I SA/Bk 1212/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonych w Z. oddala skargę. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr[...], Dyrektor Izby Skarbowej w B., po rozpatrzeniu zażalenia A. K. (zwanego dalej: "skarżącym") na postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów z dnia [...] maja 2015 r. do opisu i oszacowania z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...]wartości nieruchomości, położonych w Z. gm. S., tj. działki o numerze geodezyjnym [...], dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...]oraz działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr[...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w B. wobec A. J.K. dokonano zajęcia jej udziału w ½ części we współwłasności ww. nieruchomości. Z uwagi na to, że skarżący jest współwłaścicielem tej nieruchomości w ½ części, organ egzekucyjny stosownie do art. 114a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a."), zawiadomił skarżącego o dokonanym zajęciu. Zajęto także nieruchomość zobowiązanej położoną w Z. gm. S., składającą się z działki o numerze geodezyjnym [...], dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr[...]. W dniu [...] marca 2015 r. doręczono skarżącemu zawiadomienie z dnia [...] lutego 2015 r. o terminie opisu i oszacowania wartości dwóch ww. nieruchomości. W zawiadomieniu zawarto pouczenie o prawie wniesienia przez uczestników postępowania zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości w terminie 14 dni od daty jego ukończenia. Organ egzekucyjny ukończył opis i oszacowanie wartości dwóch ww. nieruchomości w dniu [...] kwietnia 2015 r. Z treści protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości wynika, że skarżący był obecny [...]kwietnia 2015 r. podczas ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W punkcie VII protokołu, oznaczonym jako "zgłoszone prawa do nieruchomości" odnotowano, że skarżący zgłosił prawo do poniesionych nakładów na nieruchomościach w kwocie około 100,000 zł, tj. na zburzenie budynku biurowego o pow. ok. 600 m, wywiezienie gruzu powstałego w trakcie rozbiórki budynku, wykonanie nowej instalacji elektrycznej ok. 25.000 zł - 30.000 zł, wykonanie ogrodzenia - koszt ok. - 15.000 zł, koszt utwardzenia działki ok. 30.000 zł, wykonanie podstaw pod cztery słupy elektryczne wraz z instalacją oraz ustawienie dwóch słupów - koszt ok. 8.000 zł, koszty utrzymania nieruchomości przez okres siedmiu lat - 84.000 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że sprzedaż nieruchomości wraz z drogą dojazdową pozbawi możliwości dojazdu dla aut ciężarowych do nieruchomości przemysłowej o wartości rynkowej ok. 4 500.000 zł, w tym do hal warsztatowych oraz wpłynie niekorzystnie na wartość użytkową nieruchomości. Wartość nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...]rzeczoznawca majątkowy określił w kwocie 615.579 zł i wartość ta została przyjęta przez organ egzekucyjny, co potwierdza treść punktu VI protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Z kolei wartość działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], której zobowiązana jest współwłaścicielem w ½ części, rzeczoznawca majątkowy określił w kwocie 43.206 zł. Następnie pismem z dnia [...] maja 2015 r. organ egzekucyjny sprostował protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości poprzez określenie w punkcie VI wartości rynkowej udziału zobowiązanej we współwłasności działki o numerze geod. [...] w kwocie 21.603 zł, zamiast kwoty 43.206 zł, ponieważ przedmiotem zajęcia był udział zobowiązanej we współwłasności w ½ części. Pismem z dnia [...]maja 2015 r. skarżący wniósł zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości utrzymując, że nie uwzględnia rzeczywistej wartości nieruchomości, ponieważ nie uwzględnia wszystkich czynników, tj. wyceny: instalacji elektrycznej, wodociągowej, telekomunikacyjnej, gazowej, utwardzenia terenu nieruchomości, ogrodzenia, bram wjazdowych, nie zawiera struktury gruntu i podłoża, oceny kosztów poniesionych przez zobowiązaną i byłego współwłaściciela oraz planu zagospodarowania nieruchomości. Wniósł o sporządzenie rzetelnej wyceny nieruchomości przez biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości przemysłowych z uwzględnieniem wskazanych elementów. Naczelnik D. Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów skarżącego z dnia [...] maja 2015 r. do opisu i oszacowania wartości nieruchomości uznając, że w świetle art. 110b u.p.e.a. nie jest on uczestnikiem postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, a w związku z tym nie przysługuje mu prawo do wniesienia w trybie art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 114 u.p.e.a., organ egzekucyjny zobowiązany jest zawiadomić o zajęciu ułamkowej części nieruchomości pozostałych współwłaścicieli. Organ wskazał, że okoliczność ta nie ma jednak wpływu na przyznanie legitymacji współwłaścicielowi nieruchomości do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, ponieważ prawo to przysługuje tylko uczestnikom postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 110 b u.p.e.a. uczestnikami postępowania egzekucyjnego z nieruchomości są: zobowiązany, wierzyciele egzekwujący, osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości, organ, który zawarł umowę o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej skarżący nie jest natomiast ani zobowiązanym ani wierzycielem w zakresie należności, na poczet których dokonano zajęcia ww. nieruchomości - działki o numerze geodezyjnym nr [...]oraz udziału w ½ części we współwłasności nieruchomości - działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...]