I SA/Bk 174/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.),, asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi [...] K. Spółki z o.o. w B., następcy prawnego [...] S. K. i S. Spółki Jawnej w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Postanowieniem z [...] stycznia 2007 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] grudnia 2006 r. nr [...], którym odmówiono umorzenia kosztów egzekucyjnych skarżącej [...] "S." K. i [...] spółka jawna L. K., R. K., D. K. w G. Organ odwoławczy wyjaśnił, że orzekanie w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych leży w sferze uznania administracyjnego, a dokonana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. ocena podnoszonych przez Spółkę okoliczności nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych wskazane zostały w art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz, że system umarzania kosztów egzekucyjnych jest analogiczny do systemu umarzania zobowiązań podatkowych, który uznawany jest za pomoc publiczną regulowaną przepisami ustawy z 31 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291). Zdaniem organu nie uzyskanie przez Spółkę żadnej pomocy publicznej, w tym także pomocy de minimis, w okresie 3 ostatnich lat poprzedzających dzień wystąpienia z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych, nie jest wystarczającą przesłanką potwierdzającą zasadność umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Umorzenie kosztów egzekucyjnych zależy, bowiem od wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ odwoławczy uznał, że skoro wspólnicy wykazali w deklaracji PIT-5L za październik 2006 r., że każdy z nich uzyskał dochód w kwocie [...] zł z tytułu udziału w Spółce, to nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, iż uiszczenie kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł doprowadzi do zachwiania prowadzonej działalności, zmniejszenia zatrudnienia oraz spowoduje nieodwracalne skutki ekonomiczne. Ponadto w sytuacji, gdy zobowiązany argumentując wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych podnosi, iż spłaca raty z tytułu zaciągniętych kredytów, umorzenie kosztów egzekucyjnych stworzyłoby w gruncie rzeczy uprzywilejowaną sytuację innych wierzycieli, ponieważ spowodowałoby zrealizowanie należności na rzecz innych wierzycieli, kosztem należności Skarbu Państwa. Wskazano, że w sprawie nie wystąpiły również pozostałe okoliczności, które mogłyby uzasadniać umorzenie kosztów egzekucyjnych, w tym nieściągalność od zobowiązanego dochłodzonego obowiązku. Natomiast powoływanie się przez Spółkę na istnienie interesu podatnika, nie mogło skutkować umorzeniem kosztów egzekucyjnych z uwagi na, to, że taka okoliczność nie została wymieniona w art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak jest w tej sprawie także okoliczności, które wskazywałyby na istnienie ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, któremu zarzucił: naruszenie art. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; naruszenie art. 64 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez ustalenie zbyt wysokich opłat egzekucyjnych; naruszenie art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że okoliczności, w jakich znajduje się zobowiązany nie uzasadniają zastosowania tych przepisów i umorzenia kosztów egzekucyjnych. Autor skargi zakwestionował zasadność wszczęcia wobec Spółki postępowania egzekucyjnego. Wyraził pogląd, że za zwłokę można uznać jedynie zawinione zwlekanie dłużnika w spełnieniu świadczenia, celowe uchylanie się, zwodzenie wierzyciela, narażanie go w ten sposób na powstanie szkody w jego interesie. Tymczasem Spółka w żaden sposób nie unikała spełnienia świadczenia określonego tytułami wykonawczymi. Wręcz przeciwnie, stale utrzymywała kontakt z organami podatkowymi, ubiegała się o rozłożenie tego zobowiązania na raty, o odroczenie terminu płatności, nie kwestionowała też zasadności wydanej decyzji określającej, co oznacza, że godziła się na zapłatę zobowiązania. Organ mógł, więc wstrzymać się z wszczynaniem egzekucji. Organ egzekucyjny pominął (nie rozpoznał) wniosków strony w przedmiocie odstąpienia od wszczynania egzekucji na czas rozpoznania wniosków w przedmiocie odroczenia terminu płatności podatku i jego rozłożenia na raty. Skarżący podkreślił, że zobowiązany nie dokonywał żadnych czynności prowadzących do pomniejszenia swojego majątku i pokrzywdzenia wierzyciela. Zdaniem skarżącego, skoro egzekucję niepotrzebnie wszczęto, niezasadnie zostały też naliczone koszty egzekucyjne. Ponadto stwierdził on, że wartość tych kosztów została ustalona w sposób zdecydowanie wygórowany. Sprzeczne jest to z zasadą proporcjonalności, nie odpowiada charakterowi sprawy, stopniowi jej zawiłości pod względem faktycznym i prawnym. Postawa organu egzekucyjnego, który obciąża zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi zdecydowanie ponad miarę, nadając im w okolicznościach mniejszej sprawy charakter wręcz represyjny, kłóci się z zasadą praworządności - art. 7 K.p.a. i z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 K.p.a. