I SA/Bk 127/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółdzielni "P" z/s w B. z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: luty, marzec, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2006 r. oraz za odsetki za zwłokę od tych zaległości oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z [...] października 2010 r. nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej Pani T. B. (zwanej dalej "Skarżącą") - byłego członka Zarządu Poligraficznej Spółdzielni Pracy "P" z siedzibą w B., za zaległości podatkowe Spółdzielni z tytułu podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe: luty, marzec, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2006 r. w łącznej kwocie 205.774,98 zł wraz za odsetkami za zwłokę od tych zaległości w łącznej kwocie 100.342,00 zł. Organy ustaliły, że Spółdzielnia Pracy "P" od marca 2006 r. trwale przestała płacić swoje zobowiązania. Walne Zgromadzenie Członków Spółdzielni w dniu [...] grudnia 2006 r. oraz w dniu [...] grudnia 2006 r. podjęło uchwały o postawieniu Spółdzielni w stan likwidacji z dniem [...] stycznia 2007 r. W dniu [...] czerwca 2007 r. Skarżąca, jako likwidator Spółdzielni, złożyła do Sądu Rejonowego w B. wniosek o ogłoszenie upadłości w następstwie czego postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] lipca 2007 r. sygn. akt [...] została ogłoszona upadłość obejmującą likwidację majątku Spółdzielni, zaś postanowieniem z [...] sierpnia 2009 r. sygn. akt [...] stwierdzono zakończenie postępowania upadłościowego. W wyniku postępowania upadłościowego wierzytelności podatkowe nie zostały zaspokojone. Dało to podstawę do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącej za zaległości podatkowe Spółdzielni z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące luty - listopad 2006 r., gdyż w tym okresie pełniła ona funkcję członka Zarządu Spółdzielni. Organy powołały się na przepisy art. 116 i 116a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej "o.p."). Zdaniem organów w sprawie nie wystąpiły przesłanki pozwalające wyłączenie odpowiedzialności Skarżącej za zaległości Spółdzielni. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że z art. 130 § 2 ustawy z 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003. Nr 188, poz. 1848) wynika, że członek Zarządu Spółdzielni winien ponosić odpowiedzialność podatkową w przypadku nie zwołania walnego zgromadzenia członków spółdzielni niezwłocznie po stwierdzeniu, że według sprawozdania finansowego spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań lub wystąpienia trwałego zaprzestania płacenia długów. Organ odwoławczy wskazał, że stan finansowy Spółdzielni uzasadnia stwierdzenie, że zwołanie przez Zarząd Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni było zdecydowanie spóźnione. W konsekwencji doprowadziło do wzrostu zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, jak też innych zobowiązań. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 116a w związku z art. 116 § 1, 2 i 4 o.p., poprzez błędne przyjęcie, że Skarżąca jako były członek Zarządu Spółdzielni nie wykazała, że we właściwym czasie zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości; 2) art. 113 § 1 pkt 3, art. 116 § 1, art. 118 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze, poprzez niezastosowanie tych przepisów przy dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim okoliczności likwidacji i upadłości Spółdzielni, a także kwestii "właściwej chwili" zgłoszenia upadłości przez członka zarządu, co miałoby znaczenie dla wyłączenia odpowiedzialności Skarżącej na gruncie art. 116a w związku z art. 116 o.p.; 3) art. 130 § 1, 2 i 3 ustawy - Prawo spółdzielcze, poprzez błędne zastosowanie tych przepisów i uznanie, że Zarząd Spółdzielni zwołując Walne Zgromadzenie w dniu [...] grudnia 2006 r. powinien zwrócić się z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółdzielni oraz 4) art. 229 o.p. poprzez nie przeprowadzenie przez organ odwoławczy, wbrew dyspozycji powyższego