I SA/Bk 13/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące październik 1997 r., listopad 1999 r., kwiecień, listopad i grudzień 2000 r. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając to bardzo trudną sytuacją majątkową i zdrowotną, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z wniosku wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze żoną. Jedynym źródłem utrzymania rodziny pozostają świadczenia małżonki z GOPS w N. (zasiłek w wysokości 320 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł). Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Jego małżonka jest osobą niepełnosprawną, poruszajacą się na wózku inwalidzkim. Majątek stanowi: dom o powierzchni 100 m² (współwłasność małżonki i jej siostry), nieruchomość rolna o powierzchni 3 ha (współwłasność małżonki i jej siostry) oraz działka objęta hipoteką przymusową. Wnioskodawca nie osiąga dochodu z posiadanej nieruchomości rolnej, a także nie prowadzi rolniczej działalności produkcyjnej. Nie ma również zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Skarżący ponosi miesięczne wydatki: żywność 700 - 800 zł; energia elektryczna - 150 zł; gaz - 50 zł; woda - 50 zł; lekarstwa - 200 zł; środki czystości - 100 zł; telefon - 50 zł, dojazdy do lekarzy - 100 zł. Dodatkowo skarżący ponosi opłatę za opał (w sezonie grzewczym) - 4.000 zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie 100 zł rocznie. Do akt sprawy dołączył: zaświadczenie Wójta Gminy N. z [...] stycznia 2011 r. o wysokości zasiłku pielęgnacyjnego żony, decyzję GOPS w N. z [...] października 2006 r. o przyznaniu żonie zasiłku stałego. Postanowieniem z 3 lutego 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym w terminie sprzeciwie skarżący potwierdził, że wydatki rodziny przekraczają dochody. Jednakże nie zgodził się, że ukrywa swoje dochody. Podniósł, że ze względu na ubóstwo rodzina zmuszona jest korzystać z pomocy społecznej. Oprócz zasiłku stałego żona otrzymuje również zasiłki celowe na żywność, leki, opał. Ich wysokość jest różna, w zależności od potrzeb i możliwości ich udzielenia przez GOPS. Skarżący wskazał, że często też korzysta z pomocy rodziny i znajomych. Jego zdaniem brak zwolnienia od kosztów sądowych pozbawi go prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.p.s.a."). Rozpoznając ten wniosek Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy stanowi zaś wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z 15 czerwca 2010 r., I FZ 152/10, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawo pomocy służy realizacji konstytucyjnego prawa do sądu stronie, która ze względu stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów sądowych. W świetle okoliczności wynikających z oświadczenia skarżącego o jego stanie majątkowym i dochodach, zawartego we wniosku i w sprzeciwie, należy uznać, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ustalone zostały w kwocie 500 zł (wpis sądowy od skargi). Skarżący i jego rodzina utrzymuje się tymczasem ze świadczeń z opieki społecznej przyznanych małżonce. J. J. z kolei jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wskazane miesięczne koszty utrzymania wynoszą około 1.400-1.500 zł. Ponadto skarżący ponosi koszty ogrzewania w wysokości 4.000 zł rocznie oraz podatek od nieruchomości - 100 zł rocznie. Z oświadczenia strony wynika, że różnica między wydatkami a niewątpliwie niskimi dochodami jest często niwelowana na skutek pomocy udzielanej przez członków rodziny i znajomych. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przedstawione przez skarżącego okoliczności wskazują, iż znajduje się w wyjątkowej sytuacji materialnej, która obiektywnie uniemożliwia zgromadzenie środków potrzebnych na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Dlatego też stosując przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.