I SA/Bk 16/15
PostanowienieWSA w Białymstoku2015-12-09
Skład orzekający: Tomasz Oleksicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, rolnik samotnie prowadzący gospodarstwo rolne, mimo posiadania znacznego majątku (nieruchomość rolna, maszyny, inwentarz żywy) oraz środków w depozycie sądowym, może zostać zwolniony od kosztów sądowych i otrzymać ustanowienie radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Wnioskodawcy odmawia się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, ponieważ mimo jego trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, posiada on majątek (nieruchomość rolna, maszyny, inwentarz żywy) świadczący o dużych możliwościach zarobkowych. Ponadto, kwota znajdująca się w depozycie sądowym, choć częściowo zajęta przez komornika, nadal stanowi znaczący zasób, a wnioskodawca nie wykazał w sposób należyty, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania.Stan faktyczny
Rolnik E. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Wnioskodawca przedstawił swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną, wskazując na niskie dochody, wysokie wydatki, czasową niezdolność do pracy oraz prowadzone postępowania egzekucyjne. Wskazał również na posiadany majątek rolny i środki znajdujące się w depozycie sądowym.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 09 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. z sankcjami wieloletnimi p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Pola uprawne są oddalone [...] km od zabudowań gospodarczych, co podnosi koszty produkcji rolnej. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z [...] 2014 r. skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, w tym: [...] ha gruntów rolnych i [...] ha lasu, drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r., stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie, ciągnik rolniczy o wartości około 20.000 zł oraz [...] sztuk bydła (w tym [...] krowy). E. S. ma zgromadzone oszczędności w kwocie 200 zł na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 485 zł miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł (rocznie) oraz uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 900 zł (rocznie), a także otrzymał kwotę 3.601,48 zł tytułem dopłat unijnych do gruntów. Wykazane wydatki miesięczne to: energia elektryczna – 90 zł; woda – 40 zł; koszty leczenia, lekarstw i dojazdów do lekarzy 100 – 120 zł; koszty sądowe (wpisy, opłaty) 150 – 200 zł; zakup żywności, telefon – 500 zł; paliwo do ciągnika 150 – 200 zł. Aktualnie wobec skarżącego prowadzone jest [...] postepowań egzekucyjnych. E. S. wskazał również, iż z powodu suszy plony w roku bieżącym spadły o [...]%, co skutkuje brakiem paszy dla bydła. Dodatkowo wnioskodawca
w [...] br. przeszedł o. z. s., co zwiększyło wydatki na leczenie (k. 140
- 141).
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 12 listopada 2015 r. (k. 118), wnioskodawca nadesłał: rachunek za energię elektryczną (k. 125); postanowienie o przekazaniu sprawy z dnia [...] marca 2015 r. (k. 121); decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. o przyznaniu płatności ONW (k. 126); zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. (k. 121); powiadomienie o wpisie do rejestru dłużników (k. 123); pokwitowanie opłaty za wodę (k. 124); zaświadczenie Sadu Rejonowego w W. M. z dnia [...] lipca 2015 r. (k. 113).
Dodatkowo skarżący oświadczył, że aktualnym dysponentem depozytu sądowego w kwocie około 120.000 zł jest T. M z uwagi na to, że orzeczeniem z dnia [...] października 2015 r. sygn.. akt [...] [...] [...] Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] marca 2014 r. o zniesieniu współwłasności i zasiedzeniu (k. 107 i k. 120).
W tym miejscu należało wskazać, iż uczestnik postępowania w sprawie
II SA/Bk 736/13 T. M. z tytułu zniesienia współwłasności spłacił skarżącemu w okresie [...] – [...] 2014 r. kwotę ponad 121.000,00 zł, która to została złożona do depozytu sądowego, bo skarżący nie chciał podać numeru konta bankowego. Skarżący podał, że kwota ze spłaty znajduje się w depozycie sądowym i jest zajęta przez komornika (k. 33 i k. 35).
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że źródłem jego stałego miesięcznego utrzymania pozostaje renta w wysokości 485 zł. Wnioskodawca otrzymuje również czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł rocznie oraz uzyskał jednorazowy dochód z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 900 zł i dopłat unijnych w wysokości 3.601,48 zł. Wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy wynoszą 1.030 – 1.150 zł (energia elektryczna, woda, koszty leczenia, lekarstw i dojazdów do lekarzy, koszty sądowe, zakup żywności, telefon, paliwo do ciągnika). W skład majątku E. S. wchodzą: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha gruntów rolnych i [...] ha lasu) oraz drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r., ciągnik rolniczy oraz [...] sztuk bydła (w tym [...] krowy). Aktualnie wobec skarżącego toczy się [...] postępowań egzekucyjnych. E. S. wykazał zadłużenie w wysokości 9.109,54 zł – dokumenty z okresu [...] 2014 r. – [...] 2015 r. (k. 121 - 123). W dniu [...] stycznia 2013 r. została zasądzona na rzecz skarżącego tytułem spłaty kwota 121.779,25 zł i kwota ta znajduje się w depozycie sądowym, bowiem wnioskodawca nie chciał wskazać numeru konta bankowego, na które mają być wpłacone pieniądze przez zobowiązanego (k. 30). Obecnie natomiast skarżący podnosi, iż orzeczenie Sądu Okręgowego w zakresie zniesienia współwłasności i zasiedzenia zostało w dniu [...] października 2015 r. uchylone przez Sąd Najwyższy, ale nie przedstawia w tym zakresie żadnych dokumentów np. orzeczenia Sądu Najwyższego.
Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia
od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego przyczyniła się okoliczność,
iż E. S. dysponuje majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy.
Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że nie może dysponować zasadzoną kwotą spłaty bo znajduje się ona w depozycie sądowym i jest
zajęta przez komornika nie znajduje potwierdzenia. Z kwoty będącej w depozycie
sądowym komornik dokonał zajęcia jedynie w wysokości 1.421,26 zł (k. 35).
Nie znajduje również potwierdzenia twierdzenie E. S., że
aktualnie dysponentem kwoty depozytu sądowego jest T. M.
Z oświadczenia skarżącego złożonego w dniu [...] października 2015 r. i [...] grudnia 2015 r. wynika bowiem, iż Sąd Najwyższy w dniu [...] października 2015 r. wydał orzeczenie w sprawie o sygn. akt [...] [...] [...], z którego miałoby wynikać, że w depozycie sądowym nie ma żadnych pieniędzy (k. 107 i k. 120). Z pisma Sądu Najwyższego z dnia [...] listopada 2015 r. (załączonego do sprawy o sygn. akt II SA/BK 733/11) wynika jednoznacznie, że przedmiotem postanowienia wydanego w sprawie sygn. akt [...] [...] [...] z dnia [...] września 2015 r. było wyłącznie zawieszenie postępowania kasacyjnego w związku ze śmiercią jednej z uczestniczek oraz podjęcie tego postępowania z udziałem jej następczyni prawnej (k. 129). Okoliczność natomiast uchylenia przez Sąd Najwyższy rozstrzygnięcia w przedmiocie zniesienia współwłasności i zasiedzenia (sprawa której dotyczy depozyt), na obecnym etapie postępowania nie została w żaden sposób potwierdzona odpowiednimi dokumentami np. orzeczenie Sądu Najwyższego, mimo że od [...] października 2015 r.(data wydania orzeczenia przez SN) do daty złożenia tej informacji minął ponad miesiąc, do czego skarżący był wzywany w dniu [...] listopada 2015 r. (k. 118).
Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2
w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło