I SA/Bk 135/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Józef Orzel, Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski (spr.), asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2005 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1995 i 1999 oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z [...].03.2005 r., [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...].01.2005 r., Nr [...] odmawiającą J. P. umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1995 i 1999 w kwocie 56.277,10 zł wraz z odsetkami – wydaną na podstawie art. 67 § 1 i art. 207 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wywiódł, iż analiza materiału zebranego w sprawie i zarzutów podniesionych w odwołaniu nie uzasadniały zmiany bądź uchylenia decyzji. Zgodnie bowiem z przepisem art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Ulga w postaci umorzenia zaległości podatkowej jest ulgą uznaniową i może być stosowana tylko w wyjątkowych sytuacjach, a między innymi, gdy podatnik znajduje się – z przyczyn spowodowanych zdarzeniem losowym – w sytuacji materialnej nie pozwalającej na zapłatę podatku. Regułą jest płacenie podatków, a organy podatkowe w egzekwowaniu podatków są rzecznikiem interesu publicznego, który wymaga, by należności podatkowe wpływały do budżetu państwa. Materiał zebrany w sprawie pozwala na stwierdzenie, że dochody, jakie osiągał podatnik w latach 1995 – 1999, stanowiące podstawę naliczenia zobowiązań podatkowych, nie były niskie, a wręcz przeciwnie, przekraczały dochody przeciętnych podatników. Za nie mający znaczenia dla wyniku sprawy uznano argument podatnika, iż zaległości powstały wskutek braku zleceń, a następnie zaprzestania działalności gospodarczych. Niepowodzenia podatnika w prowadzonej działalności nie są przesłanką uzasadniającą przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań ciążących na podatniku. Zaległość podatkowa za 1995 r. została decyzją z 24.10.2000 r. rozłożona na 24 raty, płatne do września 2002 r. Podatnik na poczet tej zaległości nie wpłacił żadnej raty. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał także na przepis art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego to treści wynika, iż na każdym obywatelu spoczywa obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych na rzecz państwa, a zwolnienia i ulgi podatkowe mogą mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach. W myśl przepisu art. 45 ust. 1 i 4 ustawy z 26.07.1991 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) wynika, iż podatnik ma obowiązek poprawnie samodzielnie obliczyć, należny podatek i zapłacić go w terminie określonym w ustawie. W sprawie niniejszej podatnik nie prowadził księgi podatkowej i zaniżył należny podatek dochodowy za 1995 r. ponad osiemnastokrotnie. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że kwestionowanie wysokości zaległości podatkowej w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne. Podniósł także, że podatnik przez wiele lat nie uiszczał należnego podatku wiedząc, że taki stan rzeczy skutkuje naliczaniem odsetek za zwłokę. Nie może też mieć wpływu na wynik sprawy twierdzenie podatnika, iż "utracił dorobek całego życia", w sytuacji gdy posiadany majątek przekazał córce. Jeżeli chodzi o 1999 r., to ustanowienie z dniem 14.12.1999 r. rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, wykluczyło możliwość złożenia wniosku o wspólne opodatkowanie dochodu małżonków za 1999 r. i ich wspólne rozliczanie. J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie, że "zaszły okoliczności uzasadniające ważny interes podatnika aby umorzyć zobowiązanie podatkowe". W uzasadnieniu skargi wywiódł, że we wniosku o umorzenie zaległości podatkowej wskazał na swoją trudną sytuację materialną. Sytuacja taka spowodowana została spłatą kredytów bankowych, niewywiązywanie się przez kontrahentów ze zobowiązań w terminach płatności należności oraz stanem zdrowia. Spłata kredytów bankowych i naliczane od kredytów odsetki były przyczyną zagrożenia płynności finansowej. Opóźniona płatność przez kontrahentów za wykonane roboty budowlane, sięgające dziewięciu miesięcy skutkowały, że wykazywane w deklaracjach podatkowych dochody, nie pokrywały się z istniejącą rzeczywistością. Podniósł, że aktualnie pobiera zasiłek przedemerytalny w wysokości 530 zł miesięcznie, a stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej. Skarżący kwestionuje stwierdzenie, zawarte w uzasadnieniu decyzji, iż jego sytuacja materialna nie odbiega od przeciętnej sytuacji wielu