I SA/Bk 155/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi P. M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do września oraz za listopad i grudzień 2009 r. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. P. M. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego podając, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małżonką A. G. oraz dziećmi D. G. (17 lat) i K. G. (9 lat). Źródło miesięcznego dochodu rodziny stanowi: działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę - 1.349 zł (za rok 2012) oraz wynagrodzenie A. G. z tytułu umowy o pracę - 3.154 zł (za rok 2012). Skarżący podkreślił, że rodzina utrzymuje się z poborów żony, gdyż całe wpływy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej są zajęte przez komornika sądowego. Skarżący nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Jego syn D. G. jest właścicielem mieszkania spółdzielczego własnościowego o powierzchni 58 m². Wnioskodawca nie posiada majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, środki transportu dzierżawi od osób trzecich (k. 13 - 14). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 17 maja 2013 r. skarżący oświadczył, że wysokość miesięcznych wydatków jego rodziny to kwota 3.827,98 zł, w tym: czynsz - 391 zł; energia elektryczna - 154,89 zł; gaz - 94,87 zł; woda - 173,22 zł; telefon - 100 zł; żywność - 2.000 zł; środki czystości - 200 zł; lekarstwa, opieka medyczna - 100 zł; rata kredytu na remont mieszkania - 214 zł; transport do szkół i pracy (bilety komunikacji miejskiej) - 100 zł; odzież i obuwie - 300 zł. Wnioskodawca uiszcza opłaty za mieszkanie należące do syna D. G. Prowadzi ponadto działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, skupu i sprzedaży złomu. Do akt sprawy skarżący dołączył: zaświadczenie o wysokości zarobków żony A. G., dokumenty potwierdzające wysokość dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za luty - kwiecień 2013, postanowienie o uchyleniu tajemnicy bankowej i zarządzeniu blokady konta, dokumenty PIT za 2012 r., wyciągi z konta żony za okres 29 stycznia - 6 maja 2013 r., zawiadomienie Sądu Rejonowego w S. o rozłożeniu na raty spłaty należności sądowych, zaświadczenie Banku PKO BP z 24 maja 2013 r., kserokopie dowodów wpłat rat na rzecz poszkodowanych, kserokopie rachunków za czynsz i energię elektryczną. Postanowieniem z 7 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym w terminie sprzeciwie skarżący zarzucił błędną ocenę jego sytuacji majątkowej. Wskazał, że kwota 33.100 zł pobrana z konta 11 marca 2013 r. przeznaczona została na zadłużenia związane ze sprawą karną oraz z utrzymaniem. Dodał, że jako wydatki miesięczne podał maksymalne kwoty wydane w przykładowym miesiącu. Podniósł, że rodzina żyje skromnie. Wydatki na żywność zostały okrojone. Pomagają najbliżsi. Skarżący podkreślił, że na dzień wezwania do uiszczenia wpisu nie posiadał środków na dokonanie wpłaty i nie posiada ich również obecnie. Poprosił o wyrozumiałość i przyznanie pomocy finansowej oraz opieki profesjonalnego fachowca. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 3 lipca 2013 r. skarżący wskazał, że w postanowieniu referendarza sądowego błędnie wyliczono dochód jego żony. Przedłożył zaświadczenia o dochodach miesięcznych żony i swoich. Podał wysokość miesięcznych wydatków i dołączył kserokopie dowodów poniesienia niektórych z nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.p.s.a."). Rozpoznając ten wniosek Sąd zauważa, że zgodnie z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy stanowi zaś wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (zob. np. postanowienie NSA z 15 czerwca 2010 r., sygn. akt I FZ 152/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Służy realizacji konstytucyjnego prawa do sądu stronie, która ze względu stan majątkowy nie może ponieść kosztów sądowych. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W świetle okoliczności wynikających z oświadczenia skarżącego o jego stanie majątkowym i dochodach, zawartego we wniosku i w sprzeciwie, należy uznać, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ustalone zostały w kwocie 2000 zł (wpis sądowy od skargi). Ponadto w tut. Sądzie zawisła jeszcze inna sprawa skarżącego, gdzie wpis ustalony został w kwocie 1886 zł (I SA/Bk 156/13). Osiągane dochody w ponoszone wydatki w żadnym stopniu nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania w takiej wysokości. Z oświadczenia skarżącego stanowiącego odpowiedź na wezwanie Sądu z 3 lipca 2013 r. wynika, że miesięczne wydatki jego rodziny oscylują wokół kwoty 5.100 zł. Na tą kwotę składają się wydatki związane z: utrzymaniem mieszkania, opieką medyczną, żywnością, odzieżą, zobowiązaniami kredytowymi (214 zł), jak też zobowiązaniami w stosunku do osób poszkodowanych (1000 zł) oraz należnościami sądowi rozłożonym na raty (678 zł). Z przedstawionych Sądowi dokumentów (k. 62 i 63) wynika tymczasem, że średnie miesięczne dochody małżonków to obecnie łącznie kwota 5.104,06 zł. Wprawdzie analiza wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego wskazuje, że tuż przed złożeniem skargi w tej sprawie wypłacona została kwota 33.100 zł, tym niemniej wnioskodawca wyjaśnił, że przeznaczona została ona na spłatę zadłużenia związanego ze sprawą karną oraz zadłużenia związanego z utrzymaniem rodziny. Zdaniem Sądu, wykazane więc zostało, że strona nie mogła wygospodarować z posiadanych środków stosownej kwoty na pokrycie kosztów sądowych. Przedstawione przez skarżącego okoliczności wskazują, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji materialnej, która obiektywnie uniemożliwia zgromadzenie środków potrzebnych na sfinansowanie jego udziału w postępowaniu sądowym. Dlatego też stosując przepisy art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.