I SA/Bk 1385/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. P. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. E. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z dwójką małoletnich dzieci w wieku 10 i 4 lat, które wychowuje samotnie. Źródłem utrzymania rodziny pozostaje prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza pod nazwą FHU A. z siedzibą w S. Miesięczny dochód z tego tytułu to 2.000 zł netto. Skarżąca oświadczyła, że stałe jej wydatki to: czynsz za lokal - 3.600 zł; raty kredytów - 1.200 zł oraz opłaty - 3.000 zł. Według oświadczenia zawartego we wniosku skarżąca nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 20 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. W ocenie referendarza treść oświadczenia o sytuacji majątkowej skarżącej nasuwa wątpliwości, co do jej sytuacji majątkowej i rzeczywistych źródeł finansowania wskazanych wydatków. W sprzeciwie od tego rozstrzygnięcia skarżąca zarzuciła błędne przyjęcie, że jest w stanie uregulować opłaty związane z postępowaniem bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny, jak również, że treść oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi wątpliwości oraz, że dysponuje nieujawnionymi środkami finansowymi. Skarżąca podniosła, że nie wezwano jej do złożenia dokumentacji dotyczącej kredytu oraz wykazania skąd ma pozostałe środki na spłatę należności, ewentualnie do wskazania, czy ma inne zadłużenia. W ocenie skarżącej rozstrzygnięcie referendarza jest nieprawidłowe i prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia jej drogi sądowej w sprawie. Skarżąca wskazała, że nie ma majątku, oszczędności. Wydatki związane są częściowo z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wszystkie należności skarżąca stara się w miarę możliwości regulować, korzystając również z pomocy osób najbliższych. Z uwagi na trudną sytuację finansową uzasadnione jest zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd nie znajduje podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. Złożony w tej sprawie wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 720 zł. Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. To rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy zgodzić się z referendarzem sądowym, że oświadczenie skarżącej uniemożliwia wiarygodną ocenę jej sytuacji majątkowej, w tym rzeczywistej wysokości dochodów. Skarżąca zadeklarowała swój miesięczny dochód na kwotę 2.000 zł netto, podczas gdy deklarowane wydatki miesięczne wynoszą blisko czterokrotnie więcej. Ani we wniosku, ani też w sprzeciwie skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie jej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W tych okolicznościach brak jest możliwości ustalenia źródeł finansowania wszystkich wydatków. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Jeżeli strona nie przedstawia pełnej sytuacji majątkowej to musi się liczyć z negatywnym rozstrzygnięciem jej żądania. Pomimo negatywnego rozstrzygnięcia i świadomości, co do motywów jakimi kierował się referendarz, skarżąca w złożonym sprzeciwie nie przedstawiła dokumentów wskazujących na jej aktualną sytuację majątkową, poprzestając na ogólnikowych twierdzeniach, że wydatki reguluje z prowadzonej działalności gospodarczej oraz korzystając z pomocy najbliższych. Wobec powyższego nadal nasuwają się wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych w we wniosku wydatków. W ocenie Sądu powyższe okoliczności pozwalają na obiektywne stwierdzenie, że skarżąca w złożonym oświadczeniu przedstawiła jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co prowadzi do wniosku, że dysponuje nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy sprzeciw nie mógł zostać uwzględniony. Uznając, że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 245 § 3 i 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.