I SA/Bk 114/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Mieczysław Markowski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowych od osób fizycznych za lata 2006,2007 i 2009 wraz z należnymi odsetkami p o s t a n a w i a przyznać A. G. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. A. G. (dalej powoływany także jako: Skarżący) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, iż uzyskuje dochód z tytułu renty okresowej z KRUS w kwocie 703,74 zł., do końca lipca 2012 r. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie o powierzchni 47.70 m2 oraz nieruchomości rolne o powierzchni około 2,17 ha, a także oszczędności w kwocie 1.265 zł oraz 1555 akcji W.[...] S.A. (notowanych na GPW S.A. w Warszawie). Skarżący wskazał, iż po śmierci ojca musiał zapłacić podatek do Urzędu Skarbowego, ponadto jest zadłużony na rzecz matki O. G. na kwotę przewyższającą 80.000 zł. Jest to dług z 2001 r., który powstał na skutek straty poniesionej przez Skarżącego na giełdzie papierów wartościowych. Ponadto po śmierci ojca skarżący musi regulować opłaty również za jego mieszkanie w G. Od miesiąca maja czynsz za mieszkanie w B. wynosi 440,46 zł, zaś za mieszkanie ojca 277,38 zł. Ponadto w dodatkowym oświadczeniu wnioskodawca wskazał, iż obecnie zamieszkuje w G. w mieszkaniu ojca i poza wskazanym majątkiem nie posiada żadnych innych nieruchomości. Zaakcentował także, iż nieruchomości rolne o powierzchni 2,17 ha są przymusowo dzierżawione w związku z przepisami dotyczącymi przyznawania renty w KRUS. Do akt sprawy Skarżący przedłożył kserokopię decyzji KRUS w sprawie przyznania renty. Postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r., referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Zdaniem referendarza sądowego, sytuacja materialna Skarżącego, uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący podkreślił, że otrzymuję on rentę w kwocie 703,74 zł jedynie do lipca 2012 r. Zamieszkuje w G., w mieszkaniu zmarłego ojca, za które opłaca czynsz w wysokości 277.38 zł. Zaznaczył, że nie wystarcza mu środków do życia, dlatego też uszczupla posiadane oszczędności. Wskazał także, iż w toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w K. sprawie o jego ubezwłasnowolnienie, jest zwolniony od kosztów sądowych i ma ustanowionego z urzędu adwokata. Na dowodów powyższego przedłożył pismo ORA w K. (k. 51 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez Skarżącą sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 zm., dalej w skrócie p.p.s.a). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Odnosząc się do wniosku Skarżącego dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego wskazać należy, iż przytoczone przez Skarżącego we wniosku, ale przede wszystkim w sprzeciwie, okoliczności stanowią, w ocenie Sądu, dostateczne uzasadnienie do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sytuacja majątkowa i rodzinna Skarżącego, w świetle wskazanego w sprzeciwie upływu okresu pobierania renty w lipcu 2012 r., śmierci ojca oraz wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania w G. uzasadniają przyjęcie, że Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania swojej osoby. Owszem posiada on niewielkie oszczędności (około 1200 zł), ale konieczność samodzielnego opłacania czynszu za mieszkanie w G., przy wygaśnięciu prawa do renty, z pewnością, nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Dla oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącego niewątpliwie miała wpływ także choroba Skarżącego, która wymuszała jego hospitalizację w szpitalu psychiatrycznym oraz toczące się postępowanie przed sądami powszechnymi w przedmiocie jego ubezwłasnowolnienia, w których Skarżący korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych i posiada ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.