I SA/Bk 1763/17
WyrokWSA w Białymstoku2018-02-07
Skład orzekający: Andrzej Melezini, Paweł Janusz Lewkowicz, Jacek Pruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która udostępniła lokal na podstawie umowy dzierżawy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych na automatach, może być uznana za "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych i podlegać karze pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo udostępnienie powierzchni lokalu, energii elektrycznej oraz pobieranie stałego czynszu dzierżawnego nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania dzierżawiącego za "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Organy administracyjne nie wykazały, aby skarżąca podejmowała aktywne działania wskazujące na istotny udział w procesie urządzania gier lub czerpała bezpośrednie korzyści finansowe z samego faktu urządzania gry, a nie z tytułu dzierżawy. W związku z tym, decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego, która wymierzyła M. P. karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Kontrola wykazała, że w lokalu wynajmowanym przez skarżącą urządzane były gry na automatach, które umożliwiały rozgrywanie gier o charakterze komercyjnym i losowym. Skarżąca zawarła umowę dzierżawy części lokalu z firmą T. spółką z o.o., która zainstalowała automaty. Skarżąca zarzuciła organom błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" oraz naruszenie dyrektywy 98/34/WE.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. i zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz skarżącej M. P. kwotę 4337 (cztery tysiące trzysta trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] wymierzającą M. P. (dalej powoływana także jako "Skarżąca"), karę pieniężną w wysokości 24.000 złotych z tytułu urządzania gier na automatach A. poza kasynem gry, tj. lokalu znajdującym się przy [...] w Ł.
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco.
W trakcie przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2014 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w Ł. kontroli ustalono, że w lokalu przy [...] w Ł., najmowanego przez Skarżącą, urządzane są gry na automatach A. Stwierdzono, że kontrolowane urządzenia umożliwiają rozgrywanie gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.). Ustalono, że kontrolowane urządzenia są urządzeniami elektronicznymi, posiadającymi wygląd i konstrukcję automatów do gier, (-) urządzenia posiadają wrzutnik monet, akceptor banknotów, kuwetę wysypową, (-) urządzenia realizują wygrane pieniężne zaś gry na urządzeniach zawierają element losowości, o czym świadczy: po zakredytowaniu automatu środkami pieniężnymi i po wyborze gry, rozpoczęcie gry następuje w momencie naciśnięcia odpowiedniego pola dotykowego na dolnym monitorze, wprawiającego w ruch bębny, które obracają się z dużą prędkością, a po krótkim czasie samoistnie zatrzymują się; (-) trafienie układu wygrywającego zależy wyłącznie od oprogramowania urządzeń do gier.
Ponadto ustalono, że Skarżąca nie posiada i nie posiadała w dniu przeprowadzenia kontroli koncesji na prowadzenie kasyna gry, jak również zezwolenia na urządzanie gier na automatach urządzanych w salonach gier lub automatach o niskich wygranych, w rozumieniu art. 129 ust. 1 u.g.h.
Ustalenia dokonane w trakcie przeprowadzonej kontroli oraz eksperymentu stały się podstawą do wszczęcia postępowania karno-skarbowego, w ramach którego powołano biegłego sądowego z zakresu mechaniki technicznej, techniki maszyn i mechanizmów i techniki komputerowej – A. C. Biegły, w sporządzonej opinii z dnia [...] grudnia 2014 r. stwierdził między innymi, że: (-) automaty do gier są urządzeniami komputerowymi, (-) gry są organizowane w celach komercyjnych, ponieważ wymagają wniesienia opłat za gry, (-) pozwalają na realizację wypłat wygranych bezpośrednio wypłacanych przez automat, (-) punkty uzyskane w grach pozwalają na prowadzenie za te punkty kolejnych gier, bez konieczności ponoszenia dodatkowych opłat, (-) oferowane gry mają charakter losowy, wynik każdej pojedynczej gry zależy od przypadku, o jej wyniku decyduje algorytm gry; grający nie ma żadnego wpływu na końcowy wynik pojedynczej gry, (-) gry zawierają element losowości, programy gier są napisane standardowo z wykorzystaniem procedur losowych (pseudolosowych), (-) automaty umożliwiają przeprowadzenie rozliczeń finansowych prowadzonych gier w oparciu o stany liczników.
