I SA/Bk 137/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2025 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 21 lutego 2025 r. nr 9010-2025-000048 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego B. T. kwotę 7 129 (siedem tysięcy sto dwadzieścia dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Łomży z dnia 21 lutego 2025 r. nr 9010-2025-000048, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku nr 0189-2025-001021 z dnia 7 stycznia 2025 r. o ustaleniu Panu B. T. kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020). W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej" "k.p.a.") oraz art. 10 ust. 1 i ust. 2, art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1199 ze zm.; dalej: "ustaw o ARiMR"). W skarżonej decyzji wyjaśniono, że w dniu 2 czerwca 2020 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2020. W dniu 25 listopada 2020 r. Kierownik BP ARiMR w Białymstoku wydał decyzję nr 0189-2020-015589 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na kwotę 27.610,78 zł, w tym: pakiet 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.4 - półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni 13,13 ha w wysokości 11.961,43 zł i wariant 4.5 - półnaturalne łąki świeże do powierzchni 14,45 ha w wysokości 15.649,35 zł. Płatność w ww. kwotach została przekazana na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 13 listopada 2020 r. (zaliczka) i dniu 10 grudnia 2020 r. (płatność końcowa). W dniu 8 czerwca 2021 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2021. W dniu 26 listopada 2021 r. Kierownik BP ARiMR w Białymstoku wydał decyzję nr 0189-2021-011674 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na kwotę 28.990,96 zł, w tym: pakiet 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.4 - półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni 13,13 ha w wysokości 12.893,66 zł i wariant 4.5 - półnaturalne łąki świeże do powierzchni 14,45 ha w wysokości 16.097,30 zł. Płatność w ww. kwotach została przekazana na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 19 października 2021 r. (zaliczka) i dniu 7 grudnia 2021 r. (płatność końcowa). W dniu 16 maja 2022 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2022. W dniu 12 grudnia 2022 r. Kierownik BP ARiMR w Białymstoku wydał decyzję nr 0189-2022-012262 w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na kwotę 28.990,96 zł, w tym: pakiet 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariant 4.4 - półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni 13,13 ha w wysokości 12.893,66 zł i wariant 4.5 - półnaturalne łąki świeże do powierzchni 14,45 ha w wysokości 16.097,30 zł. Płatność w ww. kwotach została przekazana na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 18 października 2022 r. (zaliczka) i dniu 22 grudnia 2022 r. (płatność końcowa). W dniu 16 października 2024 r. Kierownik BP ARiMR w Białymstoku zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy ww. decyzji Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 7 stycznia 2025 r. Kierownik BP ARiMR w Białymstoku ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) w wysokości 85.592,70 zł. Organ odwoławczy zauważył, że składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 skarżący zobowiązał się do realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w zakresie pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.4 - półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni 13,13 ha i wariant 4.5 - półnaturalne łąki świeże do powierzchni 14,45 ha. W roku 2023, tj. w czwartym roku realizacji zobowiązania skarżący nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ani też informacji o realizowanym zobowiązaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym. Działki objęte zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w roku 2023 zostały zadeklarowane przez skarżącego w ramach działania ekologicznego. Powyższe stanowiło przesłankę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.), zgodnie z którym płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo- klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta cześć płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, ustalając kwotę do zwrotu organ I instancji prawidłowo rozważył, iż przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Kwota nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (za rok 2020 w wysokości 27.610,78 zł, za rok 2021 w wysokości 28.990,96 zł i za rok 2022 w wysokości 28.990,96 zł) przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wynikające z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2023 r., poz. 2298). Organ wskazał ponadto, że skarżący nie zgłosił oraz nie przedstawił w terminie wynikającym art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 181 z 20.06.2014, str. 48) okoliczności i dowodów wystąpienia siły wyższej. