I SA/Bk 146/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2016 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w H. dokonał D. L. (zwanemu dalej: "Skarżącym") rozliczenia podatku od towarów i usług za luty 2016 r. w sposób odmienny aniżeli zadeklarowano. Z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (UPD) wynika, że ww. została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego za pomocą elektronicznej platformy usług administracji publicznej ePUAP w dniu [...] lipca 2017 r. W dniu [...] grudnia 2017 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. wpłynął wniosek Skarżącego (reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika) z dnia [...] listopada 2017 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. z dnia [...] lipca 2017 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że przedmiotowa decyzja została przesłana na jego skrzynkę domyślną w ePUAP w dniu [...] lipca 2017 r. o czym on nie wiedział do [...] listopada 2017 r. O wydaniu przedmiotowej decyzji i przesianiu jej na jego skrzynkę ePUAP dowiedział się podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym w H., do którego udał się zaniepokojony "brakiem otrzymaniu od Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. odpowiedzi na "wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału". Nadmienił, że w dniu [...] listopada 2017 r. po otworzeniu skrzynki ePUAP stwierdził, że rzeczywiście w jego skrzynce znajduje się decyzja "nieotwarta i nieprzeczytana". Zdaniem pełnomocnika, wiadomość, w której przysłano decyzję nie została otwarta, a zatem nie ma możliwości, żeby z jego skrzynki w ePUAP wysłane zostało Urzędowe Poświadczenie Odbioru. Mając powyższe na uwadze, w opinii pełnomocnika, nie otrzymał on przedmiotowej decyzji i nie przeczytał jej z przyczyn od niego niezależnych. Do wniosku pełnomocnik dołączył wydruk swojej skrzynki ePUAP z dnia [...] listopada 2017 r. W dniu [...] stycznia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. wydał dwa postanowienia. Jednym z powołaniem się na art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., zwanej dalej: "o.p.") stwierdził wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Postanowienie to jest przedmiotem skargi Skarżącego zarejestrowanej w WSA w Białymstoku pod sygnaturą I SA/Bk 147/18. Drugim z powołaniem się na art. 163 § 2 o.p. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to jest przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej o sygnaturze I SA/Bk 146/18. W uzasadnieniu postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (nr [...]), organ podniósł, że zaskarżona decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. z dnia [...] lipca 2017 r. została wysłana pełnomocnikowi strony skarżącej za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres skrzynki elektronicznej, według identyfikatora adresata: m., w dniu jej wydania (co potwierdza zapis dotyczący daty utworzenia poświadczenia: [...]). Doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...] lipca 2017 r., tj. w momencie podpisania przez pełnomocnika urzędowego poświadczenia doręczenia. Jednocześnie system wysłał do organu komunikat zwrotny - urzędowe poświadczenie doręczenia (k. 263 akt sprawy). Pełnomocnikowi natomiast, na jego skrzynce ePUAP udostępniono decyzję. Potwierdzeniem tego jest dołączony do wniosku przez samego pełnomocnika wydruk skrzynki ePUAP. Mając powyższe organ stwierdził, że fakt, iż otrzymanej drogą elektroniczną przesyłki pełnomocnik nie przeczytał, nie dowodzi o jego braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie organom skarbowym uwzględnienie powyższego wniosku. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: 1) niezgodne ze stanem faktycznym ustalenie, iż pełnomocnik Skarżącego otrzymał skutecznie za pomocą elektronicznej platformy ePUAP w dniu [...] lipca 2017 r. decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. z dnia [...] lipca 2017r., nr [...]; 2) rażące naruszenie treści art. 144a § 1 oraz art. 152 a § 1pkt 1, 2, 3 o.p. 3) rażące naruszenie art. 172 § 1 w zw. z art. 200 § 1 o.p.; 4) ignorancję do przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu dowodów w sprawie. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik rozwinął podniesione w niej zarzuty. Podniósł, że organ I instancji bez jakiegokolwiek uprawnienia wysłał do pełnomocnika strony decyzję drogą elektroniczną. Pełnomocnik zaznaczył, że nie otworzył i nie przeczytał przesyłki, bo zawiódł system powiadomienia pełnomocnika o nadejściu tej przesyłki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] określającej kwotę do zwrotu na rachunek bankowy za miesiąc luty 2016 r. w wysokości 11.260 zł w miejsce wskazanej w deklaracji VAT-7 kwoty do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 27.230 zł. W przedmiotowej sprawie bezspornym pozostaje fakt złożenia przez Skarżącego odwołania z uchybieniem ustawowego terminu. Zgodnie z art. 162 § 1 i 2 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że strona skarżąca wniosek o przywrócenie terminu wniosła z zachowaniem 7- dniowego terminu. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik Skarżącego w dniu [...] listopada 2017 r., w trakcie wizyty w Urzędzie Skarbowym w H. dowiedział się, że decyzja organ I instancji została przesłana na jego skrzynkę domyślną ePUAP w dniu [...] lipca 2017 r., zaś w dniu [...] listopada 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) złożył wniosek o przywrócenie terminu. Do wniosku dołączono również odwołanie od decyzji. Z tych przyczyn warunki formalne ciążące na stronie określone w art. 162 § 2 o.p. zostały spełnione. Rozważenia wymaga kwestia, czy Skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy zgodnie z art. 163 § 1 o.p. Przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Z treści art. 162 § 1 o.p. wynika dla wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Uchybienie przez Skarżącego terminowi do wniesienia odwołania spowodowane było okolicznościami związanymi z osobą pełnomocnika. Niewątpliwie instytucja przywrócenia terminu została przewidziana jedynie do takich sytuacji, w których doszło do uchybienia terminu. Przywrócenie terminu wchodzi w grę wtedy, gdy uchybienie terminu nie jest podawane w wątpliwość. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, natomiast może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2017 r., sygn. I FSK 1756/15, opubl. LEX). Odnosząc się do argumentacji skargi wyjaśnić należy w pierwszej kolejności, że zgodnie z art. 144 § 5 o.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Jednocześnie przez portal podatkowy, o którym mowa w art. 144 § 2 o.p., należy rozumieć system teleinformatyczny administracji podatkowej służący do kontaktu organów podatkowych z podatnikami, płatnikami i inkasentami, a także ich następcami prawnymi oraz osobami trzecimi, w szczególności do wnoszenia podań, składania deklaracji oraz doręczania pism organów podatkowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 3 pkt 14 o.p.). Według art. 152a § 1 o.p., w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (art. 152a § 2 o.p.). W przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 152a § 3 o.p.). Zawiadomienia, o których mowa powyżej mogą być tworzone automatycznie i przesyłane przez system teleinformatyczny organu podatkowego, a odbioru tych zawiadomień nie potwierdza się (art. 152a § 4 o.p.). Z kolei ustawa z dnia 17 lutego 2015 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2017 r., poz. 570), określa zasady wymiany informacji drogą elektroniczną. Wydane na jej podstawie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 971 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem") określa zaś zasady doręczania dokumentów elektronicznych za pośrednictwem ePUAP. Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia doręczenie dokumentu elektronicznego na nośniku informatycznym może być potwierdzone poświadczeniem przedłożenia, które jest przesyłane na adres poczty elektronicznej wskazany przez doręczającego (§ 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). W przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Natomiast sposób tworzenia poświadczenia doręczenia dokumentów elektronicznych uregulowany został w § 14, § 15 i § 16 rozporządzenia. Proces ten przebiega w ten sposób, że doręczenie wymaga świadomego przyjęcia przesyłki przez adresata i dokonania potwierdzenia odbioru przez złożenie podpisu. Podpis elektroniczny, o którym mowa w § 15 rozporządzenia, może być złożony z wykorzystaniem certyfikatu kwalifikowanego lub danych potwierdzonych profilem zaufanym ePUAP. Dopiero po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń, bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia oraz udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia (§ 16 rozporządzenia). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd, wbrew zarzutom skargi stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. z dnia [...] lipca 2017 r. została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego skutecznie. Została ona bowiem wysłana pełnomocnikowi za pomocą środków komunikacji elektronicznej na adres skrzynki elektronicznej, według identyfikatora adresata: m., w dniu jej wydania (co potwierdza zapis dotyczący daty utworzenia poświadczenia; [...]). Doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...] lipca 2017 r., tj. w momencie podpisania przez pełnomocnika urzędowego poświadczenia doręczenia. Jednocześnie, jak słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, system wysłał do organu komunikat zwrotny - urzędowe poświadczenie doręczenia (k. 263 akt sprawy). Pełnomocnikowi natomiast, na jego skrzynce ePUAP udostępniono decyzję. Potwierdzeniem tego jest dołączony do wniosku przez samego pełnomocnika wydruk skrzynki e-PUAP, do którego również w skardze nawiązuje pełnomocnik. W ocenie Sądu fakt, że otrzymanej drogą elektroniczną przesyłki pełnomocnik nie przeczytał, nie dowodzi o braku jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Co więcej z akt sprawy wynika, że w toku postępowania podatkowego w sprawie rozliczania podatku od towarów i usług za miesiąc luty, pełnomocnik nie zgłaszał żadnych problemów związanych z odbiorem pism na platformie ePUAP. Dowodem na potwierdzenie problemów technicznych, nie jest wbrew twierdzeniom pełnomocnika, pismo z dnia [...] lipca 2016 r. W powyższym piśmie Naczelnik Urzędu Skarbowego w H. zawarł ogólne informacje dotyczące doręczeń korespondencji oraz wskazał, że ustawa Ordynacja podatkowa nie przewiduje wysyłania i doręczania korespondencji za pośrednictwem zwykłej poczty elektronicznej. Należy też zaznaczyć, że pełnomocnik nie podważa faktu otrzymania przesyłki, tylko jej nieprzeczytanie. W ocenie Sądu, jeżeli stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, to wówczas stopień jego staranności ocenia się według wyższych, zaostrzonych kryteriów. Podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, że przyczyną uchybienia terminu nie może być niedopełnienie obowiązku, zwykły błąd czy niedopatrzenie. Odnosząc się z kolei do twierdzeń pełnomocnika, jakoby organy, prawo do doręczania pism pełnomocnikowi interpretowały z podania w stopce druku firmowego pełnomocnika strony swojego adresu poczty ePUAP, Sąd wyjaśnia, iż sposób doręczeń pism pełnomocnikowi będącemu, m.in. doradcą podatkowym wynika wprost z art. 144 § 5 o.p. Wyrażenie zaś zgody na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na którą powołuje się pełnomocnik, dotyczy doręczeń pism do strony (osoby fizycznej, osoby prawej oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej). Przepis ten wprowadza zatem wyjątek od zasady przewidzianej w art. 144 § 1 pkt 1 oraz w art. 144a o.p. Doręczenie pełnomocnikowi profesjonalnemu może nastąpić w sposób tradycyjny, czyli na zasadach określonych w art. 144 § 1 pkt 1 o.p., w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 144 § 3 o.p.). W przedmiotowej sprawie adres ePUAP został wskazany przez pełnomocnika do protokołu sporządzonego przez pracowników Urzędu Skarbowego w H. w dniu [...] czerwca 2017 r. na okoliczność przyjęcia oświadczenia o ustanowieniu pełnomocnictwa szczególnego (załącznik do skargi oraz k. 242 akt sprawy). W świetle powyższych ustaleń bezzasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 144a § 1 oraz art. 152 a § 1 pkt 1, 2, 3 o.p. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 144a § 1 oraz art. 152 a § 1 pkt 1, 2, 3 o.p. Odnosząc się z kolei do powołanych w skardze orzeczeń NSA, Sąd wyjaśnia, że zostały wydane w odmiennych stanach faktycznych. Wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2639/15 dotyczył zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, nie zaś sposobów doręczeń. Z kolei w wyroku NSA z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt I GSK 166/17 przedmiotem sporu była kwestia zasadności wydania przez organ odwoławczy postanowienia w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania, z uwagi na niewskazanie przez pełnomocnika strony, będącego adwokatem, w formularzu pełnomocnictwa szczególnego- adresu elektronicznego. Reasumując, w ocenie Sądu, skoro strona skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, mogącej stanowić uzasadnienie przywrócenia terminu do złożenia odwołania, przyjąć należało, że postanowienie organu odwoławczego, odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania, było w pełni uzasadnione. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.