I SA/Bk 1844/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 2 lutego 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] października 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - czerwiec 2012 r. oraz za III i IV kwartał 2012 r. p o s t a n a w i a: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać skarżącemu M. S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie powyżej 2.000 (dwa tysiące) zł; M. S.(dalej: "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną J. G. oraz dwójką dzieci w wieku 12 i 14 lat. Skarżący podał też, że otrzymuje rentę chorobową w wysokości 1.050 zł netto. Wykazane stałe miesięczne wydatki Skarżącego to: alimenty na trzecie dziecko – 400 zł; czynsz – 300 zł; media – 100 zł; rehabilitacja – 100 zł. Skarżący nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności. Wnioskodawca nie jest w stanie podjąć pracy z powodu inwalidztwa (orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności), ma również ograniczoną zdolność do samodzielnej egzystencji. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do złożenia do akt sprawy m.in. rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków, wyciągów z rachunków bankowych za okres październik – grudzień 2017 r., dokumentów poświadczających wysokość dochodów uzyskiwanych przez konkubinę Skarżącego a także zeznań podatkowych Skarżącego i jego konkubiny za lata 2016 i 2017. W odpowiedzi na powyższe wezwanie referendarza sądowego Skarżący oświadczył, iż nie posiada mieszkania. Wskazał, że jego konkubina ma mieszkanie własnościowe o powierzchni 93 m2, obciążone hipoteką w wysokości 250.000 zł, nie dysponuje innym majątkiem. J. G. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, uzyskuje zasiłek wychowawczy w kwocie 1.240 zł oraz świadczenie z Programu Rodzina 500+. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada rachunków bankowych. Opłaty za czynsz i media są uiszczane przez konkubinę przy wsparciu finansowym rodziców. Skarżący wyjaśnił, iż nie złożył jeszcze zeznania podatkowego za rok 2017, bowiem termin na wykonanie tej czynności upływa z końcem kwietnia 2018 r. Do akt sprawy Skarżący dołączył: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2015 r., decyzję o przeliczeniu emerytury z dnia [...] listopada 2015 r.; wezwanie do potrąceń z renty na poczet alimentów; zeznania podatkowe za 2016 r. własne i konkubiny. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2018 r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia był brak odpowiedzi na wezwanie z dnia 17 stycznia 2018 r., co uniemożliwiło pełną ocenę sytuacji majątkowej Skarżącego, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto Skarżący nie wyjaśnił przyczyny nienadesłania wymaganych dokumentów. Referendarz sądowy stwierdził, że Skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza, dołączając przy tym dokumenty potwierdzające wysokość rachunków mieszkaniowych za miesiące listopad 2017 r. na kwotę 442,17 zł, grudzień 2017 r. na kwotę 556,98 zł i za styczeń 2018 r. na kwotę 397,93 zł. Wskazał ponadto, że nie posiada rachunków bankowych. Ponadto dołączył on decyzję Starosty Powiatu A. z dnia [...] lutego 2016 r. o uznaniu J. G. za osobę bezrobotną i przyznaniu jej zasiłku od dnia 2 lutego 2016 r. do 30 lipca 2016 r. W uzupełnieniu sprzeciwu Skarżący dołączył też PIT 40A wystawiony przez organ rentowy, z którego wynika, że Skarżący w 2017 r. uzyskał przychód w wysokości 13.960 zł oraz PIT 11A – informację o dochodach uzyskanych od organu rentowego, z której wynika uzyskanie przez Skarżącego przychodu w wysokości 1.558,95 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. po. 1369, dalej: "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując sytuację majątkową i finansową Skarżącego oraz osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, w tym również okoliczności