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L Nr 227 str. 69 z 31.07.2014 r.) skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za lata 2020-2022. Przekazanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie wynikało z pomyłki ARiMR. Płatność została przyznana na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku nr 0189-2020-015589 z dnia 25 listopada 2020 r., decyzji nr 0189-2021-011674 z dnia 26 listopada 2021 r. i decyzji nr 0189-2022-012262 z dnia 12 grudnia 2022 r. w oparciu o złożony przez stronę wniosek, zatem przekazanie płatności nie nastąpiło wskutek pomyłki ARiMR. Za rzetelność danych wskazanych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada bowiem występujący o taką płatność rolnik. Zatem trudno mówić o pomyłce organu, skoro działał on w zaufaniu do deklaracji rolnika, co do treści żądanych płatności. Zdaniem organu, nie można też uznać, że została spełniona drugą przesłanka wymieniona w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, gdyż błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Podejmując zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w roku 2020 w ramach pakietu 4, wariantu 4.4 i 4.5 skarżący wiedział, że realizacja zobowiązania trwa przez okres 5 lat od dnia jego podjęcia, czyli od dnia 15 marca 2020 r. do dnia 14 marca 2025 r. Składając za pomocą aplikacji eWniosekPlus wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020 skarżący poświadczył, że znane mu były zasady przyznawania płatności, a zatem był świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Tym samym zdawał sobie sprawę z tego, że niedotrzymanie jakiegokolwiek warunku programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym brak złożenia w wymaganym terminie wniosku o przyznanie kolejnej płatności lub informacji o gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię, będzie skutkowało koniecznością zwrotu środków wypłaconych we wcześniejszych latach. Zatem uznać należy, iż skarżący posiadał wiedzę o warunkach i trybie przyznawania pomocy w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach działania ocenić trzeba w całym okresie 5-letniego zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego działania oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych, płatności za cały okres, ich pobierania. Ponieważ strona nie wywiązała się z realizacji działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, żądanie zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2020-2022 jest uzasadnione. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielił zarzutów odwołania. Odnosząc się z kolei do wniosków dowodowych (dot. dopuszczenia dowodu z dokumentów w postaci potwierdzenia przyjęcia wniosku z dnia 1 lipca 2024 r., wniosku o przyznanie płatności na rok 2024, dowodu z przesłuchania świadków, tj. Pana A. F., Pani I. W. oraz strony postępowania na okoliczność: informacji i treści wytycznych przekazanych przez pracowników ARiMR w Białymstoku wnioskodawcy, poinformowania wnioskodawcy przez pracowników organu o możliwości przejścia z dotychczasowego programu na plan ekologiczny, udzielenia informacji o braku wszczęcia postępowania windykacyjnego przypadku złożenia wniosku za rok 2024 i informacji przekazanych wnioskodawcy przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białymstoku), organ odwoławczy nie przychylił się do nich wyjaśniając, że fakt braku złożenia w wymaganym terminie wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub informacji o gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach oznacza, że strona nie zrealizowała 5-letniego zobowiązania i stanowi podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w świetle § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Złożenie w roku 2024 wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) oznacza, że rolnik kontynuuje realizację zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego w dniu złożenia wniosku (15 marca 2020 r.) do końca okresu objętego tym zobowiązaniem (14 marca 2025 r.). Zatem przesłuchanie stron, świadków czy też przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci potwierdzenia przyjęcia wniosku z dnia 1 lipca 2024 r. i wniosku o przyznanie płatności na rok 2024, które nie jest kwestionowane nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Zawnioskowane przez skarżącego czynności przesłuchania celem wyjaśnienia udzielenia informacji i wytycznych w ocenie organu byłyby nieracjonalne i niecelowe w świetle zasady ekonomiki i szybkości postępowania, bowiem w aktach sprawy brak jest wniosku strony w zakresie udzielania jej pouczeń zarówno w postępowaniu o przyznanie płatności jak też w postępowaniu w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, co oznacza, że organ pouczeń nie udzielał. