I SA/Bk 153/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 6 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2013, 2015 i 2016 oddala skargę. W dniu [...] maja 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w B. zawiadomił W. J. (zwaną dalej: "Skarżącą") o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] października 2013 r., nr 01[...], decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] i decyzji z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone w dniu 1 czerwca 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Po rozpatrzeniu akt sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w dniu [...] sierpnia 2017 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, na mocy której dokonał Skarżącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 7 558,65 zł. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...] września 2017 r. W dniu [...] listopada 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik Skarżącej- adwokat M. C. - złożyła do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wraz z odwołaniem. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że odwołanie złożyła po terminie, gdyż w okresie od dnia [...] czerwca 2017 r. do dnia [...] grudnia 2017 r. Pani A. N. (pełnomocnik Skarżącej) z uwagi na stan zdrowia związany z chorobą nowotworową oraz przewlekłym zespołem bólowym odcinka C i L-S kręgosłupa w przebiegu zmian zwyrodnieniowo-dyskopatycznych przebywała na zwolnieniu lekarskim. Podniosła, że w okresie od września do listopada 2017 r. stan zdrowia Pani A. N. był ciężki i nie była ona w stanie prawidłowo i świadomie podejmować żadnych czynności z uwagi na chorobę nowotworową i powiązane z tym faktem silne leki przeciwbólowe, uśmierzające i znieczulające percepcję. W dniu [...] grudnia 2017 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wydał dwa postanowienia. Jednym z powołaniem się na art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej: "k.p.a."), stwierdził wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Postanowienie to jest przedmiotem skargi Skarżącej zarejestrowanej w WSA w Białymstoku pod sygnaturą II SA/Bk 154/18. Drugim z powołaniem się na art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to jest przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej o sygnaturze I SA/Bk 153/18. W uzasadnieniu postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (nr [...]), organ podniósł, że wskazana przez stronę skarżącą przyczyna niedotrzymania terminu, nie stanowiła przeszkody nie do przezwyciężenia w dochowaniu terminu dokonania czynności procesowej. Strona nie uprawdopodobniła, że wystąpiła przeszkoda, której nie mogła przezwyciężyć przy dołożeniu nawet największego wysiłku. Zdaniem Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR argumenty dotyczące choroby oraz dołączona na tę okoliczność wystawiona przez B. Centrum Onkologii kopia dokumentu w postaci karty informacyjnej (pobyt w szpitalu od [...] czerwca 2017 r. do [...] lipca 2017 r.), wystawiona przez Sanatorium Uzdrowiskowe W. kopia informacji o przebytej rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS (pobyt od [...] października 2017 r. do [...] listopada 2017 r.) i zaświadczenie lekarskie Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "Ośrodek Zdrowia w G." s.c. z dnia [...] listopada 2017 r. potwierdzające przebywanie na zwolnieniu lekarskim od [...] czerwca 2017 r. do dnia [...] grudnia 2017 r., nie są przeszkodą uniemożliwiającą złożenie odwołania. Organ podniósł, że z załączonych dokumentów nie wynika, aby Pani A. N. korzystała z wizyt w poradni specjalistycznej w okresie przypadającym na złożenie odwołania. Ponadto Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR zaznaczył, że strona skarżąca nie wskazała na żadne konkretne zdarzenie, które w terminie do wniesienia odwołania, tj. od dnia [...] września 2017 r. do [...] września 2017 r. uniemożliwiało jej złożenie odwołania osobiście lub za pośrednictwem innej osoby. Zdaniem organu nawet sam fakt choroby poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenia w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. Na powyższe postanowienie Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), polegające na błędnej interpretacji pojęcia "braku winy w uchybieniu terminu" wskutek niepełnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i tym samym niesłuszne odmówienie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. b) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie wszechstronnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, c) art. 12 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wnikliwego zbadania sprawy i ograniczenie się do jej pobieżnej oceny, d) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, przyporządkowanie ustaleń faktycznych do z góry obranego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazała, że Pani A. N. zamieszkuje wyłącznie z matką. Podała, że w tamtym okresie Pani A. N. nie była w stanie nigdzie udać się po pomoc, gdyż przyjmowała silne leki przeciwbólowe, które miały negatywny wpływ na jej stan psychiczny, a także ograniczały zdolność prawidłowego zrozumienia pism. Zdaniem strony skarżącej organ nie ocenił prawidłowo wszystkich okoliczności sprawy, a przedstawione dowody potraktował formalistycznie, bawet wbrew doświadczeniu życiowemu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Na wstępie należy podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, na mocy której dokonał Skarżącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 7 558,65 zł. W przedmiotowej sprawie bezspornym pozostaje fakt złożenia przez Skarżącą odwołania z uchybieniem ustawowego terminu. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2017 r. została doręczona Skarżącej w dniu [...] września 2017 r. Kwestia skutecznego doręczenia Skarżącej ww. decyzji nie była kwestionowana w sprawie. Odwołanie zaś strona skarżąca złożyła w dniu [...] listopada 2017 r., a więc po upływie 14-dniowego terminu do jego wniesienia, który mijał w dniu [...] września 2017 r. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że Skarżąca wniosek o przywrócenie terminu wniosła z zachowaniem 7- dniowego terminu. Z akt sprawy wynika, że Pani A. N. (pełnomocnik skarżącej) po powrocie z sanatorium w dniu [...] listopada 2017 r. zaczęła zapoznawać się z przesłaną dokumentacją, zaś w dniu [...] listopada 2017 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Do wniosku dołączono również odwołanie od decyzji. Z tych przyczyn warunki formalne ciążące na stronie określone art. 58 § 2 k.p.a. zostały spełnione. Rozważenia wymaga kwestia, czy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. Przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez Skarżącą w stanie faktycznym sprawy. Wskazać trzeba, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Jednocześnie jednak nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe (zob. wyrok. WSA w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 122/14, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, że strona skarżąca w złożonym wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniła braku winy w niezłożeniu odwołania w terminie. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy argumenty dotyczące choroby Pani A. N. (pełnomocnika skarżącej) oraz dołączona na tę okoliczność wystawiona przez B. Centrum Onkologii kopia dokumentu w postaci karty informacyjnej (pobyt w szpitalu od [...] czerwca 2017 r. do [...] lipca 2017 r.), wystawiona przez Sanatorium Uzdrowiskowe W., kopia informacji o przebytej rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS (pobyt od [...] października 2017 r. do [...] listopada 2017 r.) i zaświadczenie lekarskie Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "Ośrodek Zdrowia w G." s.c. z dnia [...] listopada 2017 r., potwierdzające przebywanie na zwolnieniu lekarskim od [...] czerwca 2017 r. do dnia [...] grudnia 2017 r., nie mogły być przeszkodą uniemożliwiającą złożenie odwołania przez skarżącą, albo pełnomocnika skarżącej. Ponadto profesjonalny pełnomocnik nie wykazał, że choroba Pani A. N. miała charakter nagły i uniemożliwiała wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków. Co więcej z załączonych dokumentów nie wynika, aby Pani A. N. korzystała z wizyt w poradni specjalistycznej w okresie przypadającym na złożenie odwołania. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika natomiast, że usunięta zmiana była zmianą łagodną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki, świadczące, iż zainteresowany nie był w stanie dokonać tej czynności, np. udać się na pocztę w celu wysłania pisma stanowiącego daną czynność procesową. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por. postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ551/11, LEX nr 966189). Poza tym ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani w skardze nie przedstawiono argumentacji wykluczającej możliwość posłużenia się inną osobą. Sam fakt, że we wsi skarżącej zamieszkują osoby starsze o podstawowym wykształceniu, które nie rozumieją języka urzędowego nie stanowi argumentacji wykluczającej możliwość posłużenia się inną osobą. Skoro strona skarżąca nie wskazała żadnej okoliczności, mogącej stanowić uzasadnienie przywrócenia terminu do złożenia odwołania, przyjąć należało, że postanowienie organu odwoławczego, odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania, było w pełni uzasadnione. Nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, stosownie do wymogów z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. organ rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dokonał jego swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.). Nie doszło też do naruszenia art. 12 § 1 k.p.a. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., gdyż powołane przepisy nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zawarty z kolei w skardze wniosek o przywrócenie Skarżącej przez sąd tego terminu trafia w próżnię albowiem sąd nie sprawuje jurysdykcji administracyjnej, co oznacza, że nie może zastępować organów administracji w wydawaniu aktów zastrzeżonych do ich wyłącznej kompetencji. Reasumując, w ocenie Sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Skutkowało to koniecznością oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.