. Tytuły wykonawcze stanowiące podstawę dokonania zajęcia zostały bowiem wystawione przez Burmistrza S. i dotyczą A. J. K. Ponadto organ wskazał, że z treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla ww. nieruchomości nie wynika, aby na rzecz skarżącego zostały w nich wpisane hipoteki lub inne ograniczone prawa rzeczowe oraz roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości lub udziale zobowiązanej we współwłasności nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w związku ze stwierdzeniem braku podstaw do wszczęcia przez organ pierwszej instancji postępowania w zakresie zarzutów skarżącego do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, nie jest uprawniony do merytorycznej oceny sprawy. Wskazał, że roszczeń w zakresie spraw majątkowych małżeńskich oraz rozliczeń właściciela nieruchomości z wierzycielem można dochodzić w postępowaniu sądowym przed właściwym sądem cywilnym. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a winnych "tym zdarzeniom" postawienie do odpowiedzialności zgodnie z kodeksem karnym. Stwierdził, że "od 2009 r. nieruchomość jest zajęta do tej bezprawnej egzekucji, rachunki bankowe, cofnięte dotacje unijne, wypowiedziane umowy kredytowe, leasingowe, utraciłem płynność finansową, nie mam możliwości prowadzenia normalnie działalności gospodarczej". Nadmienił również, że Burmistrz S. wpisał na nieruchomości hipotekę przymusową w 2009 r. oraz, że zajęcie nieruchomości przez komornika sądowego uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej, korzystanie z nieruchomości przemysłowej, wydzierżawienie. Dodał, że żadna firma nie wynajmie nieruchomości, ponieważ w każdej chwili może być przeprowadzona z niej egzekucja. Podniósł, że mimo zainwestowania ponad 4 mln zł nie może korzystać z nieruchomości, prowadzić działalności gospodarczej, ani jej sprzedać. Sformułował zastrzeżenia do prawidłowości podziału majątku z małżonką dokonanego przez sąd. Zawarł też zastrzeżenia do działań Burmistrza S. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zdaniem Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu jest zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonych w Z. Należy na wstępie przytoczyć przepisy prawa, mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem organ administracji przed wszczęciem merytorycznego postępowania w określonym zakresie przedmiotowym winien zweryfikować, czy w sprawie nie istnieją przeszkody formalne do uruchomienia procedury administracyjnej. Przechodząc zaś na grunt mającej zastosowanie w niniejszej sprawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy wskazać, że zgodnie z jej art. 110u § 1, zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. Co ważne, w myśl art. 114 u.p.e.a. do egzekucji z ułamkowej części nieruchomości i do egzekucji z użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości, o ile przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Krąg uczestników tego szczególnego postępowania administracyjnego, został ustalony przez ustawodawcę w art. 110b u.p.e.a., zgodnie z którym to przepisem prawa uczestnikami postępowania egzekucyjnego z nieruchomości mogą być tylko i wyłącznie: (1) zobowiązany; (2) wierzyciele egzekwujący; 3) osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości; 4) organ, który zawarł umowę o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 110b ustawy jest przepisem szczególnym, zawężającym krąg stron postępowania egzekucyjnego w porównaniu do art. 28 k.p.a., a zarazem rozszerzającym zakres podmiotowy postępowania egzekucyjnego należności pieniężnych z nieruchomości w porównaniu z postępowaniem egzekucyjnym należności dotyczącym egzekucji z należności niepieniężnych o inne osoby niebędące wierzycielem i zobowiązanym (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 października 2008 r., II OSK 1252/07, LEX nr 493470). Z akt sprawy niezbicie należy wywnioskować, że Skarżący nie jest zobowiązanym, ani wierzycielem w zakresie należności, na poczet których dokonano zajęcia nieruchomości (działki o nr geodezyjnym nr [...] oraz udziału w połowie części we współwłasności nieruchomości, tj. działki oznaczonej nr geodezyjnym [...]). Tytuły wykonawcze stanowiące podstawę dokonania zajęcia zostały wystawione przez Burmistrza S. i dotyczą Pani A. J. K. Skarżącemu nie przysługiwały ograniczone prawa rzeczowe – użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze prawo do lokalu oraz hipoteka (por. art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego). Jak słusznie wskazał organ przedmiotem egzekucji jest nieruchomość gruntowa oraz udział we współwłasności nieruchomości gruntowej. Na rzecz Skarżącego nie zostały też wpisane hipoteki lub inne ograniczone prawa rzeczowe oraz roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości lub udziale zobowiązanej we współwłasności nieruchomości. Reasumując, Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez organy administracji, z którego wynika, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do wszczęcia postępowania w zakresie zarzutów Skarżącego do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zatem organ odwoławczy nie był uprawniony przepisami prawa do merytorycznego oceniania przedstawionych w skardze zarzutów dotyczących meritum żądania. Zasadnie organ wskazał, że roszczeń w zakresie rozliczeń właściciela nieruchomości z wierzycielem można dochodzić w postępowaniu sądowych przed sądem cywilnym. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.