I SA/Bk 176/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. Sz. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. E. Sz. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym [...] - hektarowe gospodarstwo rolne. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z dnia [...] marca 2012 r. skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego powodu został zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej, co oznaczało spadek dochodów. Konsekwencją powyższego jest również to, że zachodzi konieczność ciągłego wynajmowania pracowników do cięższych prac w gospodarstwie, co zwiększa koszty tej działalności. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 24 ha, drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...]r. oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. E. Sz. nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 360 zł miesięcznie oraz dopłaty do gruntów rolnych za 2010 r. w wysokości 21.300 zł. Przeciwko wnioskodawcy toczy się cztery postępowania egzekucyjne, które skutkują zajęciem ruchomości. Obecnie skarżący nie posiada środków na opłacenie [...] S.A. w Ł., Spółki W. w K., ARiMR w Ł., rachunków za wodę, energię elektryczną, nawozy mineralne i innych wydatków (k.16-17). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2012 r, E. Sz. oświadczył, że posiada [...] sztuk bydła, w tym [...] krowy. W 2012 r. wnioskodawca nie otrzymał dopłat z Unii Europejskiej, bowiem decyzja w sprawie płatności została uchylona. Wykazane wydatki miesięczne skarżącego to około 1.100 zł, w tym: 650 zł – żywność; 160 zł – energia elektryczna; około 150 zł – telefon; 30 zł – woda; 36 - wywóz nieczystości, około 50 zł – leki, 60 zł – koszty korespondencji i przejazdów. Wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, regulowane sezonowo, przedstawiały się w ostatnim okresie następująco: 9.000 zł – nawozy, środki ochrony roślin – 1.000 zł, paliwo – 3.000 zł, nasiona -300 zł, części zamienne – około 600 zł. E. Sz. podniósł, iż jego gospodarstwo jest typowym gospodarstwem, w którym uprawia się zboże, kukurydzę oraz trawę na paszę dla bydła. W okresie trzech ostatnich miesięcy wnioskodawca nie sprzedawał żadnych płodów rolnych ani mleka (k. 20). Dodatkowo zaakcentował, iż zalega z wieloma płatnościami, w tym m.in. hurtowni nawozów mineralnych. Do akt sprawy E. Sz. dołączył: dokumentację lekarską (k.21-23); wezwanie do zapłaty faktury za dostawę energii elektrycznej na kwotę 270,04 zł (k. 24); decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] maja 2012 r. o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. M. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (k. 25); wypis z treści lekarza Rzeczoznawcy KRUS (k. 26); tytuły wykonawcze z tytułu nieopłaconej składki OC na łączną kwotę 847,60 zł (k. 27-28); zawiadomienia z dnia [...] czerwca 2012 r. i [...]08.2012 r. o wszczęciu egzekucji na łączną kwotę 2.417,61 zł (k. 29-31); postanowienia Komornika Sądowego w Z. z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie ustalenia kosztów postępowań egzekucyjnych na łączna kwotę 1.133,89 zł (k. 32-34); Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł (k. 11). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (aktualnie brak dochodu) oraz renta w wysokości 360 zł (k. 17). Skarżący otrzymał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 – decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. M. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ale decyzja ta została uchylona w dniu [...] maja 2012 r. (k. 25). Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 1.136 zł. Koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego za ostatni okres zostały oszacowane na kwotę około 13.900 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m² (wymagający remontu), [...] sztuk bydła oraz maszyny rolnicze. Zadłużenie komornicze skarżącego zgodnie z dołączonymi dokumentami wynosi około 3.551,50 zł (k. 29-34). Ponadto skarżący ma zadłużenie z tytułu energii elektrycznej (k. 24) oraz tytułu wykonawczego z tytułu nieopłaconej składki OC na łączną kwotę 847,60 zł (k. 27-28). Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego przyczyniła się okoliczność, iż E. Sz. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, las, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy oraz ewentualne ponowne przyznane płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za 2011 r. świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy, pozwalających zarówno na pokrycie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem skarżącego, a także na wygospodarowanie środków na uiszczenie na obecnym etapie postępowania kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi oraz pokrycia innych ewentualnych kosztów, które mogą się pojawić w sprawie niniejszej. Ponadto w sprawie niniejszej należało mieć na uwadze również to, iż treść złożonego przez E. Sz. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podnieść, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia leży brak możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu wnioskodawcy, poza rentą w wysokości 360 zł. W tym okresie E. Sz. oświadczył, iż nie sprzedawał żadnych płodów rolnych ani mleka. Deklarowane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 1.136 zł. Ponadto, wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego to kwota około 13.900 zł. W konkluzji należało, zatem stwierdzić, że wykazane wydatki wnioskodawcy znacznie przekraczają osiągany przez niego dochód miesięczny. E. Sz. nie wykazał natomiast skąd uzyskuje środki finansowe na ich pokrycie, gdyż zalega z płatnością tylko niektórych rachunków. Tu podkreślenia wymaga, że wnioskodawca nie posiada również zgromadzonych oszczędności, z których mógłby pokryć wykazane wydatki. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.