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżył decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w całości. Działający w imieniu skarżącego pełnomocnik zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, tj. 1) art. 10a ust. 1 a pkt 2 ustawy o ARiMR w zw. z art. 80 k.p.a. z ww. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez: a) ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że z materiału dowodowego sprawy, wynika zasadność uznania przez organ I instancji istnienia przesłanek do ustalenia zwrotu pobranych płatności, w sytuacji w której dokonano nieprawidłowej koncentracji materiału dowodowego, przy jednoczesnym pominięciu dokumentacji składanej przez wnioskodawcę, oraz uznanie twierdzeń organu I instancji za właściwe, w oderwaniu od rzeczowych argumentów powołanych w treści odwołania od decyzji; b) dokonanie całkowicie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, iż zachodzą przesłanki do ustalenia zwrotu środków pobranych w ramach projektu, w sytuacji w której wnioskodawca spełnił wszelkie przesłanki i wymogi wskazane w stosownych przepisach, a jednocześnie zastosował się do informacji wskazanych mu przez pracowników organu, w tym złożył za rok 2023 stosowny wniosek, która to okoliczność została przez organ pominięta, jako irrelewantna, przy jednoczesnym pominięciu, iż pomimo braku przyznania płatności RE za 2023 r. (a przyznanie jej następnie w 2024 r. z PRSK ponownie), działalność rolno-środowiskowa zgodna z projektem była przez skarżącego kontynuowana, co w konsekwencji miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia albowiem doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji i zastosowania przepisów prawa materialnego, które przy prawidłowo ustalonym i zweryfikowanym stanie faktycznym nie powinny być zastosowane, zaś na skarżącego nie zostałby nałożony obowiązek zwrotu przyznanych mu płatności za lata 2020 - 2022; 2) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez rozpoznanie odwołania z naruszeniem zasady zaufania obywatela do organu, w skutek przerzucenia ciężaru dowodzenia na stronę przy jednoczesnym pominięciu zawnioskowanych przez nią dowodów i bezzasadne uznanie, że organ I instancji nie dopuścił się uchybień w przedmiocie wadliwie przekazanych informacji skarżącemu, a w zasadzie, że nie ma to znaczenia dla sprawy, albowiem to strona nie złożyła wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej, w sytuacji gdy ustalenie okoliczności dotyczących jego nie złożenia i w tym samym okresie wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach działania ekologicznego miało istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy - z uwzględnieniem naczelnej zasady działania organu w sposób budzący zaufanie do obywateli; 3) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez jego błędne zastosowanie i ograniczenie się przez organ do stwierdzeń o braku znaczenia zarzutów formułowanych przez skarżącego oraz do nie przekonującego stwierdzenia, iż przesłuchanie stron, świadków oraz przedłożonych przez skarżącego dokumentów nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, w sytuacji, gdy przeprowadzenie wspomnianych dowodów mogłoby spowodować zmianę przedmiotowego rozstrzygnięcia na korzyść skarżącego i brak konieczności zwrotu przez niego nienależnych płatności; 4) art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1a pkt 2 oraz art. 10 ust. 1b ustawy o ARiMR zw. z art. 8 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nie uwzględnienie wniosku o przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów, w sytuacji, gdy wniosek o przeprowadzenie dowodu strony należy uwzględnić gdy dotyczą one okoliczności mających znaczenia dla sprawy, zaś zawnioskowane dowody mają niebagatelne wręcz znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec braku możliwości obarczania strony niewłaściwymi pouczeniami organu administracji; 5) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez dokonanie całkowicie dowolnej i oderwanej od realiów niniejszego postępowania oceny zaistniałego stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że skoro w aktach sprawy brak jest wniosku strony o udzielenie jej pouczeń, to oznacza, że organ takowych pouczeń nie udzielał, podczas gdy skarżący wprost wskazał, że na etapie składania wniosku o płatność ekologiczną na 2023 r. uzyskał pouczenia od organu, iż będą one stanowić kontynuację poprzedniego programu, co usprawiedliwiało w pełni jego decyzję, albowiem brak jest racjonalnych podstaw, po co samodzielnie strona – kontynuując swoje zobowiązania, miałaby dobrowolnie zmieniać określoną płatność bez pouczeń, zaś oczywistym jest, że pouczenia nie zawsze muszą być wydane w formie pisemnej; II. naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia: 1) art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i ustalenie, że zasadnym było ustalenie przez organ I instancji zobowiązania do zwrotu pobranych płatności, w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki warunkujące możliwość zwrotu środków; 2) art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie obowiązku zwrotu kwot pomocy, przy jednoczesnym ustaleniu, że ich wypłata nastąpiła w sposób nienależny, w sytuacji gdy skarżący spełniał wszystkie przesłanki do wypłaty kwot pomocy oraz poinformowania go przez organ, iż złożone przez niego wnioski pozostają w związku podmiotowym z realizowanymi dotychczas przez niego płatnościami, co w konsekwencji powodowało de facto dalszą realizację zobowiązania, zaś założenia rozpoczętego programu były kontynuowane; 3) art. 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2014-2020 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu i uznanie, że rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów, w sytuacji gdy faktycznie wniosek został złożony przez skarżącego, kierującego się zapewnieniem organu, iż wniosek złożony w ramach PRSK na plan ekologiczny zostaje w związku podmiotowym i przedmiotowym z wcześniejszymi wymogami planu PRSK, w szczególności, iż założenia programu były realizowane przez skarżącego; 4) art. 22 i 36 w zw. z art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez ich niezastosowanie i nakazanie skarżącemu obowiązku zwrotu pobranych należności, w sytuacji gdy utrzymywał on wszystkie korzystne praktyki dla środowiska, zaś jego działalność była zgodna z założeniami programu, na skutek czego środowisko zyskało i w sytuacji, gdy wsparcie powinno być przyznawane w sytuacjach, gdy beneficjent realizuje działania zgodne z celem środowiskowym, nawet jeżeli występują przy tym formalne braki, które w dodatku nie były przez niego zawinione; co doprowadziło również do naruszenia: III. przepisu prawa proceduralnego tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy winna ulec ona uchyleniu; Mając na uwadze powyższe autor skargi wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją poprzedzającą organu I instancji i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania - i wskazanie na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym, przeprowadzenie wniosków dowodowych zawnioskowanych w odwołaniu przez pełnomocnika skarżącego; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania skargowego tj. opłaty od skargi, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków. Stosownie do art. 29 ust. 1c ww. ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. W art. 10a ust. 1, ust. 1a, i ust. 1b ustawy o ARiMR postanowiono, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Na gruncie rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący od 2020 r. uczestniczył w programie rolno-środowiskowo-klimatycznym (PROW 2014-2020). Skarżący zobowiązał się do realizacji zobowiązań programu (w zakresie pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, wariantu 4.4 - półnaturalne łąki wilgotne do powierzchni 13,13 ha i wariant 4.5 - półnaturalne łąki świeże do powierzchni 14,45 ha) przez okres 5 lat - od dnia 15 marca 2020 r. do dnia 14 marca 2025 r. Zobowiązanie to zostało określone w decyzji nr 0189-2020-015589 z dnia 25 listopada 2020 r. i wynikało z przepisu § 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. W dwóch kolejnych latach skarżący składał wnioski kontynuacyjne o przyznanie płatności w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego w dniu 15 marca 2020 r. i stosownym decyzjami płatności były przyznawane i następnie wypłacane. W roku 2023, tj. w czwartym roku realizacji zobowiązania skarżący nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ani też informacji o realizowanym zobowiązaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym. Działki objęte zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w 2023 r. zostały zadeklarowane przez skarżącego w ramach działania ekologicznego. Powyższe