kolei ust. 9 stanowi, że rada gminy określa, w drodze uchwały, tryb i szczegółowe warunki tego zwolnienia. W sytuacji gdy brak jest takiej uchwały, to organ podatkowy nie może prowadzić postępowania. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do Sądu, zaskarżając ww. postanowienie w części obejmującej punkt drugi i trzeci. W zakresie punktu drugiego zarzucił obrazę art. 217 § 2 w zw. z art. 239 i art. 235 o.p., wskutek braku merytorycznego rozpoznania zażalenia, a jedynie ograniczenie się do powielenia argumentacji organu I instancji. W zakresie punktu trzeciego podniósł zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, albowiem organ I instancji w sentencji zaskarżonego postanowienia w żaden sposób nie orzekł w sprawie wniosku o wznowienie postępowania w związku z faktem zmiany podstawy faktycznej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego przez zaniechanie działalności rolniczej na odłogowanych gruntach. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i zasądzenie od Kolegium zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontrolując zgodność z prawem kwestionowanego rozstrzygnięcia należy na wstępie zaznaczyć, że ramy przeprowadzonych w analizowanym przypadku czynności wyznaczył wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2015 r. (data wpływu do organu [...] maja 2015 r.). W piśmie tym skarżący wniósł m.in. o zmianę decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. przez pominięcie gruntów ugorowanych (w kolejnym piśmie precyzował, że łączne zobowiązanie pieniężne należy ustalić na nowo, albowiem zaniechał upraw rolnych, co należy traktować jako wniosek o odstąpienie od poboru podatku od gruntów ugorowanych – art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku rolnym) oraz o umorzenie wszelkich zaległości podatkowych w łącznych zobowiązaniach podatkowych. Z powyższego wynika, że przedmiotem oceny w tej sprawie były dwa żądania skarżącego. Jedno dotyczyło umorzenia zaległości podatkowych w łącznych zobowiązaniach podatkowych. Drugie z kolei - zmiany decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. W zakresie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych należy wyjaśnić, że możliwość jego rozpatrzenia determinowana jest tym, czy podanie zawierające takie żądanie spełnia wymogi określone przepisami prawa. W rozpatrywanym przypadku wymogi wniosków o pomoc de minimis w rolnictwie wyznacza treść art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 przywołanej wyżej ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Zgodnie z tym przepisem, podmiot ubiegający się o pomoc de minimis w rolnictwie jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy: wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis w rolnictwie, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat obrotowych, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis w rolnictwie otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie; informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis w rolnictwie, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis w rolnictwie. Stosownie zaś do art. 37 ust. 7 ww. ustawy, do czasu przekazania przez podmiot ubiegający się o pomoc zaświadczeń, oświadczeń lub informacji, o których mowa w ust. 1, 2 i 5, pomoc nie może być udzielona temu podmiotowi. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący wzywany był do przedłożenia dokumentów niezbędnych do prowadzenia postępowania, w tym m.in. oświadczenia o otrzymaniu lub nieotrzymaniu pomocy publicznej w okresie lat 2013-2015. Okoliczność, że skarżący został jednocześnie zobowiązany do przedstawienia dochodów z pracy w rolnictwie, dopłat z ARiMR, wielkości renty lub emerytury, rachunków za poniesione wydatki, nie sprawia, iż wezwanie to jest wadliwe. Skarżący został przecież wezwany do uzupełniania braków w postaci dokumentów, o których mowa w ustawie o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Trzeba przy tym zaznaczyć, że wezwanie to zawierało pouczenie o skutkach nie zastosowania się do jego treści, ze wskazaniem terminu uzupełnienia wniosku i przepisu art. 169 § 1 o.p., stanowiącego podstawę do wystąpienia z takim wezwaniem. Skoro skarżący nie zadośćuczynił wezwaniu, to jedynym możliwym rozstrzygnięciem było pozostawienie bez rozpatrzenia jego wniosku w sprawie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego. Pozbawiony podstaw jest zarzut naruszenia art. 217 § 2 o.p. Postanowienie Kolegium zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne w zakresie wniosku strony żądającej umorzenia zaległości podatkowych. Fakt, że organ odwoławczy powielił argumentację organu I instancji nie świadczy o tym, że nie odniósł się merytorycznie do stawianych w zażaleniu zarzutów. Z uzasadnienia postanowienia wynika jaki stan faktyczny był przedmiotem oceny. Organ przywołał też podstawę prawną uzasadniające takie, a nie inne rozstrzygnięcie. W zakresie kolejnego żądania skarżącego, tj. zmiany decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. trzeba wyjaśnić, że możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania uzależniona jest w takim przypadku od funkcjonowania w obrocie prawnym uchwały rady gminy, określającej tryb i szczegółowe warunki zwolnienia od podatku rolnego, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku rolnym, na które to zwolnienie we wniosku powołuje się skarżący. Owszem, wskazany przez skarżącego przepis przewiduje zwolnienie od podatku rolnego gruntów odłogowanych. Tym niemniej treść art. 12 ust. 9 ustawy o podatku rolnym nie pozostawia wątpliwości, że to rada gminy określa, w drodze uchwały, tryb i szczegółowe warunki zwolnienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 7. Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium, że w sytuacji, gdy brak jest takiej uchwały, organ podatkowy nie może prowadzić postępowania. Prawidłowo zatem odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalające łączne zobowiązanie pieniężne na 2015 r. Podstawę ku temu stanowił art. 165a § 1 o.p., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że w zakresie tym Kolegium naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania. Wprawdzie sentencja postanowienia organu I instancji z dnia [...] lipca 2015 r. nie odnosiła się do wniosku w sprawie zmiany decyzji, tym niemniej organ ten w uzasadnieniu wyjaśnił dlaczego nie uwzględnił tego żądania. Uchylając owo rozstrzygnięcie Kolegium zaznaczyło, że orzeka co do każdego wniosku. Intencją Kolegium było zrewidowanie postanowienia organu I instancji w zakresie prawidłowego i czytelnego skonstruowania sentencji rozstrzygnięcia w przedmiocie obu wniosków zawartych w analizowanym piśmie skarżącego. Ponadto Kolegium trafnie uznało, że należy odmówić wszczęcia postępowania, a nie jak uczynił to organ I instancji odmówić zmiany decyzji z powodu braku stosownej uchwały rady gminy w sprawie wspomnianego zwolnienia podatkowego. Sąd nie ma wątpliwości, że w zaistniałych okolicznościach wystąpiła "inna przyczyna" uniemożliwiająca wszczęcie postępowania (art. 165a § 1 o.p.). Wobec powyższego należy uznać, że w zakresie wniosku o zmianę decyzji sprawa została dwukrotnie rozpatrzona w toku postępowania przez organami administracji publicznej. Organ odwoławczy nie tylko skontrolował zaskarżone postanowienie pod kątem zarzutów zażalenia, ale ponownie rozpatrzył wnioski zawarte w piśmie z dnia 14 maja 2015 r. i w tym zakresie wydał stosowne rozstrzygnięcie, korzystając z uprawnienia jakie dawał mu przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p., stosowany w powiązaniu z art. 239 o.p. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).