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że określony w art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek wierzyciela do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych rozpoczyna się wraz z nabyciem przez obowiązek cech wykonalności. Przyjmuje się, iż zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, jeżeli obowiązek stał się wymagalny, a zobowiązany nie podjął działań zmierzających do jego wykonania. Wprawdzie Spółka wystąpiła do organu podatkowego o zastosowanie ulg w spłacie należności podatkowych, lecz już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Organ podkreślił, że zgłoszony przez Spółkę zarzut, iż niezasadnie wszczęto egzekucję nie odnosi się do zaskarżonego postanowienia, wydanego przez organ egzekucyjny w postępowaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zakresem postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie mogą być objęte środki zaskarżenia podlegające rozstrzygnięciu w odrębnym trybie. Wskazał także, że w postępowaniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie mogą być rozstrzygane kwestie dotyczące ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Wysokość kosztów egzekucyjnych ustalana jest w odrębnym postępowaniu, regulowanym przepisami art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sąd administracyjne został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd bada legalność zaskarżonego aktu lub czynności wedle stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie ich podjęcia. Sąd nie będąc zwiany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydanych w nim decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA sygn. akt 2572/95, Pr. Gospo.1998, nr 5, s.36). Mając powyższe na uwadze należy uznać, że podnoszone w skardze zarzuty: niezasadności postępowania egzekucyjnego, ale także kwestie dotyczące ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych powinny był być podnoszony w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a nie dopiero na etapie postępowania w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na to, że nie odnoszą się bezpośrednio do przedmiotu zaskarżonego postanowienia, wydanego przez organ egzekucyjny. Zakresem postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie mogą być objęte środki zaskarżenia podlegające rozstrzygnięciu w odrębnym trybie. (porównaj wyroki NSA: sygn. akt ISA/Gd 665/97, Lex Polonica oraz sygn. akt ISA/Łd 126/97, ONSA 200/1/29, w myśl których postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie ustalenia ich wysokości). Odnosząc się natomiast do wskazywanego w skardze naruszenia art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), będącego podstawą rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, Sąd zauważa, że koszty egzekucyjne, co do zasady obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 ww. ustawy), a zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych art. 64 §8 cyt. ustawy). W art. 64e §2 pkt 1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyliczono (w sposób wyczerpujący) przypadki, w których organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. I tak organ egzekucyjny może z urzędu lub na wniosek, umorzyć koszty egzekucyjne, gdy stwierdzi nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1) lub za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2) lub ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3). Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów ma charakter uznaniowy. Z tego względu odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno, gdy wystąpiły, jak i gdy nie wystąpiły w sprawie przesłanki ich umorzenia. Mając na uwadze fakt, że sądy administracyjne mają wyłącznie uprawnienia kasatoryjne i nie mają uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy podkreślić, że w przypadku orzeczeń wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji wybór jest słuszny. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzje takie podlegają natomiast badaniu, co do ich zgodności z przepisami proceduralnymi (podobnie NSA w wyroku z 01.06.1994 r., sygn. akt III SA 1734/93, publ. Wspólnota 1994/42/16). W niniejszej sprawie skarżąca Spółka poza zarzutami naruszenia art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego podnoszonymi w związku z ustaleniem zbyt wysokich opłat egzekucyjnych, które jak wskazano wyżej nie są przedmiotem rozpoznawanej sprawy, nie sformułowała żadnych zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych związanych z prowadzonym postępowaniem przez organy podatkowe w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Naruszenia obowiązujących w tym zakresie przepisów w stopniu mającym wpływ na rozstrzygniecie sprawy nie dostrzega również Sąd. Należy również uznać, że ocena wskazywanych przez Spółkę okoliczności, które miały uzasadniać podjecie pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Sąd nie stwierdzając podnoszonego w skardze naruszenia prawa, a tym samym podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.