I SA/Bk 129/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2011 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2006 i 2007 rok p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Pan S. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada zgromadzonych oszczędności. Źródło miesięcznego utrzymania wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W listopadzie 2010 r. S. D. otrzymał dopłaty rolnicze w kwocie 5.100 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni 36 m², nieruchomość rolna o powierzchni 6.69 ha (1,17 ha przeliczeniowego), ciągnik rolniczy [...] rok produkcji 1977 oraz samochód dostawczy [...], rok produkcji 1996 (k. 12; k. 16 - 17). Do akt sprawy S. D. dołączył: rachunek za energię elektryczną termin płatności maj 2011 r. (k. 22). W odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego Skarżący oświadczył, że prowadzi działalność ogólnorolniczą, hoduje 6 sztuk bydła, 7 sztuk trzody chlewnej oraz konia. Wyszczególniony wydatek stanowi energia elektryczna (za okres zimowy) w kwocie 2.364,65 zł. Skarżący oprócz wzmiankowanego wyżej ciągnika i samochodu dostawczego posiada jedynie pług i kultywator. S. D. podkreślił również, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca wskazał, że zaświadczenie o wysokości dochodów dołączone jest do sprawy sygn. akt I SA/Bk 100/10 (k. 21 i k. 26). Postanowieniem z 27 maja 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając referendarzowi przyjęcie, że Skarżący żyje w konkubinacie. Skarżący wskazał, że nie jest w stanie określić miesięcznego dochodu, ponieważ w tym roku nie sprzedał żadnej sztuki bydła ani trzody chlewnej. Do sprzeciwu Skarżący załączył zaświadczenie o dochodach z Urzędu Gminy S. z 16 marca 2010 r. i wskazał, że nie stać go na ubieganie się o nowe zaświadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje. Wobec skutecznego wniesienia przez Skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd, stosownie do treści art. 260 u.p.p.s.a. Rozpoznając ten wniosek Sąd zauważa więc, iż zgodnie z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy przede wszystkim podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, przyznanie prawa pomocy winno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z 15 czerwca 2010 r., I FZ 152/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać przy tym należy, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (zob. postanowienie NSA z 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, LEXnr 393645). Analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz z dokumentacją i oświadczeniami strony zgromadzonymi w aktach sprawy, nie dają w ocenie Sądu podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd doszedł do przekonania, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania sądowego. Skarżący nie wykazał tym samym, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji materialnej, która obiektywnie uniemożliwia zgromadzenie środków potrzebnych na uiszczenie kosztów sądowych oraz pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Oświadczenia i dokumenty złożone przez S. D. przy jednoczesnym braku pełnych danych, tj. przede wszystkim dotyczących wysokości dochodu i wydatków miesięcznych Skarżącego, w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Złożone przez Skarżącego oświadczenia oraz dokumenty nie zawierają bowiem dostatecznych danych niezbędnych do pełnej oceny sytuacji finansowej Skarżącego. Dokumenty te, w tym złożone zaświadczenie z 16 marca 2010 r. są niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący podczas prowadzonego postępowania uchylał się od podania swoich miesięcznych dochodów, zaś w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego powołał się na nieaktualne zaświadczenie. Ponadto, Skarżący wskazał we wniosku na otrzymywane z dopłat unijnych dochody, które w zestawieniu z kosztami w sprawie nie wskazują, że Skarżący nie byłby w stanie takich kosztów ponieść. Nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, orzeczono więc jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.