I SA/Bk 119/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. sprawy ze skargi M. S. P.H.U. "M" w C. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania ezgekucyjnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Dyrektor Izby Celnej w B. wszczął wobec Pana M. S. postępowanie egzekucyjne, dotyczące podatku akcyzowego za miesiące: luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień i październik 2003 r. oraz styczeń 2004 r. W toku tego postępowania zobowiązany złożył skargę na czynności egzekucyjne, w której zawarł jednocześnie wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie zobowiązany powołał się na przepis art. 54 § 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – w dalszej części przywoływanej w skrócie u.p.e.a. Stwierdził, że w sprawie zaistniały ważne powody, których uwzględnienie przez właściwy organ może spowodować, że podjęte postępowanie egzekucyjne okaże się bezprzedmiotowe. Postanowieniem z [...] stycznia 2009 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu stwierdził, że analiza przebiegu postępowania egzekucyjnego wskazuje, iż w sprawie nie wstąpiły okoliczności uzasadniające wstrzymanie egzekucji, gdyż podjęte przez organ egzekucyjny działania nie naruszały przepisów prawa. W pouczeniu wydanego postanowienia organ stwierdził, że nie służy na nie zażalenie. Na powyższe postanowienie Pan M. S. złożył skargę do tut. Sądu, w której wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł, iż w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w B. nie wskazał przesłanek, jakimi kierował się odmawiając wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego ogólne stwierdzenie organu o braku okoliczności uzasadniających wstrzymanie postępowania nie stanowi uzasadnienia takiej a nie innej decyzji. Ponadto skarżący podniósł, iż organ egzekucyjny, zgodnie z art. 29 u.p.e.a. powinien badać z urzędu dopuszczalność egzekucji i w przypadku powstania wątpliwości weryfikować, który ze środków egzekucyjnych będzie najmniejszym obciążeniem zobowiązanego. Podjęcie i prowadzenie egzekucji nie powinno likwidować przedsiębiorcy, a egzekucja powinna być prowadzona w taki sposób, aby uwzględnić słuszny interes obydwu stron - wierzycielowi zapewnić wykonanie obowiązku a zobowiązanego nie obciążać ponad potrzebę. Skarżący stwierdził także, iż rozstrzygnięcie w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych oraz postępowania egzekucyjnego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. W ocenie skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznając, iż na wydane przez niego postanowienie nie służy zażalenie, zaprzeczył zasadzie dwuinstancyjności. Prawo do złożenia zażalenia powinno być wywodzone z ogólnych przepisów o środkach zaskarżenia z Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie jedynie z art. 35 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej odrzucenie. Podkreślił, iż na wydane w tej sprawie postanowienie stronie nie służy zażalenie, a co za tym idzie jest nie przysługuje na nie także skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Zaskarżone w tej sprawie postanowienie zapadło w toku postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, ale – co należy podkreślić - tylko takie postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. zd. drugie, na wydawane w toku postępowania egzekucyjnego służy zażalenie, jeżeli ustawa ta lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Należy podkreślić, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego wydane zostało w trybie art. 54 § 6 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że wniesienie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W przywołanej regulacji prawnej ustawodawca nie przyznał stronom postępowania egzekucyjnego uprawnień do wnoszenia zażaleń na tego typu postanowienia. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie mają natomiast zastosowania przepisy art. 23 § 6 - 8 u.p.e.a. Zgodnie art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Jeżeli czyni to dyrektor izby skarbowej w odniesieniu do należności pieniężnych inne niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych, to wstrzymanie może nastąpić po uprzednim uzyskaniu zgody wierzyciela (art. 23 § 7 u.p.e.a.). Na tego typu postanowienia służy zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 23 § 8 u.p.e.a.). Trzeba jednak zauważyć, że postanowienia te, choć dotyczą kwestii wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych, to jednak nie są tożsame z postanowieniami wydawanymi w trybie art. 54 § 6 u.p.e.a. Wskazują na to odmiennie określone przez ustawodawcę w obu przypadkach przesłanki uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych. W art. 54 § 6 u.p.e.a. ustawodawca przyjmuje, że może to nastąpić w "uzasadnionych przypadkach", zaś w art. 23 § 6 u.p.e.a., że tylko w "szczególnie uzasadnionych przypadkach". Ta odmienność, tak istotna z punktu widzenia oceny konkretnych stanów faktycznych pod kątem przesłanek uzasadniających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego lub wstrzymanie czynności egzekucyjnych, każe przyjąć, że regulacja prawna zawarta w art. 54 § 6 u.p.e.a. stanowi lex specialis wobec uregulowań zawartych w przepisach art. 23 § 6-8 u.p.e.a. W konsekwencji należy zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w B., że na postanowienie wydane w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub wstrzymania czynności egzekucyjnych, w związku ze skargą na czynności egzekucyjne (art. 54 § 6 u.p.e.a.) stronie nie służy zażalenie. Powyższe stanowi z kolei podstawę do stwierdzenia, że na tego typu postanowienia nie służy również skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Mając powyższe na uwadze Sąd odrzucił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 tej ustawy.