podniesione w sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części zasługiwał na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza zostało oparte na okoliczności niewypełnienia przez Skarżącego wezwania do przedłożenia stosownej dokumentacji potwierdzającej dane zawarte w złożonym w tej sprawie wniosku. Do sprzeciwu strona dołączyła żądane dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych wydatków Skarżącego i jego rodziny. Skarżący nie przedstawił natomiast zeznania podatkowego za 2017 r., a jedynie informacje organu rentowego, z których wynika, w jakiej kwocie Skarżącemu wypłacono zasiłki w 2017 r. Rozpoznając zażalenie na postanowienie referendarza sądowego o przyznanie prawa pomocy Sąd miał na uwadze, że dołączone przez Skarżącego informacje organu rentowego za rok 2017 pełnią inną funkcję, niż zeznanie podatkowe i nie posiadają takiego samego waloru dowodowego jak zeznanie podatkowe. W szczególności w zeznaniu podatkowym podatnik może wykazać przychody również z innych źródeł, niż emerytury i renty. Niemniej jednak całokształt dokumentów przedstawionych przez Skarżącego wskazuje na trudne jego położenie. Przede wszystkim Skarżący nie jest w stanie podjąć pracy z powodu inwalidztwa. Z wniosku wynika, że otrzymuje on rentę chorobową w wysokości 1.050 zł, z kolei jego konkubina nie uzyskuje dochodów a jedynie zasiłek wychowawczy w kwocie 1.240 zł oraz świadczenie z Programu Rodzina 500+. Ponadto konkubina Skarżącego ma mieszkanie własnościowe o powierzchni 93 m2, obciążone hipoteką w wysokości 250.000 zł. Jeśli chodzi o koszty utrzymania to Skarżący i jego konkubina utrzymują dwójkę dzieci, dodatkowo Skarżący świadczy alimenty na rzecz trzeciego dziecka w wysokości 400 zł miesięcznie. Jako stałe miesięczne wydatki wskazano: czynsz – 300 zł; media – 100 zł; rehabilitacja – 100 zł. Niewątpliwie Skarżący nie wykazuje całości miesięcznych kosztów utrzymania, bowiem nie wskazuje na wydatki związane z kosztami codziennej egzystencji, ani też nie wskazuje, jakie są raty kredytu spłacanego przez konkubinę za mieszkanie. Wskazać należy, że Skarżący wręcz zaniża poziom wydatków, bowiem z przedstawionych Sądowi dowodów wynika, że wysokość rachunków mieszkaniowych wynosi za miesiąc listopad 2017 r. - 442,17 zł, za grudzień 2017 r. - 556,98 zł a za styczeń 2018 r. - 397,93 zł, a nie jak podaje Skarżący – 300 zł. Skarżący wskazuje jednocześnie, że nie posiada majątku ani zgromadzonych oszczędności, twierdzi też, że nie posiada rachunków bankowych. Twierdzenia te sąd uznaje jednak za mało wiarygodne. Przeczy temu choćby fakt, że Skarżący jest prokurentem w D. Sp. z o.o. – wynika to z Informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS – k. 38 – 44 akt sądowych). Akta sprawy administracyjnej wskazują, że prowadził on przez dłuższy czas działalność gospodarczą. Ponadto, w toku całego postepowania administracyjnego, jak i w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Biorąc pod uwagę wysokość przedstawionych dochodów jak i poziom częściowo wykazanych wydatków, Skarżący, gdyby nie dysponował innym niż wykazany majątek, nie byłby w stanie opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Z powyższego, zdaniem Sądu, wynika, że przedstawione przez Skarżącego informacje dotyczące zarówno majątku jak i jego wydatków są wybiórcze. Biorąc jednak pod uwagę sytuację życiową Skarżącego Sąd doszedł do przekonania, że uiszczenie na aktualnym etapie wpisu w pełnej wysokości tj. 4.891 zł może stanowić uszczerbek w utrzymaniu koniecznym Skarżącego i jego rodziny. Dlatego Sąd uwzględnił wniosek częściowo, uznając, że uiszczenie w niniejszej sprawie kwoty 2.000 zł tytułem wpisu pozostaje w zasięgu możliwości Skarżącego. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał za zasadne zmianę zaskarżonego postanowienia i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.