innych podatników. Według skarżącego przepis art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa nie stanowi w czyim interesie ma nastąpić umorzenie zaległości podatkowych, a wskazuje na dwie możliwości: ważny interes podatnika lub interes publiczny. Zdaniem skarżącego w tej sprawie mamy do czynienia z ważnym interesem publicznym, a tej okoliczności nie wziął pod uwagę organ podatkowy. Dalej w uzasadnieniu skargi odwołał się do wyroków: NSA Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z 16.01.2003 r., sygn. akt SA/Sz 945/01 i z 08.05.2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00 oraz NSA z 25.06.2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 i w konsekwencji wywiódł, że stan majątkowy i finansowy podatnika może być samoistną przesłanką umorzenia zaległości podatkowych, przy czym stan ten należy mieć na uwadze z chwili orzekania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Według skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału. Uchybienia te – zdaniem skarżącego – stanowią podstawę żądania uchylenia zaskarżonej decyzji, o co też w konsekwencji wniósł – powołując się na przepis art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie przed sądami administracyjnymi i zakres ich kognicji uregulowany został przez ustawę z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to w praktyce, że sądy sprawują kontrolę wydawanych aktów i podejmowanych czynności przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa – tak prawa materialnego jak też i regulującego postępowanie przed organami. Przepis art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie nadesłał akt wraz z odpowiedzią na skargę, Sąd rozpoznając zatem sprawę na skutek skargi bada, czy został zachowany tok postępowania przewidziany przepisami obowiązującego prawa, czy zebrany materiał w sprawie stanowił podstawę do stwierdzenia ustalonego przez organ stanu faktycznego i czy ustalony stan faktyczny mieści się w normie przepisu powołanego przez organ jako podstawa prawna decyzji. W sprawie niniejszej jako podstawę prawną decyzji odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej powołano przepis art. 67 § 1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż "W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną". Brzmienie przepisu wskazuje na uznaniowość decyzji organu podatkowego – "organ może ...". Taka decyzja uznaniowa może jednak zapaść dopiero przy stwierdzeniu istnienia jednej lub obydwóch przesłanek wymienionych w tym przepisie. Musi zatem zostać stwierdzone, iż zachodzi przypadek uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Jeżeli w sprawie nie wystąpi żadna z tych przesłanek, to decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej jest w ogóle niedopuszczalna. Charakter uznaniowy decyzji polega na tym, że organ przy stwierdzeniu, iż w sprawie występuje jedna, bądź występują obydwie przesłanki, może lecz nie musi orzec o umorzeniu zaległości. Decyzje o charakterze uznaniowym uchylają się w zasadzie spod kontroli Sądu. Sąd władny jest natomiast do kontroli czy w postępowaniu zmierzającym do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych nie naruszono przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zobacz: wyrok NSA z 18.01.2000 r., sygn. akt III SA 64/99, Temida (CD), Sopot 2003). Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe ustaliły obecny stan majątkowy podatnika i poddały go ocenie. Miały też na względzie okoliczności, które legły u podstaw aktualnego stanu majątkowego zobowiązanego (przeniesienie majątku na córkę, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, niewpłacenie żadnej kwoty po rozłożeniu zaległości na raty). Odmienna ocena okoliczności, które doprowadziły podatnika do jego obecnej sytuacji finansowej i majątkowej dokonana przez organy podatkowe i prezentowana w skardze przez zobowiązanego nie pozwala – zdaniem Sadu – na podzielenie stanowiska skarżącego, iż organy dokonały dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału. Należy zauważyć, że organy podatkowe miały na względzie – przy rozpatrywaniu sprawy – wszystkie te okoliczności, które skarżący podniósł w skardze. Pomimo to uznały, że w konkretnej sytuacji, mającej miejsce w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do uznania, że istnieją podstawy do umorzenia zaległości podatkowych. Podejmując decyzję o odmowie umorzenia zaległości podatkowych, organy – zdaniem Sądu – nie naruszyły przepisu art. 67 § 1 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), oddalił skargę.