I SA/Bk 165/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 07 września 2011 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia do ponownego rozpoznania sprawy odmowy umorzenia zaległości z tytułu IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] lutego 2011 r. znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło w całości decyzję Burmistrza G. z [...] grudnia 2010 r. znak [...], wydaną w sprawie odmowy A. G. (dalej również jako skarżący) umorzenia zaległości IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. w kwocie 199,00 zł. Odmawiając wnioskowanego przez skarżącego umorzenia zaległości podatkowych organ pierwszej instancji powołał się na lekceważącą postawę podatnika, odmowę złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, odmówienie udziału w oględzinach i używanie niestosownych określeń. Burmistrz G. uznał, że w przypadku podatnika w ostatnim czasie nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako ważny interes podatnika, ani też nie występują przesłanki o charakterze interesu publicznego. Rozpatrując odwołanie skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało, że w sprawie tej nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji nie dokonał analizy i oceny sytuacji materialnej skarżącego, chociaż zajął stanowisko w sprawie, że jest dobra, gdyż strona uzyskuje dochody. W zaskarżonej decyzji nie przedstawiono żadnych informacji, jakie są to kwoty i z czego wynikają takie dane. Kolegium zgodziło się, że jeżeli część dowodów i faktów znanych jest organowi z urzędu, to nie wymagają, o ile są aktualne, ponownego ich przeprowadzania. Dane takie jednak winny być dołączone do akt niniejszej sprawy (kserokopia potwierdzona za zgodność z oryginałem wraz z informacją w toku jakiego postępowania zostały pozyskane) oraz powinny zostać omówione i ocenione przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy, a także muszą być dostępne do wglądu stronie postępowania. Kolegium zwróciło ponadto uwagę, że w aktach sprawy nie znajduje się wezwanie skierowane do skarżącego do stawienia osobistego lub do pisemnego wypełnienia informacji o stanie majątkowym (dochody, wydatki, ruchomości, oszczędności lub kredyty) i przedłożenia innych danych i dowodów potwierdzających wydatki lub po prostu trudną sytuację, na którą podatnik powołuje się we wniosku. Organ pierwszej instancji wskazał jednak w decyzji, że skarżący odmawia złożenia takiego oświadczenia. Organ odwoławczy dodał, że w zaskarżonej decyzji zabrakło też podstawowych informacji o wielkości gospodarstwa i stanie rodzinnym wnioskodawcy, nie dołączono do sprawy decyzji wymiarowej za 2010 r. stanowiącej informację w tym zakresie, a znajdujący się w aktach dowód w postaci protokołu z oględzin nie może stanowić samoistnego dowodu wystarczającego do prawidłowego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. W skardze złożonej do Sądu skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie swego podania dotyczącego umorzenia IV raty podatku rolnego, o dołączenie akt sprawy o sygn. akt I SA/Bk 589/10 i I SA/Bk 726/10 i ponowne rozpatrzenie decyzji z 17 września 2010 r. oraz rozpatrzenie III raty podatku za 2010 r. i zwrócenie się do ARiMR w Warszawie o informacje, kto zwracał się o dopłaty do działek, których jest on właścicielem. Skarżący wskazał, że jest bankrutem, została mu zabrana renta chorobowa, nie ma za co opłacać KRUS, opieka społeczna nie wypłaca zasiłku celowego, a gmina nie chce umorzyć podatku rolnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że przedmiotem sądowej kontroli nie może być inna sprawa administracyjna niż ta, w której wniesiono skargę. W rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] lutego 2011 r. znak [...], które uchyliło w całości decyzję Burmistrza G. z [...] grudnia 2010 r. znak [...], wydaną w sprawie odmowy umorzenia skarżącemu zaległości IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. w kwocie 199,00 zł. Orzekający w tej sprawie Sąd nie może zatem kontrolować legalności innych spraw tego podatnika. Dodać przy tym należy, że sprawy, na które powołał się w skardze podatnik i domagał się ponownego ich rozpatrzenia, zostały już prawomocnie zakończone. W sprawie o sygn. I SA/Bk 589/10 tut. Sąd wydał 11 maja 2011 r. prawomocny wyrok oddalający skargę A. G. na rozstrzygnięcie dotyczące uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia temu organowi sprawy odmowy wydania kserokopii akt spraw umorzenia zaległości z tytułu III i IV raty podatku rolnego należnego za rok 2008. Z kolei w sprawie o sygn. I SA/Bk 726/10 skarga podatnika na decyzję w sprawie odmowy umorzenia I i II raty podatku rolnego za 2010 r. została prawomocnie odrzucona postanowieniem z 15 grudnia 2010 r. Przechodząc do kontroli legalności zaskarżonego w tej sprawie rozstrzygnięcia, Sąd stwierdza, że jest ono zgodne z prawem. Przede wszystkim podkreślić należy, że decyzje organów podatkowych w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa podatkowego swego rodzaju luz decyzyjny, przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia zaległości podatkowej w przypadku spełnienia jednej z przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Przyznana omawianą regulacją swoboda nie oznacza oczywiście dowolności działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest zobowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w powyższym artykule przesłanki. Akta sprawy potwierdzają stanowisko Kolegium, że organ pierwszej instancji, odmawiając zastosowania wnioskowanej przez skarżącego ulgi, nie dokonał wystarczająco wnikliwej analizy sytuacji podatnika. W szczególności Burmistrz G. w wydanej decyzji nie przedstawił żadnych informacji odnośnie dochodów podatnika, wielkości jego gospodarstwa, czy stanu rodzinnego. Organ ten odesłał do materiału dowodowego zgromadzonego w innym postępowaniu, jednak dowodów tych nie włączono do akt kontrolowanej sprawy, ani nie dokonano ich oceny. Biorąc pod uwagę powyższe, organ pierwszej instancji uchybił obowiązkowi podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, tym samym naruszył zasady wynikające z art. 122 i art. 187 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy prawidłowo zatem uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Burmistrzowi G. Zgodnie bowiem z art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy uzyskuje kompetencję do wydania takiej decyzji kasacyjnej, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Taka potrzeba niewątpliwie w niniejszej sprawie zachodziła. Organ odwoławczy wskazał przy tym, jakie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymagają zbadania przy ponownym jej rozpatrzeniu. Orzekające w tej sprawie Kolegium nie miało przy tym kompetencji do wydania decyzji kasacyjnej i orzeczenia o istocie sprawy. Samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest bowiem do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji (zob. art. 233 § 3 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej). Jak już wyżej zauważono decyzja organu pierwszej instancji wydana została natomiast w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przedstawione w skardze i w kolejnych pismach procesowych okoliczności dotyczące trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, a także złego stanu zdrowia mogą być przedmiotem oceny organów w ramach ponownie prowadzonego postępowania dotyczącego wniosku o umorzenie IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego, gdzie skarżący może je podnosić. Z podanych przyczyn uznano, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi jako nieuzasadnionej na podstawie art. 151 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.