I SA/Bk 18/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania prowadzonego w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2015 roku oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], w którym odmówiono J. K. (dalej jako Skarżący) umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania podatkowego prowadzonego w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2015 r., tj.: z decyzją Dyrektora UKS w O. wydaną wobec T. sp. z o.o. oraz z dokumentami SAC skierowanymi do słowackich organów podatkowych oraz z odpowiedziami udzielonym przez te organy. Organ II instancji wskazał, że wyjątki od zasady wyrażonej w art. 178 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) wprowadza art. 179 o.p. zgodnie z którym, przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W niniejszej sprawie przesłanką wyłączenia dokumentów był interes publiczny. Pod tym pojęciem mieści się dobro osób trzecich niebędących stroną w toczącym się postępowaniu. Dokumenty wyłączone z akt zawierają informacje dotyczące osób trzecich, nie będących stroną tego postępowania. W ocenie organu zasadne było zatem odmowne rozpatrzenie wniosku o udostępnienie dokumentów zawierających te dane. W skardze złożonej do tut. Sądu pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie: 1. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art. 179 § 1 i 2 o.p., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, na mocy którego odmówił zapoznania się Skarżącemu z dokumentami mimo uzasadnionego wniosku strony, a wskutek tego uniemożliwił stronie wypowiedzenie się w zakresie zebranego materiału dowodowego i złożenie stosownych wniosków dowodowych, mimo że: a) materiały z postępowania kontrolnego przeprowadzonego przez Dyrektora UKS w O. w T. sp. z o.o. oraz dokumenty SAC dotyczą bezpośrednich kontrahentów Skarżącego, mających bezpośredni wpływ na rozliczenie VAT przez podatnika za październik 2015 r.; b) organ nie wskazał, że będąca podstawą uzasadnienia wyłączenia dowodów ochrona interesu publicznego narusza fundamentalne prawo podatnika do czynnego udziału w postępowaniu, możliwość składania wniosków dowodowych oraz weryfikację prawidłowości procedowania w sprawie; c) wyłączone dokumenty dotyczą bezpośrednio prawidłowości rozliczenia VAT, tj. prawa do odliczenia podatku oraz zastosowania preferencyjnej stawki podatku przez Skarżącego; 2. art. 210 § 4 o.p. w zw. z art. 217 § 2 o.p. i art. 219 p.p., poprzez brak w treści skarżonego postanowienia prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności poprzez fragmentaryczne i niedostateczne wyjaśnienie okoliczności, jakimi kierował się organ I instancji, wyłączając z akt postępowania dokumenty mimo ich bezpośredniego związku z rozliczeniem Skarżącego w podatku VAT za październik 2015 r.; 3. art. 121 § 1 o.p. oraz art. 122 o.p., w szczególności poprzez nieuwzględnienie wniosku o włączenie do całości akt postępowania dokumentów w postaci pełnych wniosków SAC oraz udzielonych odpowiedzi oraz włączenie do akt sprawy całości zanonimizowanych materiałów z postępowania kontrolnego przeprowadzonego w T. sp. z o.o., na których to dokumentach organ oparł dotychczasowe ustalenia postępowania podatkowego. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania podatkowego prowadzonego w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2015 r. Organ pierwszej instancji podejmując postanowienie o odmowie wskazał, iż umożliwienie zapoznania się strony z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy kłóciłoby się z interesem publicznym. Regułą postępowania podatkowego jest przewidziana w art. 178 O.p. jawność w odniesieniu do gromadzonych dowodów – możliwość wglądu w akta, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń lub odpisów. Nie jest to jednak prawo bezwzględne. Ograniczeń doznaje w art. 179 O.p. , który stanowi, że przepisów art. 178 O.p.nie stosuje do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Ograniczenie takie nie łamie konstytucyjnego prawa do obrony ( tak NSA w Warszawie w sprawie IIFSK 2297/13). "Interes publiczny", o którym mowa w cytowanym wyżej artykule był wielokrotnie interpretowany przez doktrynę i orzecznictwo sądów administracyjnych. Pojęcie oceniane jako nieostre, wymagające zindywidualizowanego odniesienia się do konkretnego przypadku (tak w: "Ordynacja Podatkowa, Komentarz 2016" pod redakcją Barbary Adamiak), którego celem jest ochrona danych osób trzecich, niepowiązanych ze sprawą, których dotyczyły wyłączone z akt sprawy dokumenty. W wyroku ISa/Łd1147/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując wykładni pojęcia "interes publiczny" wskazał, iż należy przez to rozumieć korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawie Sąd zauważa, że dokumenty, których ujawnienia domagała się strona dotyczą bezpośredniego kontrahenta strony, jednakże wykraczają poza wspólne transakcje pomiędzy stronami. Dotyczą bowiem treści decyzji wobec T. sp. z o.o. oraz dokumentów SCAC. Zasadą jest, że w przypadku, gdy organ prowadzi postępowanie dotyczące kilku stron, powinien udostępniać materiały dotyczące wspólnej dla nich sytuacji procesowej w granicach określonych przedmiotem orzekania. Jeżeli zaś zakres materiałów uzyskanych przekracza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego, to organ ma obowiązek zachowania w tajemnicy danych, które nie są dla stron wspólne. Trafne zatem było stanowisko organów obu instancji, odmawiające wglądu w dokumenty w formie w jakiej żądała tego strona, bowiem stanowiłoby to ujawnienie informacji dotyczących osób trzecich, które są chronione tajemnicą skarbową, do czego organ zobowiązany był z mocy art. 239 i 294 O.p. Zarzut zawarty w pkt 2) skargi także oceniony został przez Sąd jako chybiony. Postanowienie odmawiające zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania podatkowego w stosunku do skarżącego zawiera wszystkie niezbędne elementy oraz uzasadnienie, w oparciu o które można poznać powody i argumenty organu. Próba pogłębiania argumentacji przez organ mogłaby spowodować ujawnienie tych okoliczności, które ze zanonimizowanych dokumentów wynikają, a które podlegają ustawowej ochronie. Stopień ogólności uzasadnienia jest wystarczający, by z jednej strony zrozumieć powody odmowy i skontrolować prawidłowość postanowienia w tym zakresie, a z drugiej strony zachować w tajemnicy kwestie tą tajemnicą objęte. Ostatni z zarzutów skargi także nie jest zasadny. To właśnie realizacja zasady zaufania do organów władzy nakazuje dołożenie szczególnej staranności w zachowaniu w tajemnicy informacji i okoliczności, które ujawniły się w toku postępowania, a nie dotyczą bezpośrednio strony tego postępowania. Procedowanie organu, nieuwzględniające wniosku strony postępowania, ale będące wyrazem ochrony praw osób trzecich niezwiązanych bezpośrednio z tym postepowaniem nie może być postrzegane jako działanie sprzeczne z fundamentalnymi zasadami ordynacji podatkowej. Stanowi wyraz poszanowania tych zasad i na gruncie niniejszej sprawy jest akceptowane przez Sąd. Z tych wszystkich względów, nie dopatrując się okoliczności uzasadniających uwzględnienie skargi Sąd orzekł jak w sentencji( art. 151 ustawy procesowej).-