I SA/Bk 137/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "B." Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości z/s w Bielsku Podlaskim na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 20 lutego 2023 r. nr 405.336/D-3/XXIV/22 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2021 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku na rzecz Syndyka Masy Upadłości "B." Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości z/s w B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z 20 lutego 2023 r. nr 405.336/D-3/XXIV/22 Samorządowe Kolegium odwoławcze w Białymstoku (dalej: "Kolegium", "SKO"), po rozpoznaniu zażalenia Syndyka Masy Upadłości (dalej: "syndyk", "skarżący") "B." Spółdzielni Mleczarskiej w upadłości z siedzibą w Bielsku Podlaskim (dalej: "spółdzielnia"), na postanowienie Burmistrza Bielska Podlaskiego (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") z 23 marca 2022 r. nr Fn.3220.47.2022 w spawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2021 (III i IV rata), działając na podstawie art. 228 §1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, dalej jako: "o.p.") stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że ww. postanowieniem z 23 marca 2022 r. Burmistrz Bielska Podlaskiego zaliczył wpłatę w kwocie 145.991,27 zł na rzecz zaległości z tytułu III i IV raty w podatku od nieruchomości za rok 2021 należnym od spółdzielni B. Zaliczenie polegało na tym, że kwotę 63.705,36 zł zarachowano na poczet III raty w podatku za rok 2021 (nie zaliczono żadnej kwoty na poczet odsetek od tej zaległej raty), a kwotę 77.840,91 zł - na poczet IV raty w podatku za 2021 r. (dodatkowo na odsetki od tej zaległej raty zarachowano kwotę 4.445 zł). Postanowieniem z dnia 29 marca 2023 r. organ podatkowy sprostował oczywisty błąd rachunkowy w naliczeniu odsetek za zwłokę, zawarty w postanowieniu z dnia 23 marca 2023 r. Błąd ten naprawiono w ten sposób, że od zaległej III raty naliczono odsetki w kwocie 5.267 zł, a od IV raty - odsetki w kwocie 5.742 zł, co spowodowało zmianę kwot zaliczonych na poczet należności głównych: na III ratę podatku zarachowano 58.438,36 zł, a na IV ratę - 76.543,91 zł. Na postanowienie organu I instancji zażalenie wniósł syndyk, zarzucając mu bezpodstawne zastosowanie art. 55 § 2 o.p. Zdaniem skarżącego w sprawie powinny mieć zastosowanie art. 342 ust. 1 pkt 2 i art. 343 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520, dalej: "p.u."): w pierwszej kolejności z masy upadłości powinny być zaspokojone podatki należne za okres po ogłoszeniu upadłości (rozumiane tu jako należności główne) zaliczone do kosztów postępowania (art. 230 ust. 1 p.u.), natomiast odsetki od zaległych podatków powinny być traktowane jako inne zobowiązania masy upadłości (art. 230 ust. 2 p.u.) i zaspokajane dopiero po uregulowaniu całej należności głównej. Po rozpoznaniu zażalenia w Kolegium wyjaśniło, że zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Powołując się na art. 12 § 6 pkt 2 o.p. Kolegium wyjaśniło, że termin ten uważa się za zachowany m.in. również wtedy, gdy przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 896, dalej: "p.p."). Kwestionowane postanowienie Burmistrza zostało doręczone w dniu 25 marca 2022 r. do rąk uprawnionego pracownika spółdzielni. Stronę prawidłowo pouczono o prawie i terminie złożenia zażalenia, który upłynął 1 kwietnia 2022 r. Tymczasem strona nadała swoje zażalenie w placówce pocztowej dopiero 4 kwietnia 2022 r., a więc z uchybieniem ustawowemu 7-dniowemu terminowi. Końcowo Kolegium wyjaśniło, że jako podstawę sprostowania postanowienia organu I instancji wskazano art. 215 o.p., który pozwala organowi podatkowemu w każdym czasie prostować oczywiste błędy rachunkowe. W przeciwieństwie do orzeczeń wydawanych na podstawie art. 213 o.p. (którego organ podatkowy nie stosował) postanowienia prostujące oczywiste błędy rachunkowe nie "przedłużają" terminu na wniesienie środka zaskarżenia. Inaczej mówiąc, termin na wniesienie zażalenia na postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej rozpoczął swój bieg od daty doręczenia właśnie tego postanowienia, a nie postanowienia w sprawie sprostowania oczywistego błędu rachunkowego. Nie zgadzając się z postanowieniem Kolegium, syndyk wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarzucając mu naruszenie art. 213 § 4 w zw. z art. 219 o.p. poprzez przyjęcie, że termin do wniesienia zażalenia biegnie od daty doręczenia postanowienia z 23 marca 2022 r., a nie od doręczenia postanowienia o sprostowaniu ww. postanowienia. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz orzeczenie o zwrocie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że co prawda Burmistrz w podstawie prawnej postanowienia o sprostowaniu wskazał art. 215 § 1 i art. 216 o.p., jednakże ponowne rozbicie wpłaconej kwoty na podatek i odsetki od zaległości podatkowej nie jest sprostowaniem oczywistego błędu rachunkowego, ale w istocie nowym rozstrzygnięciem, pozostającym w sprzeczności z przepisami prawa upadłościowego. W ocenie skarżącego należy mieć na uwadze, że ani pierwsze, ani drugie postanowienie, nie kreowało nowego zobowiązania podatkowego, a jego przedmiotem było wyłącznie rozliczenie dokonanej wpłaty na należność główną - podatek i odsetki za zwłokę od należności głównej. W tych okolicznościach prawidłową podstawą prawną drugiego postanowienia powinien być art. art. 213 § 4 o.p., stosowany na podstawie art. 219 o.p. Skarżący podniósł jednocześnie, że nawet gdyby przyjąć stanowisko SKO za prawidłowe to i tak, na podstawie art. 215 § 3 w zw. z art. 219 o.p., skarżącemu przysługuje zażalenie na postanowienie o sprostowaniu. Dlatego też skarżący, nadając zażalenie w dniu 4 kwietnia 2023 r. w placówce pocztowej, zachował wymagany, 7 dniowy, termin na jego wniesienie. Kolegium wywiodło odpowiedź na skargę podtrzymując dotychczasową argumentacje oraz wnosząc o jej oddalenie. Wyjaśniło, że wbrew twierdzeniom skarżącego, wniesiono tylko jedno zażalenie, z którego wyraźnie wynika, że kwestionowano wyłącznie postanowienie z 23 marca 2023 r., o czym świadczy chociażby wstęp, w którym wskazano konkretne postanowienie i konkretną datę jego wydania. Do żadnego z organów podatkowych nie wpłynęło odrębne zażalenie na postanowienie prostujące oczywistą omyłkę. Co więcej, sprostowanie oczywistej omyłki (niezależnie od tego, czy faktycznie taką w niniejszej sprawie popełniono) odbywa się na podstawie art. 215 o.p., a nie - jak wskazuje skarżący - art. 213 o.p., gdyż na podstawie tego przepisu ustawodawca pozwala prostować wyłącznie pouczenia co do prawa odwołania (zażalenia), lub prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie nie było intencją organu I instancji prostować pouczenia o prawie wniesienia zażalenia, gdyż takie (prawidłowe) pouczenie było już zamieszczone w postanowieniu z dnia 23 marca 2022 r. Termin na wniesienie zażalenia rozpoczął więc swój bieg od 25 marca 2023 r., a nie od daty doręczenia postanowienia prostującego oczywistą omyłkę. Kolegium zgodziło się przy tym ze stroną, że przysługiwało jej prawo wniesienia zażalenia na postanowienie prostujące oczywista omyłkę (wydane w dniu 29 marca 2022 r.), jednak takie zażalenia nie zostało wniesione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")). Zgodnie z brzmieniem art. 213 § 1 O.p. strona może w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, żądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia lub co do prawa do odwołania, prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. W § 2 ustawodawca zamieścił zapis, iż organ może w każdym czasie sprostować decyzję w zakresie o którym mowa w § 1. Przepis jest jasny i nie pozostawia wątpliwości, tym bardziej dziwi stanowisko SKO wyrażone w odpowiedzi na skargę, pomijające całkowicie brzmienie zdania pierwszego § 1 tego przepisu. Organ z niezrozumiałych przyczyn odniósł ten zapis wyłącznie do możliwości sprostowania wyłącznie do prawa odwołania, niezauważając, iż w przepisie tym jest także mowa o uzupełnieniu co do rozstrzygnięcia. Już samo to naruszenie powodować musi konsekwencje w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia. Organ twierdzi jednak, że sprostowano oczywistą omyłkę na podstawie art. 215 O.p., co także jest nieprawidłowe. Zgodnie bowiem z brzmieniem tego przepisu, organ może z urzędu prostować błędy rachunkowe lub inne oczywiste omyłki pisarskie. Z akt sprawy wynika, że w pierwotnym postanowieniu, w rubryce dotyczącej 3 raty w roku 2021 nie ujęto odsetek i podano jako kwotę główną kwotę zobowiązania wraz z odsetkami. Właśnie tą kwotę odsetek wykazano w postanowieniu prostującym. Ponadto w sprostowaniu podano także inne kwoty zobowiązania głównego i odsetek raty 4 w roku 2021. W żadny wypadku takich błędów nie można nazwać błędami rachunkowymi. Błędy te bowiem zmieniają zarówno należność główną, jak i odsetki. Niewątpliwie zatem nie można prostować ich przy zastosowaniu art. 215 O.p. Ponadto organ zaznaczył, iż strona skarżąca wniosła zażalenie tylko na pierwotne postanowienie organu. Nic bardziej mylnego. Wystarczy spojrzeć na sentencję zażalenia, w której czarno na białym napisano, iż składa się zażalenie na postanowienie Burmistrza z 23 marca 2022 r., sprostowane postanowieniem Burmistrza z dnia 29 marca 2022 r., co ewidentnie oznacza, że termin do wniesienia zażalenia rozpoczyna swój bieg od postanowienia o sprostowaniu. Organ naruszył zatem przepisy art. 213 i art. 215 O.p. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe stanowisko Sądu. Ze względu na powyższe Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia. O kosztach Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.