przepisu, dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, ani też nie podjęcia decyzji o zleceniu przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji, co w dalszej kolejności doprowadziło do naruszenia art. 122 i 187 § 1 o.p. W uzasadnieniu skargi Skarżąca uwypukliła przyczyny, które wpłynęły na sytuację ekonomiczno-finansową Spółdzielni wskazując, że z uwagi na konieczność zmiany siedziby z centrum miasta B. na teren znacznie oddalony od jego granic, ograniczone zostały możliwości świadczenia drobnych usług poligraficznych, co w konsekwencji spowodowało znaczne zmniejszenie wpływów finansowych. Pomimo tego Spółdzielnia nadal regulowała zobowiązania publicznoprawne i nie zamierzała uchylać się od regulowania zobowiązań podatkowych, czego wyrazem były liczne wnioski o rozłożenie na raty podatku od towarów i usług. Tego jednak organ nie wziął pod uwagę w zaskarżonej decyzji, a przecież bieżące regulowanie zobowiązań, a także starania zmierzające do rozłożenia na raty zobowiązań, przemawiają za stanowiskiem prezentowanym przez stronę. W ocenie Skarżącej z przepisu art. 130 § 2 ustawy - Prawo spółdzielcze wynika obowiązek zwołania i odbycia walnego zgromadzenia, którego przedmiotem będzie kwestia dalszego istnienia Spółdzielni, a nie konieczność podejmowania decyzji o ogłoszeniu upadłości Spółdzielni. W sytuacji ekonomicznej i finansowej, w jakiej znalazła się Spółdzielnia, odbyły się dwa walne zgromadzenia, które dały podstawy do postawienia jej w stan likwidacji, gdyż takie postępowanie było pożądane z uwagi na dalsze możliwości wyjścia z sytuacji w jakiej znalazła się Spółdzielnia. Autor skargi podkreślił, że gdy Skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu nie istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Trudności finansowe i ekonomiczne, które dotknęły Spółdzielnię, nie były aż tak uciążliwe, aby zgłaszać taki wniosek. Stąd walne zgromadzenie podjęło decyzję o postawieniu Spółdzielni w stan likwidacji w oparciu o art. 116 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze, mając nadzieję na przywrócenie działalności przed upływem roku od tego zdarzenia. W sytuacji, gdy nie było możliwości na całkowitą naprawę sytuacji Spółdzielni, podjęto decyzję o ogłoszeniu jej upadłości. Wniosek taki został zgłoszony w odpowiednim terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną wydanych w tej sprawie decyzji stanowiły przepisy art.116a o.p i odpowiednio art. 116 § 1, 2 i 4 o.p. Zgodnie, bowiem z treścią art. 116a o.p., za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 (kapitałowe spółki handlowe, w tym również spółki w organizacji) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przy czym członek zarządu spółdzielni odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółdzielni, jeżeli egzekucja z majątku takiego podmiotu okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a on: 1) nie wykazał, że: (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółdzielni, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części (art. 116 § 1 i 4 o.p. w zw. z art. 116a o.p.). Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 o.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 o.p. w zw. z art. 116a o.p.). Z przywołanego przez skarżącą art. 130 § 1 cyt. ustawy - Prawo spółdzielcze wynika, że ogłoszenie upadłości spółdzielni następuje w razie jej niewypłacalności. W myśl art. 130 § 2 tej ustawy, jeżeli według sprawozdania finansowego spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, zarząd powinien niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieszcza sprawę dalszego istnienia spółdzielni. Przepis art. 130 § 4 tej regulacji wskazuje, że w razie podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o postawieniu spółdzielni w stan upadłości, zarząd spółdzielni obowiązany jest niezwłocznie zgłosić do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości. Natomiast z art. 131 cyt. ustawy wynika, że z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółdzielni będącej w stanie likwidacji obowiązany jest wystąpić do sądu likwidator niezwłocznie po stwierdzeniu niewypłacalności spółdzielni. Mając na względzie powyższe regulacje prawne, należy uznać, że przesłanką zwalniającą z odpowiedzialności członka zarządu jest zwołanie walnego zgromadzenia członków spółdzielni, na którego porządku obrad głosowana będzie sprawa dalszego istnienia spółdzielni oraz po podjęciu stosownej uchwały niezwłoczne zgłoszenie do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości. Z ustaleń organów wynika, że Poligraficzna Spółdzielnia Pracy "P" już od marca 2006 r. trwale przestała płacić swoje zobowiązania. Stan finansowy Spółdzielni (strata finansowa za 10 miesięcy 2006 r. kwocie 558.250,35 zł) uzasadnia stwierdzenie, że zwołanie przez Zarząd Spółdzielni "P" Walnego Zgromadzenia jej członków dopiero [...] grudnia 2006 r. było spóźnione. Wprawdzie w przedmiotowej sprawie w dniu [...] grudnia 2006 r. Walne Zgromadzenie podjęło decyzję o likwidacji i powołało likwidatora w osobie skarżącej, która [...] czerwca 2007 r. złożyła wniosek o upadłość Spółdzielni, to jednak nie wyłączało powstałego wcześniej obowiązku zwołania przez Zarząd Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni. Spółdzielnia już na początku 2006 r. zaprzestała opłacania swych należności. Tym samym nie sposób się zgodzić ze stroną skarżącą, że wnioski o zwołanie walnego zgromadzenia i ogłoszenie upadłości Spółdzielni zgłoszono w odpowiednim terminie. To z kolei czyniło zbędnym w kontekście ustaleń faktycznych tej sprawy dokonywanie analizy przepisów art. 113 § 1 pkt 3, art. 116 § 1 i art. 118 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze. Odnosząc się natomiast do podnoszonych w skardze okoliczności związanych z przyczynami powstania złej sytuacji ekonomiczno-finansowej Spółdzielni i próbami ich naprawy, Sąd pragnie podkreślić, że nie mogą one wpłynąć na odpowiedzialność członka zarządu Spółdzielni za zaległości podatkowe takiego podmiotu. Możliwość objęcia taką odpowiedzialnością osoby trzeciej uzależniona jest, bowiem od wykazania przez organ bezskuteczności egzekucji, istnienia zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz od braku uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności w sposób enumeratywnie wymieniony w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 o.p. Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostawał fakt zaistnienia bezskuteczności egzekucji z majątku Spółdzielni oraz pełnienia przez Skarżącą obowiązków członka zarządu Spółdzielni. Skarżąca nie uwolniła się jednak od odpowiedzialności żadną z wymienionych już przesłanek egzoneracyjnych, a ciężar ich wykazania spoczywał właśnie na niej. W niniejszej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 122 i 187 o.p. Zdaniem Sądu organy podatkowe należycie ustaliły stan faktyczny sprawy. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Organ uwzględnił wszystkie dowody zgromadzone w sprawie, jak też wszystkie okoliczności mające znaczenie dla oceny ich wiarygodności i mocy dowodowej. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 229 o.p. Sąd zauważa, że organ odwoławczy realizując wniosek zawarty w odwołaniu uzyskał od Sądu Rejonowego w B. odpis wniosku o ogłoszenie upadłości Spółdzielni wraz z załącznikami oraz odpisy protokołów walnych zgromadzeń tego podmiotu, które odbyły się [...] grudnia 2006 r. i [...] grudnia 2006 r. W aktach rejestrowych Spółdzielni nie było natomiast protokołów walnych zgromadzeń z września 2006 r. Z kolei kopie sprawozdań finansowych Spółdzielni za 2005 i 2006 r. oraz kopia zeznania CIT-8 za 2006 r. znajdowała się już w aktach tej sprawy. Materiał dowodowy został, więc uzupełniony i oceniony w toku postępowania odwoławczego jednakże nie pozwalał na przyjęcie, że zaistniały przesłanki wyłączające odpowiedzialność Skarżącej za zaległości Spółdzielni, tym samym nie można mówić o naruszeniu art. 229 o.p. W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził również naruszenia innych przepisów prawa, które mogłoby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.