Organ ustalił również, że Skarżąca zawarła umowę dzierżawy powierzchni stanowiącej część lokalu z T. spółką z o.o., w ramach której umożliwiła spółce zainstalowanie urządzeń do gier. Wynagrodzenie z tytułu dzierżawy powierzchni wynosiło 100 zł miesięcznie, a czynsz był płatny od chwili uruchomienia urządzeń. Na tej podstawie należało przyjąć, że Skarżąca urządzała grę na automatach do gier: A., poprzez udostępnienie powierzchni lokalu do wstawienia przedmiotowych automatów oraz zapewniła ciągłość gry na przedmiotowych automatach poprzez udostępnienie ich do publicznego korzystania, a także uzyskiwała przychód z tytułu dzierżawy powierzchni pod automaty.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przytoczył regulacje u.g.h.
(w szczególności art. 2 ust. 3 i 5) oraz wskazał, że skoro sporne automaty umożliwiają grę o charakterze komercyjnym oraz losowym (układ znaków nie zależy od zręczności gracza), to spełnione zostały przesłanki do wymierzenia Skarżącej kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Organ odwoławczy odwołał się również do słownikowego rozumienia terminu "losowość" oraz "losowy", czyli sytuacji, w której wynik gry zależy od przypadku
a rezultat gry jest nieprzewidywalny dla grającego. W jego ocenie, ustalona podczas kontroli sytuacja analizowana z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym świadczy o tym, że spełnione zostały przesłanki do przypisania Skarżącej urządzania gier poza kasynem gry, co podlega karze pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Zdaniem organu, urządzającym grę jest ten, kto zapewnia/stwarza/organizuje komuś warunki umożliwiające udział w: loterii pieniężnej, loterii fantowej, bingo fantowe, grze hazardowej, turnieju pokera, grze liczbowej, grze hazardowej prowadzonej bez koncesji lub zezwolenia, czy w końcu grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry. W okolicznościach przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że urządzającym gry na automatach poza kasynem gry była Skarżąca, gdyż to ona wydzierżawiła powierzchnię pod automaty w swoim lokalu, umożliwiła wstawienie automatów firmie, która nie posiadała koncesji/zezwolenia na urządzanie gier hazardowych oraz sprawowała nad urządzeniami nadzór. W myśl § 2 pkt 1 umowy dzierżawy powierzchni, wynagrodzenie z tytułu dzierżawy wynosiło 100 zł miesięcznie a czynsz dzierżawny był płatny od chwili uruchomienia urządzeń. Zgodnie z § 4 przedmiotowej umowy w przypadku włamania lub jakiejkolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń do których dzierżawca ma tytuł prawny, wydzierżawiający zobowiązany jest niezwłocznie powiadomić dzierżawcę. W ocenie organu odwoławczego Skarżąca tym samym przyjęła na siebie cześć ryzyka działalności polegającej na urządzaniu gry, gdyż jej wynagrodzenie uzależnione było od faktu czy automaty były lub nie były eksploatowane. W ten sposób nie działała ona już tylko i wyłącznie jako osoba udostępniająca lokal otrzymująca stały czynsz niezależny od eksploatacji automatów, ale była zainteresowana, aby były one sprawne i były prowadzone na nich gry, gdyż wtedy również ona osiągała przychody z tego tytułu.
Końcowo organ wskazał, że o słuszności zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wypowiedział się NSA w uchwale 7 sędziów z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16, wskazując że przepis ten nie ma charakteru technicznego w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. , zaś urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że organ pierwszej instancji słusznie wymierzył Skarżącej karę pieniężną, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku wywiódł pełnomocnik Skarżącej, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę:
– art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia
"urządzającego gry" jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty do gier, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności, a tym
samym niezasadne objęcie Skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry";
– art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., przewidującego możliwość
wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry poprzez jego zastosowanie wobec Skarżącej w niniejszej sprawie, podczas gdy powołany przepis, wespół z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h., stanowi "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 ze zm.), a w konsekwencji, w braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, nie może być on stosowany, zaś postępowanie podatkowe powinno zostać w tym stanie umorzone.
Wskazując na powyższe naruszenia, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją wydanie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł
o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, jednakże tylko część postawionych zarzutów zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wymierzająca Skarżącej karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem.
Stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W świetle brzmienia art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry i urządzanie takich gier jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Według art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony w art. 2 ust. 5 u.g.h., według którego grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Wygraną rzeczową w grze na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej
w poprzedniej grze (art. 2 ust. 4 u.g.h.).
Wyjaśniając kwestię, czy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. mają charakter przepisów technicznych i czy możliwe było oparcie na tych przepisach rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie należy zwrócić uwagę na wyrok TSUE
z dnia 19 lipca 2012 r. wydany w połączonych sprawach Fortuna i inni C-213/11;
C-214/11 i C-217/11, w którym Trybunał orzekł, że artykuł 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy u.g.h., które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego. Zdaniem Trybunału za przepis "przepis techniczny" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 należy uznać art. 14 ust. 1 u.g.h., zgodnie z którym urządzanie gier na automatach dozwolone jest jedynie w kasynach gry. Wprawdzie dokonana przez TSUE ocena techniczności charakteru przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h zawarta została jedynie w uzasadnieniu wyroku, tym niemniej stanowisko Trybunału zostało uznane w orzecznictwie sądów administracyjnych za dające podstawy dla stwierdzenia, że projekt ww. przepisu powinien być przed jego uchwaleniem poddany procedurze notyfikacyjnej przewidzianej dyrektywą 98/34/WE.
W świetle uchwały 7 sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. II GPS 1/16, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. NSA podkreślił, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie ustanawia żadnych warunków determinujących w sposób istotny nie dość, że skład, to przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Określony tym przepisem sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry jest obojętny z punktu widzenia występowania istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i tych wymienionych w ust. 3 art. 129 przywołanej ustawy (pkt 4.3 uzasadnienia). Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h.
Podstawę podjętych w sprawie ustaleń stanowiły w szczególności: protokół
z kontroli przeprowadzonej w lokalu nie będącym kasynem gry, eksperyment gry testowej na automacie oraz opinia biegłego A. C. W oparciu o te dowody stwierdzono, że kontrolowane urządzenia są automatami do gier losowych. Ustalono bowiem, że są urządzeniami elektronicznymi, umożliwiającymi uzyskiwanie wygranych pieniężnych i rzeczowych, zaś gry zawierają element losowości, bowiem uzyskiwane wyniki gry są nieprzewidywalne i niezależne od woli ani zręczności gracza. Tym samym należy zgodzić się z organami, że gra na przedmiotowych automatach wypełniła definicję gry na automatach. Sporne automaty użytkowane były też poza kasynem gry.
Stan faktyczny sprawy niewątpliwie uprawniał organ celny do stosowania w sprawie przepisów u.g.h. i poddania ocenie skontrolowanej działalności poprzez pryzmat przepisów tej ustawy w kontekście możliwości zastosowania wobec Skarżącej sankcji finansowej przewidzianej art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. Nie ulega wątpliwości, że kontrola funkcjonariuszy celnych przeprowadzona w lokalu prowadzonym przez Skarżącą ujawniła eksploatację spornych urządzeń do gier, których charakter odpowiadał definicji gry na automatach zawartej w u.g.h. Stąd też kwestionowanie przypisania skontrolowanym automatom umożliwiania prowadzenia gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. uznać należy za bezpodstawne, podobnie jak zarzut błędnego zakwalifikowania kwestionowanych automatów jako automatów do gier losowych.
Zdaniem Sądu, w zaskarżonej decyzji organ dokonał właściwej analizy, czy gry urządzane na skontrolowanych urządzeniach zawierały elementy losowości, czy też posiadały charakter losowy.
Ustawa o grach hazardowych nie definiuje tych pojęć. Na gruncie języka potocznego jakieś zdarzenie (sytuacja, stan rzeczy) ma charakter "losowy", jeśli "dotyczy nieprzewidzianych wydarzeń; jest oparte na przypadkowym wyborze lub na losowaniu; dotyczy losu, doli, kolei życia; zależne jest od losu" (por. S. Skorupka,
H. Auderska, Z. Łempicka (red.): Mały słownik języka polskiego, PWN, W-wa, 1969, s. 350; M. Bańko: Słownik języka polskiego, W-wa 2007, tom 2, s. 424;
M. Szymczak: Słownik języka polskiego, W-wa 1988, tom 2, s. 53; E. Sobol: Mały słownik języka polskiego, W-wa 1994, s. 396). Z kolei w słowniku wyrazów obcych czytamy, że "los" to - "dola, kolej życia, bieg wydarzeń, przeznaczenie, fatum, traf, przypadek" (por. E. Sobol (red.): Słownik wyrazów obcych, W-wa 1997, s. 664). Natomiast w słowniku frazeologicznym współczesnej polszczyzny określenie "los" pojawia się jako element szerszych zwrotów języka naturalnego związanych
z sytuacjami, w których: "coś się rozstrzyga", "coś się decyduje", "coś zachodzi", "istnieje stan niepewności" (S. Baba, J. Liberek, Słownik frazeologiczny języka polskiego, Warszawa 2002). I wreszcie w słowniku synonimów autorstwa
A. Dąbrówki, E. Geller, R. Turczyna (Warszawa 2004), jako określenia synonimiczne dla pojęcia "los" przywołuje się "fortunę", "przypadek", "zrządzenie", "traf",
"zbieg okoliczności", "splot wydarzeń", "zbieżność".
Z kolei zwrot "charakter" w słownikach języka polskiego tłumaczony jest jako "zespół cech właściwych danej osobie, przedmiotowi lub zjawisku" (por. S. Skorupka, H. Auderska, Z. Łempicka (red.): Mały słownik języka polskiego, W-wa 1969, s. 72; M. Bańko: Słownik języka polskiego, W-wa 2007, tom 1, s. 199).
Wykładnia językowa zwrotu "charakter losowy", zawartego w art. 2 ust. 5 u.g.h., prowadzi do wniosku, że uprawnione jest utożsamianie powyższego zwrotu języka prawnego nie tylko z sytuacją, w której wynik gry zależy od przypadku, ale także z sytuacją, w której wynik gry jest nieprzewidywalny dla grającego. Nieprzewidywalność wyniku gry, brak pewności co do tego, jaki wynik padnie, wobec niemożności przewidzenia "procesów" zachodzących in concreto w danym urządzeniu, pozostaje immanentną cechą tego rodzaju gry na automacie
(por. M. Pawłowski: Gry losowe i zakłady wzajemne, opubl. w: Prawo Spółek 1997, nr 7-8, s. 78).
Podsumowując, zestawienie zamieszczonych w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. zwrotów "gra zawiera element losowości" oraz "gra ma charakter losowy" prowadzi do wniosku, że o ile na gruncie art. 2 ust. 3 ustawy, poza losowością gry na automacie, możliwe jest jeszcze wprowadzenie do gry, jako istotnych, elementów umiejętności, zręczności lub wiedzy gracza, o tyle na gruncie art. 2 ust. 5 u.g.h. te elementy (umiejętności, zręczności, wiedzy) mogą mieć jedynie charakter marginalny, aby zachowała ona charakter losowy w rozumieniu art. 2 ust. 5. Dominującym elementem gry musi być "losowość" rozumiana jako sytuacja, w której wynik gry zależy od przypadku, a także jako sytuacja, w której rezultat gry jest nieprzewidywalny dla grającego. W świetle powyższego należy uznać, że pojęcie charakter losowy jest pojęciem znacznie szerszym niż pojęcie element losowości.
Z zebranych dowodów wynika, że gracz nie był w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jak również nie miał wpływu na odpowiednie ustawienie bębnów. Zatem rezultat gry był nieprzewidywalny dla grającego, a tym samym gra miała charakter losowy, zawierając jednocześnie element losowości. Tym samym, należy zgodzić się z organem, że gry na przedmiotowych automatach wypełniły definicję gier na automatach w rozumieniu u.g.h.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w opinii biegłego sądowego A. C., która w pełni koreluje i potwierdza ustalenia dokonane przez funkcjonariuszy celnych. Ustalono, że są to urządzenia elektroniczne, które realizują wygrane pieniężne i rzeczowe i oferują gry zawierające element losowości.
Skład orzekający nie podziela natomiast oceny organów w zakresie uznania Skarżącej za podmiot urządzający gry na automatach.
Przypomnieć należy, że w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Pojęcie "urządzanie" stanowi synonim takich pojęć jak "utworzyć, uporządkować zagospodarować, "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994).
W ocenie Sądu uznanie danego podmiotu za "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy osoba taka lub podmiot podejmował czynności polegające między innymi na aktywnych działaniach wskazujących na istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych lub też w sposób bezpośredni odnosi korzyści finansowe w związku z urządzaniem gry na automatach w niedozwolonym do tego miejscu. W praktyce pojęcie to obejmuje w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych (w stosunku do automatów o jakich mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.), związane z obsługą urządzeń, czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu. Dla zrealizowania zamierzenia – działalności w zakresie gier na automatach – dojść może w wyniku zaangażowania i współdziałania więcej niż jednego podmiotu. Nie może to jednak oznaczać automatyzmu skutkującego uznaniem, że podmioty, które w jakimkolwiek zakresie uczestniczą w ciągu zdarzeń prowadzących do udostępnienia użytkownikom automatu do gier, objęte są bezwarunkowo dyspozycją art. 89 ust. 1 jako "urządzający gry". I tak w ocenie Sądu, pojęcie "urządzanie gier" nie następuje w związku z samą czynnością oddania do używania powierzchni lokalu innemu podmiotowi pod eksploatację automatu w ramach umowy najmu lub dzierżawy.
Zdaniem organu, o uznaniu Skarżącej za podmiot "urządzający gry na automatach świadczy zawarcie umowy dzierżawy części powierzchni lokalu w celu ustawienia automatów do gier oraz czerpanie korzyści z faktu ich zainstalowania i użytkowania. W ocenie Sądu, okoliczność ta nie przesądza, że Skarżąca urządzała gry na automatach. Wydzierżawiający (Skarżąca) miał bowiem jedynie obowiązek udostępnić dzierżawcy przedmiot dzierżawy w postaci części powierzchni lokalu w celu zainstalowania urządzeń do gier. Z zawartej umowy nie wynikają natomiast jakiekolwiek inne obowiązki po stronie Skarżącej związane z eksploatacją automatów do gier. Samo zobowiązanie do powiadomienia dzierżawcy o włamaniu lub jakimkolwiek istotnym uszkodzeniu jego urządzeń, nie wykracza poza granice umowy dzierżawy i nie świadczy o zaangażowaniu Skarżącej w proces urządzania gier na automatach. Z kolei czerpanie korzyści w tym przypadku wiązało się z uzyskiwaniem przez Skarżącą czynszu dzierżawnego w wysokości 100 zł miesięcznie. Dzierżawa ze swojej istoty ma charakter odpłatny, zatem wskazane wynagrodzenie wydzierżawiająca uzyskiwała tytułem dzierżawy, a nie w związku z urządzaniem gier. Fakt, że czynsz był płatny od chwili uruchomienia urządzeń nie oznacza, że następnie dochody Skarżącej z tego tytułu i ich wysokość były uzależnione od ich dalszego użytkowania, a zatem, że Skarżąca uzyskiwała korzyści ze względu na zapewnienie sprawnego funkcjonowania tych urządzeń. Nie oznacza zatem, że Skarżąca ponosiła ryzyko ekonomiczne związane z procesem urządzania gier.