skłoniło organy do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych przyznanych i wypłaconych skarżącemu w pierwszych trzech latach realizacji zobowiązania i wydania decyzji "zwrotowej" z powołaniem się na § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, zgodnie z którym, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt. Na uwagę zasługuje jednak, że po wydaniu decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych płatności skarżący sygnalizował powody nie złożenia wniosku w 2023 r. i powoływał się na wprowadzające go w błąd informacje uzyskane od pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jednocześnie zaoferował przeprowadzenie konkretnych dowodów, które mogłyby potwierdzić jego argumentację. W odwołaniu od decyzji z dnia 7 stycznia 2025 r. skarżący wnosił m.in.: o dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony, świadków A. F., pracowników obsługujących wnioskodawcę (dane w aktach sprawy), I. W. - na okoliczność informacji i wytycznych przekazanych przez pracowników BP ARiMR w Białymstoku, poinformowania wnioskodawcy o możliwości przejścia z dotychczasowego programu na plan ekologiczny, udzielenia informacji o braku wszczęcia postępowania windykacyjnego w przypadku złożenia wniosku za rok 2024 r., informacji przekazanych wnioskodawcy przez Kierownika BP ARiMR w Białymstoku. Poprosił też o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Tymczasem organ II instancji w zaskarżonej decyzji odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów uznając, że w szczególności przesłuchanie strony i świadków, czy też przeprowadzenie rozprawy, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyraził pogląd, że wnioskowane przesłuchania byłyby nieracjonalne i niecelowe w świetle zasady ekonomiki i szybkości postępowania, bowiem w aktach sprawy brak jest wniosku strony w zakresie udzielania jej pouczeń zarówno w postępowaniu o przyznanie płatności jak też w postępowaniu w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, co oznacza, że organ pouczeń nie udzielał. W okolicznościach tego przypadku takie procedowanie narusza art. 78 k.p.a. oraz podważa zaufanie obywatela do organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W myśl art. 78 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Nie ulega wątpliwości, że uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega pewnym ograniczeniom. Organ nie ma obowiązku uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu. Pamiętać jednakże trzeba, że organy administracji publicznej nie mogą ignorować aktywności stron w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego, szczególnie gdy strony żądają przeprowadzenia dowodów, które mogą wpłynąć na kierunek rozstrzygnięcia. Obowiązkiem organu jest rzetelne ustosunkowanie się do przedstawionych przez stronę argumentów i wyczerpujące wyjaśnienie pojawiających się na tym tle wątpliwości, a także przeprowadzania dowodów mających znaczenie dla sprawy, które dotyczą okoliczności niedostatecznie wyjaśnionych/stwierdzonych innymi dowodami. O ile organ w przeciwieństwie do zasad wyrażonych w 7 i 77 § 1 k.p.a. nie ma obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a obowiązek ograniczony został w tym zakresie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, to postępowanie o ustalenie nienależnie pobranych płatności powinno także uwzględniać stanowisko strony, jej argumenty, wyjaśnienia i wnioski zgłaszane w trakcie postępowania administracyjnego, tym bardziej, że ciężar dowodzenia w tych sprawach ustawodawca przerzucił na stronę tego postępowania. Podważa zaufanie do organu takie działanie, w którym z jednej strony eksponuje się, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR), z drugiej zaś dezawuuje się oferowane przez stronę środki dowodowe służące wykazaniu okoliczności jej zdaniem mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, argumentując z dużą dozą ogólności, że przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego "nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy", "byłyby nieracjonalne i niecelowe w świetle zasady ekonomiki i szybkości postępowania". Wreszcie skarżący miał powody, aby w skardze zwrócić uwagę na absurdalność stwierdzenia organu, że skoro w aktach nie ma pisemnego wniosku skarżącego o udzielenie mu pouczeń, to znaczy, że organ ich nie udzielał (zob. str. 12 skarżonej decyzji). Nie są pozbawione racji twierdzenia skargi, że skarżący de facto pozbawił został możliwości dowodzenia swych racji. Zwłaszcza, że z akt wynika sekwencja zdarzeń, która może uprawdopodobniać okoliczność wprowadzenia