I SA/Bk 1209/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. wobec tiret drugiego postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2017r. odmawiającego częściowego przyznania prawa pomocy w zakresie przekraczającym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu "Sokólskiego Przedsiębiorstwa Drogowego" Spółki z o.o. w likwidacji w Sokółce za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za maj, czerwiec i sierpień 2011 r., odsetki za zwłokę za ten okres oraz koszty postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zwolnić skarżącego M. S. od kosztów sądowych w całości. M. S. lub Zamajtys . Nr DOM-I.5410.23gostoku ka patentowegoMarian Szymanowski wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w osobie J. P. podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką E. S. Wysokość miesięcznego dochodu rodziny to łączna kwota 4.310,74 zł netto, w tym: emerytura E. S. w wysokości 1.966,37 zł netto oraz emerytura skarżącego w kwocie 2.344,37 zł netto. Wyszczególnione wydatki stałe stanowią: czynsz za mieszkanie – 625 zł; energia elektryczna – 150 zł; telefon – 100 zł; raty pożyczki – 340 zł; gaz – 50 zł; PZU Życie – 300 zł; lekarstwa – 300 zł; terapia – 300 zł; wizyty lekarskie – 200 zł; środki czystości – 100 zł; odzież – 100 zł; spłata kart – 150 zł; żywność – 1.800 zł. Zadłużenie z tytułu posiadania kart kredytowych to 2.897 zł. W skład majątku rodziny wchodzi: mieszkanie o powierzchni 71,62 m2 (należące do E. S.) oraz działka rolna o powierzchni 1,39 ha. Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności (k. 9 – 10; k. 33 – 34). Do akt sprawy M. S. dołączył: umowy kredytowe i harmonogramy spłat rat zaciągniętych pożyczek; wyciąg z rachunku karty kredytowej poświadczający stan zadłużenia na dzień 17 października 2016 r.; rachunki i faktury poświadczające wysokość ponoszonych wydatków; potwierdzenia wypłaty emerytur; umowę pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych; zaświadczenie lekarskie. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r., referendarz sądowy przyznał prawo pomowcy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, czyli obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem referendarza, posiadanie przez małż. E. i M. S. stałych źródeł dochodu (emerytury) w połączeniu z wykazanym majątkiem, pozwalają na uznanie, iż Skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe w sprawie niniejszej, przy jednoczesnym przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W ocenie referendarza, negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy stanowi przede wszystkim fakt posiadania przez małż. S. stałych źródeł dochodu w postaci emerytur w łącznej kwocie 4.310,74 zł netto, która to kwota jest wystarczająca do wygospodarowania środków niezbędnych do pokrycia wpisu od skargi tj. 500 zł. Z powyższym postanowieniem, w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, nie zgodził się Skarżący, składając sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zdaniem Skarżącego, referendarz dokonał błędnej oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, bowiem mimo iż jest osobą oszczędną i każdy wydatek czyni ostrożnie i z rozwagą nie jest w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków pieniężnych z przeznaczeniem na zapłatę kosztów sądowych. Wskazał przy tym, że ulega pogorszeniu jego sytuacja majątkowa, bowiem organ egzekucyjny dokonał zajęcie jego emerytury na kwotę ponad 700 zł z tytułu zaległości kredytowych. Dodatkowo, ciążące na nim zaległości podatkowe z tytułu bycia osobą trzecią w zakresie podatku od nieruchomości i podatku od środków transportowych ciążących na spółce, na mocy decyzji 17 stycznia 2017 r. zostały rozłożone na 36 rat płatnych miesięcznie w wysokości ok. 850-870 zł. Tym samym, istotnie pogorszyła się jego sytuacja majątkowa, która tym bardziej wskazuje, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazując na powyższe, Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy także w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 §1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 -8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w §1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową, finansową oraz rodzinną Skarżącego oraz jego małżonki, w tym również okoliczności poniesione w sprzeciwie, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasługiwał na uwzględnienie w całości. W złożonym oświadczeniu M. S. wykazał, iż wysokość miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny to łączna kwota 4.310,74 zł netto (emerytury małż. S.). Wykazane wydatki stałe wynoszą 4.515 zł (czynsz za mieszkanie, energia elektryczna, telefon, raty pożyczki, gaz, składka PZU Życie, lekarstwa, terapia, wizyty lekarskie, środki czystości, odzież, spłaty kart, żywność), nieznacznie przekraczają uzyskiwany dochód. Majątek rodziny skarżącego stanowią: mieszkanie o powierzchni 71,62 m2 (należące do E. S.) oraz działka rolna o powierzchni 1,39 ha. Zadłużenie z tytułu posiadania kart kredytowych to 2.897 zł., które to zadłużenie, jak wynika z treści sprzeciwu zostało poddane egzekucji z emerytury Skarżącego w wysokości ok. 700 zł miesięcznie. Dodatkowo, co również wynika z treści sprzeciwu, Skarżący zobowiązany został do spłaty zaległości w podatku od nieruchomości i podatku od środków transportowych w wysokości ok. 850-870 zł miesięcznie. Tym samym, w porównaniu do sytuacji majątkowej Skarżącego wynikającej z chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w grudniu 2016 r. do sytuacji obecnej, Skarżący wraz z małżonką dysponują o ok. 1500 zł niższą kwotą niż wysokość przyznanych świadczeń emerytalnych. Mając na uwadze powyższe Sąd przyjął, że Skarżący wspólnie z żoną nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wpis sądowy w niniejszej sprawie kształtuje się w wysokości 500,00 zł, co stanowi kwotę zbyt wysoką, szczególnie że aktualnie wysokość dochodów rodziny Skarżącego uległa znacznemu zmniejszeniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.