I SA/Bk 169/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji "P." w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 19 marca 2024 r,. nr 405.346/C-22/XV/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie decyzji zobowiązującej do zwrócenia "skradzionych pieniędzy u Fundacji pod przykrywką podatkową" oddala skargę. Postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r. nr 405.346/C-22/XV/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej powoływane jako: Kolegium, organ) utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 21 lutego 2024 r. nr 405.300/AH/I/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku Fundacji "P." (dalej powoływana jako: skarżąca, Fundacja). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 1 lutego 2024 r. Fundacja "P." wystąpiła do m.in. o wydanie decyzji zobowiązującej Wójta Gminy N. – P. J. do zwrócenia "skradzionych pieniędzy u Fundacji pod przykrywką podatkową w okresie od 14 września 2010 r. do 18 października 2011 r.". Organ uznał, że podanie nawiązuje do tematyki podatkowej, wobec czego rozpatrzył je w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej jako: o.p.) i następnie wydał postanowienie z 21 lutego 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania. Pismem z 10 marca 2024 r., wniesionym w terminie na wniesienie zażalenia ww. postanowienie, Fundacja wniosła o wydanie decyzji nakazującej zwrócenie umyślnie bezprawnie pobranego podatku za grunty w okresie 14 września 2010 r. – 18 października 2011 r. i doprowadzenie do prawidłowego oznaczania gruntów. Kolegium wniesione pismo zakwalifikowało jako zażalenie na ww. postanowienie, uznając, że pismo bezpośrednio odnosi się do tego postanowienia, z podaniem jego sygnatury i tematyce opartej o przepisy o.p. Zdaniem Kolegium żaden z przepisów o.p. nie zawiera podstawy prawnej do wydania na żądanie strony przez organ wyższego stopnia decyzji nakazującej organowi podatkowemu gminy dokonania zwrotu uiszczonej lub pobranej należności podatkowej. Zdaniem organu podanie Fundacji nie zawierało sformułowań uzasadniających przyjęcie, że domaga się ona wydania decyzji stwierdzającej powstanie nadpłaty i określającej jej wysokość. Kolegium pozostaje w przekonaniu, że strona jednoznacznie domagała się wydania decyzji zobowiązującej organ podatkowy I instancji do zwrócenia bezpodstawnie pobranych od niej należności, dlatego odstąpiono od przekazania podania Wójtowi Gminy. Mając na uwadze zasadę legalności organ stwierdził, że nie ma przepisu prawa pozwalającego na wydanie wnioskowanej przez Fundację decyzji, co uzasadniało wydanie postanowienia na podstawie art. 165a o.p. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do WSA w Białymstoku. W treści skargi Fundacja wskazała, że w wyniku bezprawnego w jej ocenie oznaczenia działek Fundacji w ewidencji gruntów symbolem Tr zamiast Ls i R zostały skradzione pieniądze Fundacji przez Wójta Gminy N. W związku z powyższym skarżąca wniosła o unieważnienie zaskarżonego postanowienia oraz o doprowadzenie do prawidłowego oznaczenia gruntów symbolem Ls i R w okresie od 14 września 2010 r. do 18 października 2011 r. i w tym kontekście zwrócenia przez Gminę N. pieniędzy Fundacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Kolegium trafnie odczytało treść żądania skarżącej. Uzasadnione było przekonanie, by wniosek potraktować jako odnoszący się do tematyki podatkowej. Tym samym z mocy art. 2 o.p. do wniosku strony zastosowanie winny znaleźć przepisy o.p. Podstawę prawną wydanego postanowienia stanowił art. 165a § 1 o.p. Z treści powołanego przepisu wynika, że gdy żądanie strony zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wykładnia językowa normatywnego zwrotu z "jakichkolwiek innych przyczyn" wskazuje, że mieszczą się w nim wszelkie inne, niż brak statusu strony, okoliczności uniemożliwiające prawidłowe wszczęcie postępowania podatkowego. Ustawodawca jednak nie wskazuje na żadną z tych innych przyczyn, co wymusza na judykaturze zwłaszcza, wskazywanie ich praktycznych przykładów. Na takie przykłady naprowadzić może zrozumienie słowa "postępowanie" zawarte w analizowanej przesłance. Słowo to oznacza postępowanie podatkowe, które ze swej istoty ma na celu realizację wynikającego z obowiązku podatkowego zobowiązania podatkowego. Celem tego postępowania jest więc realizacja prawa materialnego poprzez podejmowanie czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Odmowa wszczęcia postępowania podatkowego z przyczyn przedmiotowych będzie więc konsekwencją braku przepisu stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji albo zaistnienia negatywnej przesłanki określonej w przepisie prawa, zwłaszcza materialnego (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1433/22, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie rozumienie wskazanego przepisu zaprezentował organ podatkowy, właściwie też przyjmując, że znajduje on zastosowanie do wniosku Fundacji. Z zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że na przeszkodzie merytorycznemu rozpatrzeniu wniosku stanął brak podstawy prawnej organu do realizacji oczekiwanego przez stronę działania. Organ przyjął zasadnie, że jako organ podatkowy wyższego stopnia nie dysponuje uprawnieniem do realizacji żądania strony w postaci wydania decyzji nakazującej organowi podatkowemu gminy dokonania zwrotu uiszczonej lub pobranej należności podatkowej. Należy zgodzić się ze stanowiskiem, że takiego uprawnienia nie przewidują przepisy o.p. Tym samym brak przepisu prawa pozwalającego wydać wnioskowaną przez Fundację decyzję wyklucza możliwość uwzględnienia jej wniosku. W ocenie sądu treść wniosku była jasna. Organ był związany żądaniem strony, tym samym nie mógł domniemywać intencji strony. W związku z tym trafnie wniosek nie został rozpatrzony w trybie przepisów o.p. o stwierdzeniu powstania nadpłaty (art. 74a i art. 75 o.p.). Skoro wniosek został skierowany do organu podatkowego wyższego stopnia i zawierał wyraźnie skierowane do tego właśnie organu żądanie to nie było również podstaw do przekazania wniosku Wójtowi Gminy N.. Końcowo należy stwierdzić, że twierdzenia skargi nie odnosiły się do zaskarżonego postanowienia, lecz stanowiły powielenie treści wniosku, tym samym nie mogły podważyć prawidłowości postanowienia Kolegium. Sąd nie doszukał się również innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935). Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na co pozwalał przepis art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy procesowej.