w błąd, niemniej powinno to zostać zweryfikowane chociażby wnioskowanymi w sprawie środkami dowodowymi. Skarżący twierdzi bowiem, że dopiero na podstawie informacji uzyskanych od pracowników Agencji podjął decyzję o przejściu na zobowiązanie w ramach działania Rolnictwo Ekologiczne (płatności ekologicznej na 2023 r. WPR 2023-2027). Pracownicy Agencji mieli utwierdzić skarżącego w przekonaniu, że taka zmiana zobowiązania jest dopuszczalna bez negatywnych konsekwencji dla dotychczas realizowanego programu rolno-środowiskowo-klimatycznego. Skarżący utrzymuje, że został zapewniony, że może kontynuować prowadzenie gospodarstwa w formie ekologicznej, nie narażając się na utratę przyznanych wcześniej płatności ani na odmowę płatności w przyszłości. W rezultacie skarżący wyjaśnia, że działając w zaufaniu do tych informacji, podjął działania zgodne ze wskazówkami Agencji. W skardze wskazano, że finalnie okazało się, że stanowisko Agencji prezentowane skarżącemu było niespójne. Po tym, jak skarżący przeszedł na zobowiązanie w ramach działania Rolnictwo Ekologiczne zgodnie z uzyskanymi wytycznymi, Agencja zmieniła swoje podejście i odmówiła przyznania płatności za rok 2023. Takie postępowanie organu - najpierw przyzwolenie na zmianę zobowiązania, a następnie negowanie praw skarżącego do płatności - jest w ocenie pełnomocnika wewnętrznie sprzeczne i wprowadziło skarżącego w błąd. Gdyby od początku przekazano rzetelną informację o konsekwencjach przejścia na inne zobowiązanie, skarżący nie dokonałby takiej zmiany albo podjąłby inne kroki, by uniknąć utraty wsparcia. Skarżący wskazuje ponadto, że miał prawo oczekiwać, że skoro Agencja prowadziła postępowanie co do płatności w ramach działania Rolnictwo Ekologiczne (notabene postępowanie trwające przeszło rok, w którym jak twierdzi skarżący wzywano go do przedstawienia dodatkowych uzupełnień, dokumentów, korekt) i nie sygnalizowała nieodwracalnych problemów, to otrzyma należne mu świadczenie lub przynajmniej nie zostanie obciążony skutkami zmiany zobowiązania, którą de facto Agencja przez swoje działania akceptowała ale i wprost pierwotnie wskazała na możliwość przejścia, zwłaszcza, że w rzeczywistości skarżący prowadził działania stricte środowiskowe - zgodne również z wytycznymi pierwotnego planu. Powyższe twierdzenia może potwierdzać kolejność podejmowanych przez skarżącego działań. Otóż po tym jak nie złożył wniosku o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na 2023 r., w roku tym wystąpił o przyznanie płatności ekologicznej na 2023 r. (WPR 2023-2027). W aktach znajdują się decyzje organów ARiMR obu instancji (z dnia 18 czerwca 2024 r. i 9 września 2024 r.) odmawiające przyznania skarżącemu płatności ekologicznej z powołaniem się na okoliczność, że na gruncie realizowane jest zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne na trwałych użytkach zielonych podjęte 15 marca 2020 r. Znając stanowisko organu I instancji skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2024 r. i jak wskazuje w skardze płatność tę otrzymał. W kontrolowanej aktualnie decyzji organ wskazał zaś, że złożenie w roku 2024 wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) oznacza, że rolnik kontynuuje realizację zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego w dniu złożenia wniosku (15 marca 2020 r.) do końca okresu objętego tym zobowiązaniem (14 marca 2025 r.). Z powyższego wynika, że skarżący, choć formalnie nie złożył wniosku o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną za 2023 r., nie przerwał realizacji działań pro środowiskowych i nie zmienił sposobu użytkowania gruntów, które pozostały w użytkowaniu zgodnym z wymogami ekologii. Może być zatem uzasadnione stwierdzenie skargi, że: "Oczywistym jest, że gdyby skarżący nie miał zapewnień odnośnie możliwości zmiany programu, to wiedząc że obarcza go 5 letnie zobowiązanie nie składałby innego wniosku lecz kontynuował poprzedni. Pozbawione jest przy tym racjonalności odwrotne, dobrowolne przy tym postępowanie skarżącego". Tym bardziej weryfikacji wymagały twierdzenia skarżącego o wprowadzeniu go w błąd w zakresie możliwości "bezszkodowej" zmiany dotychczas realizowanego programu. Brak takich działań ze strony organu i nieprzekonujący brak reakcji na wnioski dowodowe skarżącego, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy narusza art. 8 § 1, art. 11, art. 78 § 1 i 2, art. 107 § 3 k.p.a. Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. oraz realizując zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. To organy prowadzą postępowanie administracyjne i powinny prowadzić je w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Wiąże się to z kwestią przeprowadzenia rzetelnie postępowania, zebrania dowodów i ich oceny, a także sporządzeniem uzasadnienia decyzji według właściwych reguł. Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych nie może być postrzegana wyłącznie jako abstrakcyjny postulat wobec organów administracji publicznej, lecz musi być traktowana jako norma prawna, której zastosowanie będzie mieć konkretny wymiar. Wspomniana zasada wymaga, aby państwo w stosunku do obywatela zachowywało pewne reguły uczciwości (por. J. Oniszczuk, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Zakamycze 2000, str. 47). Postępowanie prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej odczytywane w powiązaniu z zasadą legalizmu i praworządności to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne, które równo traktuje interes strony i Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę organ wskazuje, że: "(...) brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających uzyskanie od pracowników ARiMR informacji o możliwości przejścia na zobowiązanie ekologiczne, bez negatywnych konsekwencji dla dotychczas realizowanego zobowiązania. Niezależnie od powyższego wskazuję, że skarżący korzystał z pomocy doradcy rolniczego, który pomagał mu w sporządzeniu planu działalności ekologicznej. Powyższe oznacza, że skarżący korzystał z usług doradczych specjalisty, który posiada fachową wiedzę na temat realizowanych programów dla rolników. Trudna zatem uznać, iż decyzja o zadeklarowaniu działek skarżącego w ramach działania ekologicznego, na których realizowane już było inne zobowiązanie, nastąpiło bez konsultacji z doradcą rolniczym.". Przypomnieć jednak należy, że na okoliczność swoich twierdzeń skarżący prosił o przeprowadzenie określonych dowodów, organ tymczasem wnioski te zbył ogólnikowymi stwierdzeniami, w tym przede wszystkim o braku ich wpływu na treść rozstrzygnięcia. Nie negując treści przywoływanego przez organy § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, tak kategoryczne twierdzenie organu nie jest zasadne. Jak bowiem wynika z decyzji istnieją regulacje unijne przewidujące przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. O ile organ rozpatrzył i ocenił je w decyzji, to podnoszone przez skarżącego kwestie mogą mieć znaczenie w kontekście art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, z których wynika, że w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich przewidzianych w art. 28, 29, 33 i 34 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, jeżeli beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, daną płatność wycofuje się proporcjonalnie za lata, w których występowała siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Wycofanie dotyczy wyłącznie tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie stosuje się wycofania w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności i innych obowiązków i nie nakłada się kary administracyjnej. W odniesieniu do innych środków rozwoju obszarów wiejskich państwa członkowskie nie wymagają częściowego lub całkowitego zwrotu wsparcia w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, nie wymaga się zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania. Jeżeli niezgodność wynikająca z takiej siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności dotyczy zasady wzajemnej zgodności, nie stosuje się odpowiedniej kary administracyjnej, o której mowa w art. 91 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w art. 2 ust. 2 postanowiono, że do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach: a) śmierć beneficjenta; b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym; d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym; e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw; f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku. Z treści tego przepisu wynika, że katalog przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności jest katalogiem otwartym, co wynika z użytego przez prawodawcę zwrotu "w szczególności". Z orzecznictwa Trybunału wynika (np. wyrok TSUE w sprawie C-28/20), że aby uznać, iż okoliczności związane z określonymi zdarzeniami można zakwalifikować, jako nadzwyczajne, konieczne jest spełnienie dwóch kumulatywnych przesłanek. Pierwsza przesłanka polega na tym, że powiązane zdarzenie nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danej strony postępowania (w tym przypadku producenta rolnego/beneficjenta). Druga przesłanka polega na tym, że zdarzenie nie podlega skutecznej kontroli tejże strony (tu: producenta rolnego/ beneficjenta) ze względu na charakter lub źródło owego zdarzenia. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika również, że pojęcie siły wyższej należy rozumieć jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności (zob. np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2025 r. sygn. akt I GSK 854/21 i powołane tam orzecznictwo). Chociażby z tego punktu widzenia nie można pozbawić strony możliwości dowodzenia swych racji. Organy ARiMR nie zostały zwolnione od przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności - art. 6 k.p.a., oraz zasady pogłębiania zaufania – art. 8 § 1 k.p.a. zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy Agencji mają obowiązek w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, niemniej nieuzasadnione nieuwzględnienie oferowanych przez stronę środków dowodowych sprawia, że materiał tej sprawy nie może być uznany za "cały". Przeprowadzenie dowodów z przesłuchania skarżącego w charakterze strony, przesłuchania doradcy rolniczego i pracowników Agencji w charakterze świadków oraz ich późniejsza ocena, również w kontekście zasady praworządności, zasady zaufania oraz wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, może okazać się istotna dla kierunku rozstrzygnięcia. Wobec powyższego sąd uznał za usprawiedliwione zarzuty skargi dotyczące naruszenia: art. 10a ust. 1a pkt 2 ustawy o ARiMR w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że z materiału dowodowego sprawy, wynika zasadność uznania przez organ I instancji istnienia przesłanek do ustalenia zwrotu pobranych płatności, w sytuacji w której dokonano nieprawidłowej koncentracji materiału dowodowego, przy jednoczesnym pominięciu dokumentacji składanej przez wnioskodawcę; art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. poprzez rozpoznanie odwołania z naruszeniem zasady zaufania obywatela do organu, w skutek przerzucenia ciężaru dowodzenia na stronę przy jednoczesnym pominięciu zawnioskowanych przez nią dowodów i bezzasadne uznanie, że organ I instancji nie dopuścił się uchybień w przedmiocie wadliwie przekazanych informacji skarżącemu, a w zasadzie, że nie ma to znaczenia dla sprawy, albowiem to strona nie złożyła wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, w sytuacji gdy ustalenie okoliczności dotyczących jego nie złożenia i w tym samym okresie wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach działania ekologicznego miało istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy; art. 11 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez organ do stwierdzeń o braku znaczenia zarzutów formułowanych przez skarżącego oraz do nie przekonującego stwierdzenia, iż przesłuchanie stron, świadków oraz przedłożonych przez skarżącego dokumentów nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, w sytuacji, gdy przeprowadzenie wspomnianych dowodów mogłoby spowodować zmianę przedmiotowego rozstrzygnięcia na korzyść skarżącego i brak konieczności zwrotu przez niego nienależnych płatności; art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1a pkt 2 oraz ustawy o ARiMR zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie wniosku o przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów; art. 80 k.p.a. w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez dokonanie całkowicie dowolnej i oderwanej od realiów niniejszego postępowania oceny zaistniałego stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że skoro w aktach sprawy brak jest wniosku strony o udzielenie jej pouczeń, to oznacza, że organ takowych pouczeń nie udzielał, podczas gdy skarżący wprost wskazał, że na etapie składania wniosku o płatność ekologiczną na 2023 r. uzyskał pouczenia od organu, iż będą one stanowić kontynuację poprzedniego programu, co usprawiedliwiało w pełni jego decyzję, albowiem brak jest racjonalnych podstaw, po co samodzielnie strona – kontynuując swoje zobowiązania, miałaby dobrowolnie zmieniać określoną płatność bez pouczeń, zaś oczywistym jest, że pouczenia nie zawsze muszą być wydane w formie pisemnej. Sąd uchylił zatem zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Na tym etapie przeprowadzone postępowanie nie jest zupełne i nie wyjaśnia rzetelnie aspektów zgłaszanych przez skarżącego. Obciążenie strony obowiązkiem zwrotu płatności jawi się jako przedwczesne. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni ocenę zawartą w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935). O kosztach postępowania postanowiono w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy oraz w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).