I SA/Bk 140/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. M. – N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. H. M. – N. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródło miesięcznego utrzymania wnioskodawczyni stanowi emerytura ZUS w kwocie 1.300 zł oraz emerytura z USA w wysokości około 630 USD. Wykazane wydatki miesięczne to: czynsz za mieszkanie w W. – 724,11 zł; czynsz za mieszkanie w B. – 252,87 zł; energia elektryczna w mieszkaniu w W. – 123,19 zł; energia elektryczna w mieszkaniu w B. - 82,68 zł; woda w domu w B. – 72,80 zł (436,80 zł za 6 miesięcy); gaz (ogrzewanie domu) – 527,53 zł (1.055,07 zł za dwa miesiące); odpady komunalne – 174 zł; telefon stacjonarny – 50 zł; telefon komórkowy – 50 zł; miejsce parkingowe w W. – 155,74 zł; wyżywienie – 2.000 zł; lekarstwa – 500 zł; środki czystości – 500 zł oraz podatek od nieruchomości. Przyznane skarżącej świadczenie emerytalne zostało zajęte w prowadzonym postepowaniu egzekucyjnym. W skład majątku H. M. – N. wchodzi: dom w B. o powierzchni [...] m2 usytuowany na działce o powierzchni [...] m2 (wartość około 260.000 zł); mieszkanie w W. o powierzchni [...] m2 (wartość około 480.000 zł); mieszkanie w B. o powierzchni [...] m2 (wartość około 130.000 zł); miejsce postojowe (garażowe) o powierzchni [...] m2 w W. (wartość około 10.000 zł). Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Skarżąca wskazała również na zły stan zdrowia – n. z. d. (k. 19 – 20). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 26 lutego 2016 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że z tytułu najmu mieszkania w W. uzyskuje dochód w wysokości 4.500 zł miesięcznie (umowa najmu zawarta do dnia [...] marca br.). Obecnie skarżąca nie wynajmuje mieszkania w B., lokal ten będzie przedmiotem najmu od dnia [...] kwietnia 2016 r. za kwotę 850 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie uzyskuje dochodu z tytułu posiadania domu w B. (k. 31). Do akt sprawy H. M. – N. dołączyła: rachunki i faktury za: czynsze, podatek od nieruchomości, energię elektryczną, telefony, odpady komunalne, wodę i ścieki (k. 21 – 27); decyzję ZUS z dnia [...] marca 2015 r. dot. waloryzacji emerytury (k. 32); dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej amerykańskiej emerytury (k. 33); zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego (k. 34 – 35); umowy najmu lokali mieszkalnych (k. 36 – 40); wyciągi z kont za okres listopad 2015 r. – styczeń 2016 r. (k. 41 – 42); dowody wpłaty (k. 43 – 44); zeznania podatkowe za 2015 r. (k. 45 – 52). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na wstępie należy wskazać, iż koszty sądowe na obecnym etapie postepowania ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W złożonym oświadczeniu H. M.-N. wykazała iż, pozostaje sama w gospodarstwie domowym. Źródła miesięcznego utrzymania wnioskodawczyni stanowią: emerytura ZUS w wysokości 1.640,17 zł brutto (1.370,55 zł netto) k. 32, emerytura amerykańska w wysokości 673 USD (k. 33) oraz dochód z tytułu wynajmu lokali mieszkalnych tj. w W. w wysokości 4.500 zł (umowa najmu obowiązuje do [...] marca br.) k. 31 i k. 36 – 38 i w B. w kwocie 850 zł (umowa obowiązuje od [...] kwietnia br.) k. 31 i k. 39 - 40. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 5.212,92 zł (czynsze za lokale mieszkalne; miejsce parkingowe; opłaty eksploatacyjne tj. energia elektryczna, woda, gaz, odpady komunalne, telefony; wyżywienie; lekarstwa; środki czystości; podatek od nieruchomości). W tym miejscu należy wskazać, że koszty eksploatacji wynajmowanych mieszkań ponoszą najemcy (k. 36v i k. 39) Skarżąca jest zadłużona z tytułu prowadzonej egzekucji komorniczej z rachunku bankowego na kwotę 31.363,55 zł (stan na dzień [...] października 2015 r.) – k. 35. Majątek H. M. – N. stanowi: dom w B. o powierzchni [...] m2 usytuowany na działce o powierzchni [...] m2; mieszkanie w W. o powierzchni [...] m2; mieszkanie w B. o powierzchni [...] m2 oraz miejsce postojowe (garażowe) o powierzchni [...] m2 w W. Wnioskodawczyni jest osobą schorowaną, cierpi na n. z. d. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż wykazany majątek skarżącej o wartości szacunkowej około 880.000 zł, wysokość jej stałego miesięcznego dochodu tj. 1.640 zł brutto i 673 USD w połączeniu z faktem, że wnioskodawczyni uzyskuje również dodatkowy dochód z tytułu wynajmu dwóch lokali mieszkalnych pozwalają na stwierdzenie, że H. M. – N. jest w stanie pokryć koszty sądowe w sprawie niniejszej, zwłaszcza, że te na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto, koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Wnioskodawczyni jak wykazano wyżej nie należy do opisanej ostatnio kategorii osób, dysponuje bowiem znacznym majątkiem oraz stałymi i dodatkowymi źródłami dochodu niewątpliwie pozwalającymi na wygospodarowanie kwoty 100 zł na pokrycie wpisu od skargi na obecnym etapie postepowania oraz pokrycie innych kosztów sądowych, które ewentualnie mogą pojawić się w sprawie niniejszej. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.