I SA/Bk 118/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za niektóre okresy 2001 i 2002 roku oddala skargę Decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku K. S. (w dalszej części zwanego jako "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2012 r., nr [...], odmawiającą Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy za poszczególne okresy 2001 i 2002 r. w łącznej kwocie [...] zł. Organ uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., w dalszej częsci powoływana w skrócie "u.s.u.s."), a także w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), które umożliwiałyby umorzenie ciążących na Skarżącym należności. W złożonej do Sądu skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji. Zdaniem Skarżącego, organ pominął możliwość zastosowania względem sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżącego przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 cyt. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ nie dokonał wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i w związku z tym nie dokonał również oceny, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. W ocenie Skarżącego, organ nie dokonał prawidłowej i wszechstronnej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w rozporządzeniu mającym zastosowanie w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Tym samym naruszył w sposób istotny także treść art. 7, 77 i 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części powoływany w skrócie "k.p.a."). Organ nie podjął próby dokładnego ustalenia, czy kwota, która zostałaby po potrąceniu ze świadczenia rentowego w wysokości [...] zł wystarczyłaby na przeżycie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W dodatkowym piśmie procesowym z [...] maja 2012 r. Skarżący podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Stwierdził, że organ w uzasadnieniu decyzji powołał się jedynie na art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Skarżący powtórzył, że w zaskarżonej decyzji organ nie dokonał wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i w związku z tym nie dokonał również oceny, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Jego zdaniem organ zastosował przepisy rozporządzenia w oderwaniu od art. 28 ust 3a u.s.u.s. Organ naruszył w sposób istotny treść art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący zwrócił też uwagę, że posiada zobowiązanie wobec Prezydenta Miasta B. z tytułu nieopłaconego podatku od środków transportu w wysokości łącznej [...] zł. Egzekucja należności prowadzona jest poprzez zajęcie jego świadczenia rentowego. Stwierdził też, że wskazywał organowi na problemy zdrowotne, które wymagają ponoszenia stałych kosztów leczenia. ZUS w ogóle nie rozpatrzył, czy w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wysokość otrzymywanej renty w wysokości [...] zł netto nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków dla Skarżącego. Na rozprawie przez Sądem strony podtrzymały swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota powstałego w tej sprawie sporu dotyczy tego, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa, organ administracji publicznej zasadnie odmówił Skarżącemu umorzenia ciążących na nim należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz składek na Funduszu Pracy. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem zasad określonych w ust. 2-4 tego artykułu. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustawodawca wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przypadki, w których zachodzi owa całkowita nieściągalność zostały określone w ust. 3 tego artykułu. W tej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że żadna z wymienionych w tym przepisie okoliczności nie występuje w przypadku Skarżącego. W szczególności, wobec prowadzenia egzekucji w stosunku do Skarżącego nie został spełniony warunek stanowiący o możliwości umorzenia zaległości wobec braku majątku, z którego można egzekwować zaległości. Sporne jest natomiast to, czy w stanie faktycznym tej sprawy mógł mieć zastosowanie przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zdaniem Skarżącego, organ nie dokonał wykładni tego przepisu i w związku z tym nie dokonał również oceny, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Zarzut ten jest jednak całkowicie bezzasadny. Trzeba na wstępie wyjaśnić, że treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w związku z treścią art. 28 ust. 3b u.s.u.s., znajduje swoje rozwinięcie w przepisach cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W przepisie § 3 ust. 1 tego rozporządzenia wskazuje się, że umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Prawodawca wymienia przykładowo przypadki, które wskazują na istnienie takich okoliczności. Należą do nich sytuacje, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Za umorzeniem należności przemawia również wg prawodawcy poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezes ZUS ocenił możliwość zastosowania w tej sprawie zarówno przepisów art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s, jak i przepisów cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Nie dyskwalifikuje tej oceny fakt, iż w uzasadnieniu decyzji organ nie przywołał treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Jak już bowiem stwierdzono, postanowienia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajdują swoje rozwinięcie w przepisach cyt. rozporządzenia, a w wydanej decyzji organ ocenił możliwość przyznania Skarżącemu wnioskowanej ulgi w oparciu o przewidziane w tych przepisach przesłanki. W konsekwencji bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i powiązane z nim zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Bezzasadne są także pozostałe zarzuty skargi. W szczególności nie można zgodzić się ze Skarżącym, że organ nie dokonał prawidłowej i wszechstronnej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w przepisach cyt. rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przeczy temu treść uzasadnień decyzji wydanych w obu instancjach. Organ, przywołując normatywne przesłanki umorzenia należności ZUS, odniósł je do sytuacji osobistej i materialnej Skarżącego. Wskazał, że Skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, uzyskuje, co prawda niewielkie, ale stałe dochody z tytułu pobieranego świadczenia z ZUS. Choć świadczenie to jest zajęte w ramach skierowanej do niego egzekucji, jednak przepisy ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 159, poz. 1227 ze zm.) przewidują ochronę części świadczenia ze względu na konieczność zabezpieczenia niezbędnych środków na utrzymanie zobowiązanego i jego rodziny. Organ słusznie też zauważył, że za umorzeniem ciążących na Skarżącym należności nie przemawia jego stan zdrowia. Skarżący nie wykazał bowiem, że jest niezdolny do pracy. Sąd podziela stanowisko organu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził wystąpienia przesłanek pozwalających na umorzenie ciążących na Skarżącym należności. Przy czym należy stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, a jego ocena mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł o oddaleniu skargi.