Organ wskazuje także na takie okoliczności, jak zapewnienie energii elektrycznej, bezpieczeństwa automatów oraz obsługi lokalu. W ocenie Sądu również wymienione okoliczności, nie dają podstaw do uznania Skarżącej za współurządzającego gry na automatach. Samo bowiem udostępnienie miejsca (z zapewnieniem energii elektrycznej), w celu urządzania gier w lokalu, w którym prowadzona jest inna działalność gospodarcza, nie jest przejawem aktywnego uczestnictwa w tym procesie, lecz co najwyżej warunkiem rozpoczęcia tego procesu – czyli swego rodzaju pośrednim uczestnictwem w procesie urządzania, które jednak ze względu na sankcyjny i dotkliwy charakter odpowiedzialności przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., na tym etapie działania nie może być jeszcze utożsamiane z zachowaniem wypełniającym ustawowe znamiona "urządzania gier". Wskazać przy tym należy, że z dotychczasowych ustaleń wynika, że dysponentem skontrolowanego automatu była firma T. Sp. z o.o. Skarżącej nie przysługiwały żadne prawa do automatów. Z zawartej umowy, ani z innych dowodów nie wynika, aby Skarżąca miała obowiązek sprawowania nadzoru nad urządzeniem i zapewnienia mu prawidłowego działania. Nie wykazano, że sprawowanie przez Skarżącą nadzoru nad posiadanym lokalem wiązało się ze wstawionymi tam automatami, a nie z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą.
Należy zauważyć, że Skarżąca dwukrotnie przesłuchana w sprawie (w dniu [...] listopada 2014 r. i [...] czerwca 2017 r.) w celu ustalenia spornych okoliczności związanych funkcjonowaniem automatów w jej lokalu wyjaśniła, że prowadzi w lokalu komis telefonów komórkowych. Konsekwentnie twierdziła, że nie zajmowała się urządzeniami wstawionymi do jej lokalu, nie ma do nich kluczy, nie wzywała do nich serwisanta, nie wyjmowała z nich pieniędzy. Podobne zeznania złożył zatrudniony w lokalu A. D.(w dniu [...] listopada 2014 r.).
Mając na uwadze powyższe, organy administracyjne nie wykazały, aby Skarżąca poza udostępnieniem powierzchni lokalu, energii i pobieraniem z tego tytułu stałej kwoty czynszu wykonywała także inne czynności, które pozwalałyby ją uznać za podmiot urządzający gry na automatach.
Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie Sąd podkreśla, że na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i 187 § 1 o.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 o.p.). Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że prowadząc postępowanie organy naruszyły przedstawione zasady postępowania określone w art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i tym samym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Przedstawione okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy nie dawały podstaw do uznania Skarżącej jako urządzającego gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Innymi słowy wskazane w zaskarżonej decyzji przyczyny, były niewystarczające do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien uwzględniając przedstawione wyżej uwagi i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy Skarżąca urządzała gry na automatach. Dopiero pełne zgromadzenie materiału dowodowego i jego wszechstronna ocena mogą stanowić podstawę do wydania i uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) uchylił zaskarżoną decyzję, uznając że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt II na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ww. ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 3.600 zł, uiszczony wpis w kwocie 720 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło