I SA/Bk 163/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 lipca 2010 r. sprawy ze skargi P. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami egzekucyjnymi 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z [...].12.2009 r. nr[...], 2. stwierdza, że postanowienia wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego P. D. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z [...].02.2006 r. P. D. wniósł m.in. o wydanie postanowienia w przedmiocie ustalenia należnych od dłużnika kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z [...].10.2005 r. Nr [...] i Nr [...] obejmujących należności z tytułu odsetek za zwłokę od niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych odpowiednio od stycznia do listopada 1999 r. oraz od stycznia do grudnia 2000 r. W konsekwencji Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. w dniu [...].12.2009 r. wydał postanowienie Nr [...] w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona stwierdziła, iż zostało ono wydane z naruszeniem art. 64 i art. 64c § 7 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej zwanej u.p.e.a. z uwagi na fakt naliczenia i pobrania od dłużnika nienależnych kosztów egzekucyjnych. Zdaniem strony przedmiotowe postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt objęcia długu postępowaniem restrukturyzacyjnym na zasadach określonych w ustawie z 30.08.2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), dalej zwanej ustawą o restrukturyzacji (art. 14 ust. 1). Strona wniosła o przeprowadzenie w tym zakresie postępowania uzupełniającego. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z[...].03.2010 r. Nr [...]uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z [...].10.2005 r. Nr [...] i w tym zakresie na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. orzekł o obciążeniu wierzyciela powyższymi kosztami w kwocie 785 zł, w pozostałej części, tj. obciążeniu zobowiązanego kosztami egzekucyjnym w kwocie 1.812,40 zł powstałymi w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego z [...].10.2005 r. Nr [...]utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że w wyniku wniosku strony w postanowieniu z [...].03.2010 r. Nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał, iż należności objęte tytułem wykonawczym z [...].10.2005 r. Nr[...], czyli odsetki od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1999 r. uległy przedawnieniu. Wobec tego nienależnie zostały pobrane koszty egzekucyjne w kwocie 785 zł powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułu. W tej sytuacji na podstawie art. 64c § 3 u.p.e.a. należało tymi kosztami obciążyć wierzyciela. Natomiast w pozostałym zakresie organ egzekucyjny zasadnie określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w celu wyegzekwowania należności z tytułu odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000 r. i zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. obciążył nimi zobowiązanego. W skardze do sądu administracyjnego P. D. zaskarżając powyższe postanowienie w części dotyczącej obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi zarzucił naruszenie: a) art. 64 i art. 64c § 1 u.p.e.a. z uwagi na fakt, iż organ egzekucyjny pomimo objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym także odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r., wyegzekwował od skarżącego nienależne koszty egzekucyjne w kwocie 1.812,40 zł na podstawie tytułu wykonawczego z 31.10.2005 r. dotyczącego długu, który na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji nie jest wymagalny od 12.10.2002 r. do chwili obecnej, b) art. 14 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji z uwagi na fakt pobrania kosztów egzekucyjnych od skarżącego, w sytuacji gdy dług jest objęty do chwili obecnej postępowaniem restrukturyzacyjnym, c) art. 15 k.p.a. z uwagi na fakt, iż Dyrektor Izby Skarbowej w B. rozpatrując zażalenie strony nie przeprowadził bez uzasadnionej przyczyny postępowania uzupełniającego, pomijając milczeniem wniosek strony w tym zakresie, d) art. 8 k.p.a., gdyż Dyrektor Izby Skarbowej w B. prowadził przedmiotowe postępowanie w sposób, który nie przyczynił się do pogłębienia zaufania skarżącego do organów administracji publicznej. Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. w skarżonej części oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że odsetki za zwłokę od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. są objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym prowadzonym na wniosek skarżącego, co wynika z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o restrukturyzacji. W tej sytuacji Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. bezpodstawnie wystawił w dniu [...].10.2005 r. tytuł wykonawczy Nr [...] i wszczął w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego postępowanie egzekucyjne w stosunku do długu, który od 12.10.2002 r. nie był wymagalny. Zdaniem strony nie ma znaczenia fakt, iż wniosek o przeprowadzenie postępowania uzupełniającego został złożony dopiero w zażaleniu, bowiem zgodnie z art. 15 k.p.a. rolą organu odwoławczego jest rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z 30.04.2010 r. skarżący podniósł dodatkowy zarzut, iż skarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 64c § 3 u.p.e.a. ze względu na nieuzasadnione obciążenie kosztami egzekucyjnymi dłużnika, w sytuacji gdy kosztami tymi powinien być obciążony wierzyciel bowiem obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego Nr [...] nie był wymagalny. Wskazał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. nie posiadał uprawnień do określenia podatnikowi odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000 r., ponieważ przepis art. 53a o.p. wszedł w życie z dniem 01.01.2003 r. Decyzja wydana w tym zakresie jest zatem dotknięta wadą, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 