I SA/Bk 1211/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2016 r. sprzeciwu A. K. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 września 2016 r. o odmowie przyznania A. K. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zaskarżenia pisma o sprostowaniu protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonych w Z. p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. , A. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z synem M. K. (17 lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (od 01 grudnia 1994 r.) uzyskiwany przez wnioskodawcę. Wysokość tego dochodu to kwota około 1.500 zł netto miesięcznie. Wykazany wydatek to raty leasingowe w łącznej wysokości 1.533 euro. Skarżący nie płaci rat kredytu – wypowiedziane umowy. W skład majątku A. K. wchodzi: dom o powierzchni 143 m2; hale o powierzchni 1.900 m2, działka o powierzchni 9.174 m2, stacja CPN (łączna wartość około 3.000.000 zł). Dodatkowo wnioskodawca posiada wierzytelności, tj. około 30.000 zł i 16.000 euro oraz kwotę 95.000 zł złożoną do depozytu sądowego. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności, są zajęte przez komornika od 2009 r. Komornik zajął również majątek A. K., co uniemożliwia wnioskodawcy zaciągnięcie kredytu, zawarte umowy leasingowe i kredytowe zostały wypowiedziane (k. 49 – 50). Pismem z dnia 01 lipca 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do wykazania: ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, z jednoczesnym podaniem ich wysokości; ilu pracowników zatrudnia skarżący w prowadzonym przedsiębiorstwie Usługi Transportowe I. A. K. z siedzibą w Z.; posiadanych samochodów ciężarowych i osobowych, należało określić ich ilość, markę, model i rok produkcji; czy skarżący jest właścicielem stacji benzynowej usytuowanej na działce o powierzchni 9.174 m2; czy wnioskodawca osiąga dochód z tytułu posiadania stacji benzynowej, bądź też dzierżawy działki pod tą stację – należało wskazać jego miesięczną wysokość; wysokość spłacanych miesięcznie zobowiązań finansowych, należało wskazać wysokości rat ze wskazaniem poszczególnych zobowiązań finansowych. Dodatkowo A. K. został zobligowany do nadesłania: rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków; dokumentów określających wysokość dochodów osiągniętych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Usługi Transportowe I. A. K. z siedzibą w Z. za okres kwiecień – czerwiec br.; dokumentów określających wysokość dochodów osiągniętych z tytułu posiadania stacji benzynowej za okres kwiecień – czerwiec br. lub ewentualnie dokumentów określających wysokość dochodu uzyskiwanego z tytułu dzierżawy działki pod tą stację; dokumentów potwierdzających zajęcie komornicze majątku; dokumentów potwierdzających wysokość posiadanych wierzytelności – stan na czerwiec br.; wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy oraz prowadzonego przedsiębiorstwa za okres kwiecień – czerwiec br.; dokumentów poświadczających wysokość zaciągniętych kredytów i wysokość spłacanych miesięcznych rat; dokumentów poświadczających wysokość spłacanych miesięcznie zobowiązań finansowych oraz zeznań podatkowych za 2015 r. (k. 52). W odpowiedzi na wezwanie A. K. oświadczył, że nie zatrudnia żadnych osób, prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Posiadana stacja paliw jest nieczynna i niewydzierżawiona. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na pozostałe pytania zawarte w ww. wezwaniu referendarza sądowego. Odnośnie wymaganych we wzmiankowanym wezwaniu z dnia 01 lipca 2016 r. dokumentów skarżący zawnioskował o przedłużenie terminu do ich nadesłania o 14 dni, bowiem muszą być one sporządzone przez profesjonalne biuro rachunkowe (k. 54). Do akt sprawy skarżący dołączył: dokumenty przewozowe (k. 55 – 62); fakturę za paliwo (k. 63) oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty wizowej (k. 64). Pismem z dnia 01 sierpnia 2016 r. tut. Sąd poinformował wnioskodawcę o przedłużeniu terminu na złożenie dokumentów wskazanych w cytowanym wezwaniu referendarza sądowego z dnia 01 lipca br. o 7 dni licząc od dnia otrzymania informacji (k. 67). Wzmiankowane pismo zostało doręczone prawidłowo dnia 18 sierpnia br. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 68). Mimo upływu zakreślonego w nim terminu A. K. nie nadesłał wymaganych dokumentów, nie udzielił również odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu z dnia 01 lipca 2016 r. W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 września 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej. Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Podał, że prowadząc sam firmę ma ograniczone możliwości czasowe i finansowe. Dodał, że w trakcie podróży miał bardzo złe zdarzenie co wydłużyło termin wyjazdu i powrotu. Wskazał, że dokumentację rzetelnie sporządzoną z księgową złoży w najszybszym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego jest zasadne. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, w przedmiotowej sprawie na skarżącym. Należy też wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Odnosząc przywołane wyżej regulacje prawne do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego w niniejszej sprawie. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżącego, jego dochodu i sytuacji życiowej. Z treści złożonego przez niego formularza wynika, że miesięczny dochód dwuosobowej rodziny skarżącego wynosi 1.500 zł netto. Skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą Usługi Transportowe I. A. K. z siedzibą w Z. M. K. (syn) nie osiąga dochodu pozostaje na utrzymaniu skarżącego. Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni 143 m2; hale o powierzchni 1.900 m2, działka o powierzchni 9.174 m2, stacja CPN. Dodatkowo wnioskodawca posiada wierzytelności, tj. około 30.000 zł i 16.000 euro, a także kwotę 95.000 zł złożoną do depozytu sądowego. Posiadana stacja benzynowa jest nieczynna i niewydzierżawiona. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności, są zajęte przez komornika od 2009 r. Komornik zajął również majątek A. K., co uniemożliwia wnioskodawcy zaciągnięcie kredytu, zawarte umowy leasingowe i kredytowe zostały wypowiedziane. Jedyny wykazany wydatek miesięczny stanowią raty leasingowe w łącznej wysokości 1.533 euro. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową skarżącego, zgodzić się należało z referendarzem sądowym, że dokumenty przedłożone przez ww. nie pozwalały na całościową ocenę jego sytuacji majątkowej. Skarżący nie przedstawił, m.in. dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, dokumentów określających wysokość dochodów osiągniętych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres kwiecień czerwiec br., dokumentów potwierdzających zajęcie komornicze majątku; dokumentów potwierdzających wysokość posiadanych wierzytelności – stan na czerwiec br.; wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy oraz prowadzonego przedsiębiorstwa za okres kwiecień – czerwiec br.; dokumentów poświadczających wysokość zaciągniętych kredytów i wysokość spłacanych miesięcznych rat; dokumentów poświadczających wysokość spłacanych miesięcznie zobowiązań finansowych oraz zeznań podatkowych za 2015 r. (k. 52). Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż może ona dysponować nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Wobec takich ustaleń nie mają znaczenia dla wyniku postępowania okoliczności podnoszone przez skarżącego w sprzeciwie. Sprzeciw nie zawiera bowiem żadnych konkretów, które pozwoliłby na dokonanie odmiennej oceny sytuacji materialnej skarżącego niż wynikająca ze złożonego oświadczenia i przedłożonych przez niego dokumentów przewozowych, faktur za paliwo oraz potwierdzenia uiszczenia opłaty wizowej. Podkreślić przy tym również trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżący nie może, zatem w zaistniałych w sprawie okolicznościach faktycznych domagać się tego, aby przerzucić na Skarb Państwa ciężar ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia