I SA/Bk 132/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 01.01.2012 r. do 31.03.2012 r. oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, utrzymująca w mocy decyzję z [...] marca 2012 r. odmawiającą umorzenia Panu T. K. (dalej przywoływany jako skarżący, wnioskodawca) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 marca 2012 r. (I kwartał 2012 r.) w kwocie 345,00 zł. W trakcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji materialno-bytowej skarżącego ustalono, że skarżący prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o pow. 7,34 ha (1,00085 ha przeliczeniowego) oraz, że całość gospodarstwa stanowią użytki zielone. Ustalono także, że skarżący korzysta z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych wypłacanych przez ARiMR, których celem jest poprawa dochodowości gospodarstwa oraz, że nie posiada maszyn rolniczych. Ponadto organ ustalił, że źródłem dochodu rodziny jest także renta socjalna żony skarżącego w wysokości 540.62 zł zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie 148,00 zł. Organ zauważył również, że skarżący przebywał wielokrotnie na zasiłku chorobowego w tym ostatnio w okresie 1 luty 2012 r. -15 marca 2012 r., a także, że rodzina skarżącego korzysta ze świadczeń pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i jednorazowych. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że podnoszone we wniosku okoliczności wpływają na obniżenie zdolności Nadto organ podniósł, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe stanowi pomoc de minimis w rozumieniu ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.). Pomoc ta może być przyznawana podmiotom, które znajdują się w przejściowo trudnej sytuacji i istnieje pozytywna prognoza, co do dalszych wyników beneficjentów, tymczasem sytuacja skarżącego nie charakteru przejściowego. W skardze do sądu administracyjnego skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem odmawiającym umorzenia ciążących na nim należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie: prawa materialnego tj. § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), poprzez uznanie, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a także przepisów postępowania tj. art.7, art.8, art.77§1 art.107 oraz art.136 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając skargę jej autor podniósł oparcie decyzji się na błędnym wniosku, że w jego przypadku nie nastąpiło obniżenie zdolności płatniczych, ponieważ nie nastąpiło nagłe zdarzenie losowe w gospodarstwie rolnym. Skarżący wskazał, że postępująca długotrwała choroba spowodowała jego całkowitą niezdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, wskazując jednocześnie, że jest to wystarczający argument, na którym należałoby oprzeć decyzję o udzieleniu mu pomocy w formie umorzenia składek na obowiązkowe ubezpieczenie rolników. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała, się niezasadna, bowiem Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl postanowień art.41a ust.1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), dalej jako: "u.s.r.", który był podstawą orzekania w sprawie, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: 1) odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części; 2) umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części. Z powyższego wynika, że rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że w przypadku zaistnienia przesłanek organ ma możliwość, a nie obowiązek umorzenie tych należności. W tym miejscu podkreślić należy, że sąd administracyjny nie może zastępować organu w merytorycznej ocenie wniosku, uprawniony jest natomiast do kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Rozpatrując wniosek skarżącego, organ w sposób należyty zbadał stan majątkowy oraz jego sytuację zdrowotną i zebrał niezbędny do tego celu materiał dowodowy. Ustalono, że skarżący posiada dom i budynki gospodarczymi oraz gospodarstwo rolne, w którym prowadzi działalność rolniczą. Potwierdzeniem, czego może być również fakt otrzymywania płatności do gruntów rolnych. Płatności te stanowią też niewątpliwie dodatkowe źródło dochodu, oprócz innych dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego i stąd winny być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest również renta socjalna jego żony oraz świadczenia z pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i jednorazowych. Jednocześnie organ nie kwestionował podnoszonych we wniosku dolegliwości zdrowotnych skarżącego. Ustalenia organu potwierdzają trudną sytuację materialną, na którą powołuje się sam skarżący w złożonym wniosku, jednakże w ocenie organu nie stanowią podstawy do umorzenia wnioskowanych należności. W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z art.41a u.s.r., jedynie w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, organ może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, uwzględniając przy tym możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. W orzecznictwie wskazuje się, że ważny interes charakteryzuje się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania oraz, że występuje on jedynie w sytuacjach szczególnych, w których niemożliwość uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak klęska żywiołowa, czy też trwała niezdolność do pracy wywołana chorobą (por. wyrok WSA w Kielcach sygn. I SA/Ke 350/11, LEX 966058). Jak zauważył organ skarżący, składając wniosek, nie wykazał, aby w gospodarstwie miały miejsce zdarzenia losowe. Organ podniósł także, że konieczność opłacania składki na ubezpieczenie społeczne rolników jest wynikiem, prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym (o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego), czego skarżący nie kwestionował. Przy badaniu okoliczności sprawy organ uwzględnił trudną sytuację materialną skarżącego. Tak, więc nie można mu zarzucić, że nie rozważył możliwości płatniczych skarżącego. Tym niemniej, w oparciu o przywołane powyżej okoliczności, takie jak prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa rolnego i czerpanie z niego korzyści, a także uzyskiwanie innych dochodów oraz fakt posiadania określonych składników majątkowych, organ miał podstawy do uznania, że skarżący ma możliwość uregulowania należności w kwocie 345.00 zł. Nadto, jak zauważył organ, umorzenie składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników stanowi pomoc de minimis. Pomoc taka ma zaś charakter selektywny i może być przyznawana podmiotom, które znajdują się w przejściowo trudnej sytuacji i istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników beneficjenta. Jak podniósł organ, decyzje o ewentualnym umorzeniu zaległości nie mogą mieć charakteru powtarzającego się, wpływając na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Trudna sytuacja nie ma charakteru przejściowego, stąd nie kwalifikuje się do skorzystania z tej formy pomocy. Z uwagi na to, że organ nie stwierdził przesłanek do umorzenia należności na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., powyższą argumentację należało uznać za uzupełniającą. Podsumowując, dokonana przez organ ocena sytuacji wnioskodawcy opiera się na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, nie wykracza też poza granice swobodnej oceny dowodów i znalazła swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tym samym za niezasadne uznano zarzuty naruszenia art. 7, art.8, art.77§1, art.107 i art.136Kpa. Za niezasadny uznano także zarzut naruszenia § 3 ust.1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W art.52 u.r.s. wskazano bowiem, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się odpowiednio, lecz jedynie w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie. Ponieważ, jak wskazano wyżej, kwestia możliwości umarzania należności z tytułu składek rolników została uregulowana w art.41a u.r.s. nie mogły mieć zastosowania w omawianej sprawie przepisy rozporządzenia wydanego w oparciu o delegację zawartą w art.28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. z 2009 r. Dz. U. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.