3 o.p. Odpowiadając na powyższe pismo Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził (pismo z 01.06.2010 r.), iż mając na uwadze art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Na rozprawie w dniu 06.07.2010 r. pełnomocnicy stron stwierdzili, że aktualnie prowadzone jest postępowanie restrukturyzacyjne wskazywane przez stronę skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienia musiały podlegać uchyleniu, ponieważ zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decydujące znaczenie w tym zakresie miała podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność prowadzenia restrukturyzacyjnego obejmującego należności, których dotyczy kontrolowane postępowanie egzekucyjne. Strona skarżąca w zażaleniu, a następnie w skardze wskazywała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 23.04.2009 r. sygn. akt I SA/Bk 54/09 uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].12.2004 r. w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania restrukturyzacyjnego. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z [...].12.2009 r. uchylił wydaną w tym zakresie decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z [...].07.2008 r. Na rozprawie pełnomocnicy stron potwierdzili fakt prowadzenia ww. postępowania restrukturyzacyjnego. Według strony skarżącej tymże postępowaniem restrukturyzacyjnym objęte są należności wynikające z tytułów wykonawczych z [...].10.2005 r. Nr [...] i Nr [...] stanowiących podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w którym wydano zaskarżone postanowienie. Do kwestii tej nie odniósł się Dyrektor Izby Skarbowej w B. Wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zakres rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wyznaczają granice sprawy rozstrzygniętej decyzją (postanowieniem) organu I instancji. Sprawa rozpatrywana w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym) powinna być tożsama pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym ze sprawą rozpatrzoną przez organ I instancji. Nie oznacza to jednak, zakazu uwzględniania jakichkolwiek "nowości", w szczególności tych, które nie tworzą nowej sprawy (por. Komentarz do art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II). W ocenie sądu nie stanowi naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, w pełni odpowiada też realizacji zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a., odniesienie się do przedstawionej w zażaleniu argumentacji strony mającej wpływ na możliwość prowadzenia postępowania. Zasad tych organ odwoławczy nie dopełnił. Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji wszczęte postępowania egzekucyjne oraz karne skarbowe podlegają zawieszeniu do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, o której mowa w art. 21 ust. 1, czyli decyzji stwierdzającej umorzenie należności podlegających restrukturyzacji lub decyzji umarzającej postępowanie restrukturyzacyjne. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu z mocy prawa, bez potrzeby wydawania postanowienia w tym zakresie. W związku z tym fakt, iż toczy się postępowanie restrukturyzacyjne obejmujące egzekwowane należności, stosownie do art. 14 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji, powoduje, że zawieszeniu uległo postępowanie egzekucyjne. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na przerwaniu na pewien czas biegu tego postępowania. Oznacza to przerwanie toku wszystkich czynności podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem zarówno czynności dokonanych w toku egzekucji, jak również innych czynności procesowych. I tak stosownie do art. 58 § 1 u.p.e.a. w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Organ egzekucyjny może jednak uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli to jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw (art. 56 § 1). Należy też przyjąć, że w takim zakresie, w jakim u.p.e.a. nie zawiera wyczerpujących rozwiązań dotyczących kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego, stosownie do art. 18 u.p.e.a., będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te nie modyfikując instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanowić będą uzupełnienie tych regulacji. Dotyczy to m.in. kwestii możliwości podejmowania czynności procesowych w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego przez organy egzekucyjne. Zgodnie z art. 102 k.p.a. w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Do wskazanych czynności niezbędnych nie zalicza się rozpoznanie wniosku o wydanie postanowienia w przedmiocie ustalenia należnych od dłużnika kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny winien zatem wstrzymać się z tą czynnością do czasu ustania przyczyny zawieszenia postępowania. Wydanie postanowienia w tym zakresie narusza zatem przepisy tj. art. 102 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 14 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji. W ocenie Sądu nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., zwłaszcza, że strona skarżąca nie wyjaśniła na czym konkretnie ten zarzut opiera. W tej sytuacji przedwczesne jest natomiast odnoszenie się do pozostałych zarzutów dotyczących kwestii obciążenia skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego. Naruszenie wskazanych przepisów procedury uzasadniało uchylenie art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien stwierdzić, czy rzeczone postępowanie restrukturyzacyjne obejmuje należności z obu tytułów wykonawczych i uwzględnić skutki zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji. Orzeczenie o niewykonywaniu postanowień Sąd oparł o przepis art. 152 ww. ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2-4 ww. ustawy i § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 02.12.2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075 ze zm.).