I SA/Bk 13/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2011 r. wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatek od towarów i usług za okresy od stycznia do lipca i za wrzesień 2004 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek.- Pan A. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz córką i obecnie nie posiada wolnych środków finansowych. Stwierdził, że nie posiada także przedmiotów, które mógłby spieniężyć, bowiem dom o powierzchni 153 m2, w którym zamieszkuje wraz z żoną i dziećmi został zabezpieczony na poczet zobowiązań podatkowych. Ponadto nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych, gdyż nie byłby w stanie spłacić ewentualnie zaciągniętego kredytu. Rodzina Skarżącego aktualnie utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.165,55 zł (po odliczeniu kwoty potrącanej z tytułu zobowiązań podatkowych), a także emerytury żony w wysokości 1.348,06 zł. Skarżący ponosi koszty eksploatacji domu w postaci opłat za energię elektryczną – 185,64 zł; za wodę 139.62 zł kwartalnie; wywóz śmieci – 96,90 zł, ogrzewanie – 380 zł. Koszty wyżywienia strona oszacowała na około 300 zł na osobę, zaś zakup ubrań i środków czystości – na około 200 zł na osobę. Ponadto wnioskodawca podniósł, że jest osobą schorowaną i leczy się w Poradni Cukrzycowej oraz Kardiologicznej w Ł. oraz, że miesięczny koszt zakupu lekarstw wynosi około 130 zł. Dodatkowo żona leczy się w Poradni Onkologicznej w Ł., co wiąże się z dodatkowymi kosztami dojazdu i leków. Ponadto, częściowo na utrzymaniu Skarżącego pozostaje córka, która odbywa studia doktoranckie i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.000 zł, przeznacza je w całości na swoje bieżące utrzymanie, tj. wyżywienie, zakup książek oraz materiałów potrzebnych do nauki. Wnioskodawca natomiast pokrywa opłatę za akademik w kwocie 345 zł. Z wniosku wynika również, że Skarżący posiada dwa garaże w użytkowaniu wieczystym o powierzchni 20 m2 i 18 m2. Poza tym nie ma żadnego innego majątku czy też zgromadzonych oszczędności. Dom zaś, w którym zamieszkuje stanowi ½ jego własności. W pozostałej części stanowi własność syna i jego rodziny. Prowadzone są jednak oddzielne gospodarstwa domowe. Postanowieniem z 21 stycznia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym od tego postanowienia sprzeciwie Skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie. Powtórzył okoliczności przedstawione we wniosku. Ponadto podniósł, że podstawą przekazania synowi prowadzonej działalności gospodarczej było uzyskanie wieku emerytalnego. Jego stan zdrowia nie pozwalał na dalsze prowadzenie tej działalności. Dodał, że przekształceń własnościowych posiadanych praw majątkowych dokonywał z widocznym planem biznesowym przekazania firmy na własność synowi na długo przed rozpoczęciem kontroli skarbowej. Nie zgodził się więc, iż wyzbywając się działalności gospodarczej, brał pod uwagę możliwość powstania ewentualnych zobowiązań podatkowych i związanych z tym kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez Skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd, stosownie do treści art. 260 u.p.p.s.a. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd zauważa więc, iż zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz z dokumentacją i oświadczeniami strony zgromadzonymi w aktach sprawy nie dają podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaskarżona w tej sprawie decyzja dotyczy podatku od towarów i usług związanego z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą. Zdaniem Sądu dla oceny przedmiotowego wniosku znaczenie mają okoliczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Otóż Skarżący z dniem 1 maja 2008 r. przekazał na rzecz syna darowiznę w postaci przysługującego mu ogółu praw i obowiązków w spółce "S" z siedzibą w K., wpisanej do rejestru przedsiębiorców KRS pod numerem [...]o wartości 1.035.323,94 zł (k. 59). Wobec faktu, że w okresie tym toczyły się już liczne postępowania kontrolne wynikające z rozliczeń działalności stacji paliw, Skarżący powinien jednak brać pod uwagę możliwość powstania ewentualnych zobowiązań podatkowych i związanych z tym kosztów. Przekazując synowi ogół praw i obowiązków, Skarżący w istocie wyzbył się zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Natomiast strona, która wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może prawnie skutecznie podnosić zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem (II OZ 326/08, LEX nr 479105). W takiej sytuacji fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy i przerzuceniem ciężaru kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. Oceny takiej nie zmienia wysokość obecnie uzyskiwanych dochodów oraz wykazanych we wniosku wydatków na utrzymanie, w powiązaniu z wysokością wpisu w niniejszej sprawie. Strona uzyskuje stały miesięczny dochód z tytułu emerytury (1.165,55 zł brutto). Dochód z tytułu emerytury uzyskuje również małżonka Skarżącego. Jeżeli strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe, powinna ona partycypować w kosztach postępowania. Prawo pomocy, jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno dotyczyć tylko takich przypadków, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślenia przy tym wymaga, że Skarżący oprócz uzyskiwanego, chociaż relatywnie niedużego, ale stałego dochodu, posiada też majątek, chociażby w postaci dwóch garaży (użytkowanie wieczyste), które jak wynika z jego oświadczenia, nie są wykorzystywane. Sąd zauważa, że majątek ten może przynosić stronie dochód, który pozwoliłby na ponoszenie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W tych okolicznościach Sąd uznał, że strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadniałoby jej zdaniem przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, że w postępowaniu przed sądem strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (k. 170). Z tego powodu mogą budzić wątpliwości twierdzenia o braku środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy Sąd nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w oparciu o art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.