I SA/Bk 1285/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu PHU "B." K. B. w S. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PHU "B." K. B. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2010r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. K. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką J. B. Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny jest zasiłek dla bezrobotnych otrzymywany przez wnioskodawcę w wysokości 783,20 zł brutto (678,71 zł netto) – świadczenie to przysługuje do 25 kwietnia 2016 r., oraz wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę otrzymywane przez J. B. w wysokości 4.046,70 zł brutto (2.885,63 zł netto), a także otrzymywany przez nią dodatek za godziny nadliczbowe w wysokości 347 zł. Skarżący wskazał jako wydatki miesięczne: energię elektryczną – 200 zł; wywóz śmieci – 25 zł; rata spłaty kredytu zaciągniętego wraz z córką na zakup jej mieszkania – 1.600 zł; polisa ubezpieczeniowa J. B. – 73,28 zł; polisa ubezpieczeniowa K. B. – 120 zł (rocznie); węgiel – 130 zł (1.562 zł rocznie); drewno –125 zł (1.500 zł rocznie); czasopisma, książki, kosmetyki, fryzjer itp. – 200 zł; żywność – 1.500 zł; środki czystości – 100 zł; ubrania – 200 zł; lekarstwa – 100 zł; podatek od nieruchomości – 400 zł. Skarżący okresowo korzysta z pomocy rodziny. Wobec wnioskodawcy prowadzona jest egzekucja komornicza na łączną kwotę 615.648 zł (z odsetkami). Majątek K, B, stanowi: ¼ udziału we współwłasności połowy działki o powierzchni 0,2129 ha, na której jest usytuowany dom o powierzchni 100 m2 (wraz z rodzeństwem) – postępowanie spadkowe po rodzicach nie zostało przeprowadzone oraz ¼ udziału we współwłasności połowy działki o powierzchni około 2000 m2, na której znajduje się budynek usługowy o powierzchni 100 m2. Wnioskodawca pozostaje pod opieką poradni zdrowia psychicznego (k. 48 – 49). Dodatkowo Skarżący oświadczył, iż nie uzyskuje dochodu z tytułu posiadania udziału w działce, na której usytuowany jest budynek usługowy. K. B. sporadycznie otrzymuje od rodziny pomoc rzeczową – żywność. Wnioskodawca podkreślił również, iż z rachunku bankowego, którego wyciąg został dołączony do akt sprawy korzysta również jego córka J. Ł., której pracownik P. L. wpłaca na konto utarg ze sklepu, które to wpłaty są następnie przelewane na konto firmowe córki by uniknąć prowizji bankowej (k. 53). Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2016 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oceniając sytuację finansową i rodzinną Skarżącego, wskazał, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legło ustalenie średniej wysokości wpływów miesięcznych na konto wnioskodawcy. W badanym okresie tj. od 1 września do 30 listopada 2015 r. wpływy na rachunek bankowy małż. B. wyniosły łącznie 32.981,83 zł, co stanowi średnio 10.993.94 zł miesięcznie. Największy wpływ zanotowano w listopadzie tj. 20.411,10 zł (k. 57 – 61). Biorąc pod uwagę powyższe należało zatem stwierdzić, iż Skarżący mając świadomość prowadzonego postepowania sadowoadministracyjnego i związanych z nim kosztów powinien wygospodarować część tej kwoty na pokrycie wpisu od skargi. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego złożyła sprzeciw, podnosząc że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem pełnomocnika przedłożone do akt sprawy dokumenty stanowią podstawę do przyjęcia, że Skarżący nie jest w stanie uiścić wymaganego wpisu sądowego od skargi. Wskazana przez referendarza wpłata na rachunek bankowy była jednorazowa, zaś analizie poddany został jedynie 3 miesięczny okres historii rachunku bankowego, podczas gdy wysokość stałych comiesięcznych dochodów wystarcza jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Pełnomocnik wskazała także, że Skarżący będzie otrzymywał zasiłek jedynie do kwietnia 2016 r., zaś po tym okresie jedynym źródłem utrzymania będzie wynagrodzenie jego małżonki. Pełnomocnik Skarżącego wskazała także na wysokie zadłużenie komornicze Skarżącego oraz fakt spłaty kredytu mieszkaniowego zaciągniętego razem z córką na zakup mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 §1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 -8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, zgodzić się należało z referendarzem sądowym tut. Sądu, że Skarżący nie wykazał jakoby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przede wszystkim należy, że Skarżący wspólnie z małżonką uzyskują aktualnie stały, comiesięczny dochód w wysokości 3911,40 zł netto. Ponadto, jak wynika z dołączonego wyciągu z rachunku bankowego w okresie od września do listopada małżonka Skarżącego dokonała na rachunek czterech wpłat w łącznej kwocie ponad 16 000 zł. Nie jest zatem prawdą, jak wskazuje to pełnomocnik Skarżącego, że była to jednorazowa wpłata. W złożonym sprzęcie pełnomocnik Skarżącego nie wyjaśniła źródła pochodzenia powyższych wpłat a zatem niewątpliwie mogły one stanowić źródło pokrycia bieżących wydatków, w tym kosztów postępowania sądowego. W złożonym wniosku Skarżący zadeklarował miesięczne wydatki w łącznej kwocie 4 653,28 zł, a zatem w wysokości przekraczającej dochód uzyskiwany z tytułu zatrudnienia małżonki Skarżącego oraz otrzymywanego przez Skarżącego zasiłku dla bezrobotnych. Przyjąć zatem należy, że małżonkowie B. posiadają dodatkowe źródła przychodów nie ujawnione we wniosku, czego dowodem są wpłaty gotówkowe na rachunek dokonywane przez małżonkę Skarżącego. Tym samym nie można zgodzić się ze Skarżącym, jakoby jego sytuacja majątkowa była na tyle trudna, aby nie był w stanie wygospodarować środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie wskazać należy, że część zadeklarowanych przez Skarżącego wydatków, jak chociażby kwoty przeznaczane na polisy ubezpieczeniowe, czasopisma, książki, kosmetyki czy fryzjera nie mogą być uznane za koszty niezbędne utrzymania siebie i rodziny. Powyższe wydatki nie mogą być stawiane ponad należnościami publicznoprawnymi jakimi niewątpliwe są koszty postępowania sądowoadministracyjnego i zaspokajane w pierwszej kolejności. Z drugiej strony, skoro Skarżący i jego małżonka są w stanie wygospodarować środki na zakup książek czy czasopism przyjąć należy, że prowadzone względem małżonków postępowanie egzekucyjne na kwotę ponad 615.000 zł nie jest zbytnio uciążliwe i nie wpływa negatywnie na możliwości finansowe rodziny Skarżącego. Konkludując przyjąć należy, na podstawie danych zawartych we wniosku i sprzeciwie oraz przedłożonych dokumentów, iż posiadanie przez Skarżącego i jego małżonkę stałego źródła dochodu w powiązaniu ze znacznymi wpłatami gotówkowymi na rachunek bankowy małżonki Skarżącego pozwala na uznanie, iż Skarżący jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnili zaistnienia takiej okoliczności. Owszem, jak wskazał w sprzeciwie, posiada znaczące zaległości publicznoprawne względem których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, jednakże owe postępowanie w żaden sposób negatywnie nie wpłynęło na zdolności płatnicze jego rodziny. Istnienie zaległości publicznoprawnych i konieczność uczestniczenia w spłacie rat kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania córce nie może mieć decydującego znaczenia, przy ocenie ogólnej sytuacji finansowej Skarżącego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.