I SA/Bk 168/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 04 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. W. i T. W. na uchwałę Zarządu Powiatu w A. z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dotacji w 2014 r. na jednego ucznia niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Starostę A. p o s t a n a w i a - odmówić przyznania E. W. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. , E. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowy z [...] [...] dzieci. Źródłem utrzymania skarżącej jest dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.241,27 zł miesięcznie. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi [...] części domu o powierzchni łącznej [...] m² oraz mieszkanie o powierzchni [...] m2. Wnioskodawczyni nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 163 - 164). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 26 marca 2015 r. (k. 172) skarżąca wyszczególniła ponoszone miesięczne wydatki, w tym: energia elektryczna – 402,53 zł; woda – 312,60 zł; telewizja satelitarna – 139 zł; telefon – 89 zł; żywność 1.500 – 2.000 zł; Internet – 75 zł. Dodatkowo E. W. ponosi wydatki roczne: ogrzewanie 3.000 – 4.000 zł, podatek od nieruchomości – 133 zł. Wskazane we wniosku mieszkanie jest zajmowane przez syna skarżącej, który pozostaje na jej utrzymaniu, zaległości z tytułu utrzymania tego lokalu za 2014 r. to 14.000 zł. Posiadany samochód osobowy O. [...] rok prod. [...], jest użytkowany na potrzeby prowadzonej działalności - służy do przewozu nauczycieli (k. 180). Do akt sprawy E. W. dołączyła: dokument sumowanie księgi Zespołu Szkół "B." Spółka cywilna z siedzibą w E. za okres styczeń – grudzień 2014 r. (k. 162); dokument sumowanie księgi Centrum Edukacji Zawodowej w E. za okres styczeń – grudzień 2014 r. (k. 165); dokumenty sumowanie księgi Zespołu Szkół "B." Spółka cywilna z siedzibą w E. oraz Centrum Edukacji Zawodowej w E. za okres styczeń – marzec br. (k. 181 – 182); wyciągi z konta bankowego za okres styczeń – 04 kwietnia br. (k. 180 – 194); decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości (k. 195); wezwania do zapłaty, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego; powiadomienie o zamiarze wstrzymania dostawy energii elektrycznej (k. 196 – 199). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sadowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu E. W. wykazała, iż utrzymuje się z prowadzenia szkół tj. Zespołu Szkół "B." Sp. cywilna E. W., T. W. w E. (k. 162 i k. 181); Centrum Edukacji Zawodowej w E. (k. 165 i k. 182) oraz [...] Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w A. i Szkoły Policealnej Nr [...] dla Dorosłych w A. (k. 132). Z tytułu prowadzenia Zespołu Szkół "B." Sp. cywilna E. W., T. W. w E. w 2014 r. wnioskodawczyni uzyskała przychód w kwocie 152.130 zł, przy dochodzie 29.790,66 zł (k. 162). Za okres 01 stycznia – 31 marca br. skarżąca uzyskała z tego tytułu przychód w wysokości 32.900 zł, przy dochodzie 5.846,23 zł (k. 181). Z tytułu prowadzenia Centrum Edukacji Zawodowej w E. w 2014 r. wnioskodawczyni uzyskała przychód w kwocie 48.700 zł, przy stracie 4.893,77 zł (k. 165). Za okres 01 stycznia – 31 marca br. skarżąca uzyskała z tego tytułu przychód w wysokości 17.200 zł, przy poniesionej stracie w kwocie 5.322,02 zł (k. 182). Na funkcjonowanie szkół prowadzonych przez E. W. i T. W. na terenie A. przewidziano dotację przedmiotową z budżetu powiatu w łącznej kwocie 563.635 zł (k. 49). Wykazane wydatki miesięczne E. W. wynoszą 2.518 – 3.018 zł (energia elektryczna, woda, telewizja satelitarna, telefon, żywność, Internet), dodatkowo skarżąca ponosi wydatki roczne w kwocie 3.133 – 4.133 zł (ogrzewanie, podatek od nieruchomości). Majątek E. W. stanowi: [...] części domu o powierzchni łącznej [...] m², samochód osobowy O. [...] rok prod. 2008 oraz mieszkanie o powierzchni [...] m2 (zajmowane przez syna skarżącej, który pozostaje na jej utrzymaniu, zaległości z tytułu utrzymania tego lokalu za 2014 r. to 14.000 zł). Wnioskodawczyni (Zespół Szkół "B." Sp. cywilna E. W., T. W. w E.) jest zadłużona z tytułu prowadzonej egzekucji na łączną kwotę 136.782,84 zł (k. 198 – 199). Dodatkowo skarżąca ma zaległości w opłatach za wodę i ścieki oraz energię elektryczną w wysokości 894,32 zł (k. 196 – 197). W tym miejscu należy wskazać, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia leży okoliczność, iż niniejsza sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez E. W. działalnością (cztery szkoły niepubliczne). Działalność ta nie powinna, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania skarżących, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń (w tym też, jak w sprawie niniejszej kwestionowanie na drodze sądowej uchwały Zarządu Powiatu w A.). Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż wnioskodawczyni prowadząc działalność, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych oraz liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel (w tym również i na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru). Skoro dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów postepowania sądowoadministracyjnego, preferencyjnie traktując inne zobowiązania, nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty postepowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-